“จาร : E-san memorandum” อีสานในความทรงจำ สู่งานศิลปะชั้นสูงแห่งแผ่นดินอีสาน

“จาร : E-san memorandum” อีสานในความทรงจำ สู่งานศิลปะชั้นสูงแห่งแผ่นดินอีสาน

ในยุคที่สังคมมีการเปลี่ยนผ่านไปอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเรื่องราวของศิลปวัฒนธรรมอีสาน ซึ่งปัจจุบันถือได้ว่าเป็นวิถีท้องถิ่นที่ค่อนข้างจะแผ่วและเป็นที่สนใจของกลุ่มคนรุ่นใหม่ลดลง เพราะการสื่อสารและโลกแห่งสังคมยุคดิจิตอลเข้ามามีบทบาทในวิถีชีวิตของคนมากขึ้น เรื่องเล่าเก่าแก่เกี่ยวกับพื้นถิ่นพื้นเพอีสานจึงกลายเป็นตำนานที่ถูกสังคมยุคใหม่กลืนไปตามกาลเวลา หากแม้นไม่มีบุคคลหรือกลุ่มคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งหยิบยกขึ้นมาเล่าใหม่ ก็คงจะสูญหายอย่างเลี่ยงไม่ได้

ด้วยเหตุนี้...สาขาวิชานาฏยศิลป์ โดยนิสิตวิชาเอกนาฏยศิลป์พื้นเมือง คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มมส.) จึงได้นำเอาข้อมูลและเรื่องราวเกี่ยวศิลปวัฒนธรรมอีสานในอดีตมาเรียบเรียงและนำเสนอใหม่ ผ่านงานศิลปะการฟ้อนอีสานชั้นสูง ภายใต้ชื่องานว่า “จาร E-san memorandum”

“จาร : E-san memorandum” หมายถึง การจารึกวิถีแห่งอีสานจากความทรงจำในอดีต เป็นการนำเสนอผลงานทางด้านนาฏยศิลป์พื้นเมืองชั้นสูง โดยนิสิตวิชาเอกนาฏยศิลป์พื้นเมืองชั้นปีที่ 4 ซึ่งเป็นโครงการหนึ่งของการประเมินองค์ความรู้และทักษะการเรียนการสอนผ่านรายวิชา ก่อนจะจบการศึกษา โดยมุ่งเน้นให้นิสิตทุกคนมีการบูรณาการผลงานอย่างเป็นระบบ

ทั้งการหาข้อมูล การเตรียมการนำเสนอผลงานอย่างมีขั้นตอน ภายใต้หัวข้อเกี่ยวกับความเชื่อ ตำนาน วัฒนธรรมและประเพณีเก่าแก่ดั้งเดิมในสังคมอีสาน ผ่านบริบทเรื่องเล่าที่มีการสืบค้นข้อมูลเชิงลึกถึงที่มาที่ไป และเหตุแห่งความเชื่อต่างๆ จนกระทั่งกลั่นกรองออกมาเป็นชุดการแสดงที่สื่อให้เห็นเรื่องราวและตีความให้ผู้ชมรับรู้และเข้าใจ ผ่านท่วงท่าลีลาการฟ้อนในแบบฉบับของ “นาฏยศิลป์อีสาน” อย่างสวยงาม

รศ.ดร.ศุภชัย สิงห์ยะบุศย์ คณบดีคณะศิลปกรรมศาสตร์ มมส. กล่าวว่า จาร : E-san memoradm จัดว่าเป็น “การแสดง” ซ้อน “วิถีการแสดง” ของคนพื้นบ้าน ซึ่งหมายความว่านิสิตเหล่านี้ได้มีการศึกษานำเอาวิถีชีวิต และลีลาการแสดงพื้นบ้านมายกระดับเป็นการแสดงชุดใหม่ ภายใต้หลักวิชาแห่งศิลปะการแสดง จึงถือเป็นนวัตกรรมใหม่ที่สัมพันธ์กับความเป็นพื้นบ้านและพื้นเมืองที่น่าสนใจมาก

จาร : E-san memoradm นับว่าประสบผลสำเร็จ และบรรลุเป้าหมายแห่งพันธกิจของคณะศิลปกรรมศาสตร์ไปอีกก้าวหนึ่ง ซึ่งเราจะเน้นการผลิตบัณฑิตทางศิลปกรรมศาสตร์ที่มีความรู้ความสามารถขั้นสูงทั้งภาควิชาการและปฏิบัติการ ตามเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพศิลปกรรมศาสตร์ระดับชาติ อาเซียน และสากล

อีกทั้งยังเป็นบัณฑิตที่มีความสามารถในการบริหารจัดการ และนำเสนอศิลปกรรมศาสตร์ของตนเชื่อมโยงกับโลกปัจจุบัน ทั้งสามารถบูรณาการศิลปะเพื่อสร้างสรรค์ชาติพัฒนาสังคมอย่างมีคุณธรรม จริยธรรม และสำนึกรับผิดชอบต่อสาธารณชนทุกระดับ รวมทั้งทำหน้าที่ปกป้องอนุรักษ์ ฟื้นฟู และเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมอันดีงามของไทย ทั้งระดับท้องถิ่น และระดับชาติ

อันจะเป็นการช่วยสร้างจิตสำนึกของเยาวชน และผู้คนในสังคมปัจจุบันให้ตระหนักถึงความสำคัญของศิลปวัฒนธรรมดังกล่าวไปพร้อมกัน

ด้านอาจารย์ประจำวิชาเอกนาฏยศิลป์พื้นเมือง ซึ่งประกอบด้วย อ.นฤบดินทร์ สาลีพันธุ์ อ.รัตติยา โกมินทรชาติ อ.กรณ์ภัสสร กาญจนพันธุ์ และ อ.วิภารัตน์ ข่วงทิพย์ ซึ่งเป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ทางด้านนาฏยศิลป์พื้นเมืองให้แก่นิสิตวิชาเอกนาฏยศิลป์พื้นเมืองทั้ง 4 ชั้นปี ต่างก็รู้สึกภูมิใจที่บรรดาลูกศิษย์ได้นำเสนอผลงานอย่างงดงาม และบรรลุวัตถุประสงค์ตามเป้าหมายของโครงการ

นอกจากได้เห็นถึงความตั้งใจจริงในการนำเสนอผลงานของนิสิตชั้นปีที่ 4 แล้ว ยังเห็นถึงความรักความสามัคคีของนิสิตทั้ง 4 ชั้นปีที่ช่วยงานกันจนเสร็จสมบูรณ์

สำหรับการนำเสนอผลงานในโครงการ “จาร : E-san memoradm” จัดขึ้นเมื่อเวลา 13.00-18.00 น. วันที่ 16 ต.ค.ที่ผ่านมา ณ ห้องประชุมใหญ่ วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มมส. นับเป็นการสื่อเรื่องราวอีสานในความทรงจำออกมาได้อย่างงดงาม ผ่านชุดการแสดงทั้ง 12 ชุดการแสดง ซึ่งผู้สร้างสรรค์ผลงานในแต่ละชุดนำเสนอนาฏยลักษณ์เฉพาะของตนเองภายใต้กรอบการฟ้อนในความเป็นอีสานดั้งเดิม จากข้อมูลที่ค้นคว้านำมาเป็นแนวคิดในการประดิษฐ์ท่าฟ้อน

จึงทำให้ผู้ชมได้รับอรรถรสของกลิ่นอายวัฒนธรรมอีสานอย่างเต็มเปี่ยม ทั้งการเล่าเรื่อง ดนตรีประกอบการแสดง และชุดเครื่องแต่งกายประกอบการแสดง ล้วนแต่ถูกรังสรรค์ขึ้นอย่างหมดจดงดงาม และเหตุนี้ทำให้ จาร : E-san memoradm จะยังคงตราตรึงในห้วงแห่งความทรงจำของผู้ที่ได้ชื่นชมต่อไปอีกยาวนาน

โดย : สุภาพร คำยุธา
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม