ไขวิกฤต "คลื่นความถี่วิทยุล้มเหลว" ทำน่านฟ้ากรีซเงียบ ผู้โดยสารนับพันติดค้างทั่วยุโรป

วงการการบินโลกตกตะลึงกับเหตุการณ์ระบบควบคุมการจราจรทางอากาศล่มครั้งใหญ่ในกรีซ เมื่อระบบคลื่นความถี่วิทยุ (Radio Frequency) หยุดทำงาน ทำให้น่านฟ้ากรีซว่างเปล่าเป็นเวลานับชั่วโมง และผู้โดยสารนับพันคนติดค้างทั่วสนามบินยุโรป เหตุการณ์ที่เริ่มตั้งแต่เช้าวันที่ 4 มกราคม ยังส่งผลกระทบต่อเนื่องมาจนถึง 5 มกราคม 2569

สื่อต่างประเทศชั้นนำอย่าง Deutsche Welle (DW) และ BBC รายงานว่าสนามบินทั่วกรีซต้องหยุดการขึ้น-ลงของเครื่องบินชั่วคราว หลังระบบคลื่นความถี่วิทยุส่วนกลางของศูนย์ควบคุมพื้นที่เอเธนส์และมาซิโดเนียล้มเหลว จนมีภาพชัดเจนว่าผู้โดยสารนับพันติดค้างทั่วยุโรป เนื่องจากน่านฟ้ากรีซถูกปิดชั่วคราว


Airlive.net สื่อการบินชั้นนำรายงานว่า สำนักงานการบินพลเรือนกรีซ (HCAA) ระบุชัดเจนถึงปัญหาการสื่อสารทางโทรศัพท์และคลื่น R/T (Radio Telephony) ใน Athens FIR (LGGG) และ Makedonia FIR (LGMD) เกิดการรบกวนอย่างหนัก จน Air Traffic Controller ไม่สามารถสื่อสารกับนักบินได้ตามปกติ

ขณะที่สำนักข่าว Anadolu Agency และ Xinhua รายงานเพิ่มเติมว่า ปัญหาเริ่มตั้งแต่ช่วงเช้าวันที่ 4 มกราคม และค่อยๆ ฟื้นตัวในวันถัดมา แต่ยังมีเที่ยวบินล่าช้าสะสมจำนวนมหาศาล สาเหตุเบื้องต้นคือ Circuit Malfunction ในระบบกลาง โดยทางการยืนยันว่าไม่ใช่การโจมตีทางไซเบอร์

*** VHF ต้นตอระบบล้ม

สำนักข่าว Reuters รายงานว่าสนามบินทั่วกรีซต้องหยุดการขึ้น-ลงของเครื่องบินชั่วคราว เนื่องจากระบบคลื่นความถี่วิทยุส่วนกลางของศูนย์ควบคุมพื้นที่เอเธนส์และมาซิโดเนียล้มเหลว โดยสำนักงานการบินพลเรือนกรีซ (HCAA) ระบุชัดเจนว่าเกิดการรบกวนอย่างหนักบนเกือบทุกคลื่นความถี่ที่ใช้ใน Athens Flight Information Region (FIR) ทำให้เกิดสัญญาณรบกวนต่อเนื่อง จน controller ไม่สามารถสื่อสารกับนักบินได้ปกติ


รายงานจาก GreekCityTimes.com ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่าปัญหาเริ่มต้นราว 9 โมงเช้าวันที่ 4 ม.ค. และค่อย ๆ ฟื้นตัวในวันถัดมา แต่ยังมีดีเลย์สะสมมหาศาล

ในทางเทคนิก ระบบควบคุมการจราจรทางอากาศ (ATC) ใช้คลื่นความถี่ VHF (Very High Frequency) ในย่าน 118-137 MHz สำหรับการสื่อสารแบบ voice ระหว่าง ground controller กับนักบิน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของความปลอดภัยในการบิน ถ้าคลื่นเหล่านี้ถูก "noise" รบกวนต่อเนื่อง ก็เหมือนตัดช่องทางการสื่อสารหลักทิ้งไป


บทสรุปของวิกฤตนี้คือความบกพร่องทางเทคนิค เช่น การทำงานผิดปกติในระบบกลางที่ค่อนข้างเก่า ซึ่งกรีซมีปัญหาเรื่องงบประมาณอัปเกรดระบบมานาน สาเหตุนี้มีน้ำหนักสูง เพราะไม่กระทบระบบอื่นอย่าง radar หรือ GPS โดยตรง และทางการกรีซยืนยันว่าไม่ใช่การจู่โจมทางไซเบอร์หรือ cyber attack

แต่สมมติฐานอีกข้อที่คนพูดถึงกันมากบนโซเชียลและสื่อบางแห่ง เช่น บน X (Twitter) และบางบทวิเคราะห์จากนักบินหรือผู้เชี่ยวชาญ ชี้ว่าอาจเป็นการรบกวนแบบจงใจจากภายนอก เพราะลักษณะการก่อกวนที่ต่อเนื่องคล้ายการส่งสัญญาณรบกวนแบบ electronic warfare

แถมในบริบทภูมิรัฐศาสตร์ กรีซกับตุรกีมีความตึงเครียดเรื่องน่านฟ้าในทะเลอีเจียนมานาน บางโพสต์ถึงขั้นเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ทางการเมืองล่าสุด แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดเจน และทางการกรีซก็ยังไม่ยืนยันทิศทางนี้ ซึ่งหลายฝ่ายกำลังสอบสวนเพิ่มเติม


อีกสมมติฐานที่มีความเป็นไปได้สูงสุดคือ การผสมกันระหว่างทั้งสองอย่าง คือโครงสร้างระบบที่เก่าทำให้ระบบเปราะบาง และอาจมีการรบกวนจากแหล่งภายนอกโดยบังเอิญหรือจงใจเข้ามาเสริม แต่ไม่ถึงขั้นสงครามไซเบอร์เต็มรูปแบบ เพราะถ้าเป็นการโจมตีจริง ย่อมน่าจะกระทบความเสียหายที่เฉพาะเจาะจงมากกว่านี้

ล่าสุดวันที่ 5 ม.ค. การบินเริ่มฟื้นตัว บางเที่ยวบินกลับมาบินได้ แต่ยังมีดีเลย์และยกเลิกอีกมาก เหตุการณ์นี้เตือนชาวโลกชัดเจนว่า เทคโนโลยีการสื่อสารแบบ analog ดั้งเดิมอย่าง VHF ยังคงเป็นจุดอ่อนสำคัญในยุคดิจิทัล และถ้าไม่รีบอัปเกรด ก็มีโอกาสที่จะเจอปัญหาแบบนี้อีกในอนาคต.