สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) เดินหน้าขยายโอกาสการเรียนรู้ดาราศาสตร์สู่เยาวชนไทยอย่างต่อเนื่อง ผ่าน “โครงการท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียน” เป็นปีที่ 5 โดยในปี 2569 มอบชุดท้องฟ้าจำลอง DIY พร้อมฝึกอบรมการประกอบ ติดตั้ง และใช้งาน เพิ่มอีก 40 โรงเรียน จาก 28 จังหวัด ปัจจุบันมีโรงเรียนได้รับการสนับสนุนแล้วรวม 210 โรงเรียน ครอบคลุม 70 จังหวัดทั่วประเทศ
ดร. ศรัณย์ โปษยะจินดา กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ กล่าวว่า โครงการท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียน เริ่มต้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2565 เพื่อ เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565 ต่อยอดขยายผลจากโครงการกระจายโอกาสการเรียนรู้ดาราศาสตร์ “77 จังหวัด เปิดฟ้าส่องโลกดาราศาสตร์ เปิดโอกาสเรียนรู้ทั่วหล้า” ที่ได้มอบกล้องโทรทรรศน์ พร้อมสื่อการเรียนรู้ดาราศาสตร์ ให้กับโรงเรียน มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 จนถึงปัจจุบันรวมกว่า 760 โรงเรียน ครอบคลุมพื้นที่ 77 จังหวัดทั่วประเทศ
ปัจจุบัน NARIT ได้มอบชุดท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียนภายใต้โครงการดังกล่าวแล้วรวม 210 โรงเรียน ครอบคลุม 70 จังหวัดทั่วประเทศ และตั้งเป้าขยายผลให้ครบทั้ง 77 จังหวัดทั่วประเทศ เช่นเดียวกับโครงการมอบกล้องโทรทรรศน์ เพื่อกระจายโอกาสการเรียนรู้ดาราศาสตร์ให้เข้าถึงทุกพื้นที่ของประเทศไทย พร้อมปลูกฝังแรงบันดาลใจใฝ่รู้ทางวิทยาศาสตร์แก่เยาวชนไทยอย่างต่อเนื่อง
สำหรับชุดท้องฟ้าจำลอง DIY ที่มอบให้โรงเรียน เป็นนวัตกรรมสื่อการเรียนรู้ด้านดาราศาสตร์ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4 เมตร พัฒนาขึ้นจากวัสดุที่หาได้ทั่วไปในท้องตลาด มีต้นทุนต่ำ และใช้งานได้จริง โครงสร้างโดมประกอบจากกระดาษลูกฟูกหนาพิเศษที่ออกแบบเฉพาะ ร่วมกับระบบฉายภาพผ่านเครื่องโปรเจกเตอร์ขนาดเล็กและกระจกทรงโค้ง เพื่อจำลองภาพท้องฟ้าและวัตถุท้องฟ้าภายในโดม ควบคุมการแสดงผลผ่านโปรแกรมดาราศาสตร์มาตรฐานสากล Stellarium ท้องฟ้าจำลองดังกล่าว สามารถใช้เป็นต้นแบบสื่อการเรียนรู้ ครูและนักเรียนสามารถคิด คำนวณ ออกแบบ และประดิษฐ์ได้เอง เมื่อติดตั้งแล้วสามารถนำไปใช้จัดกิจกรรมดาราศาสตร์ในโอกาสต่างๆ รวมถึงใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนดาราศาสตร์ได้
“โครงการฯ นี้ มีเป้าหมายสูงสุดคือ การเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนได้สัมผัสประสบการณ์ทางดาราศาสตร์อย่างใกล้ชิด ผ่านสื่อการเรียนรู้ดาราศาสตร์ที่ช่วยสร้างแรงบันดาลใจและกระตุ้นความสนใจด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เปิดโอกาสให้นักเรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง พร้อมส่งเสริมให้โรงเรียนเป็นศูนย์กลางการจัดกิจกรรมดาราศาสตร์แก่ชุมชน อันจะนำไปสู่การสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ทางดาราศาสตร์ที่เข้มแข็ง และการขยายองค์ความรู้สู่สังคมอย่างกว้างขวางและยั่งยืน”
.......... ดร. ศรัณย์ กล่าวปิดท้าย
ในปี 2569 NARIT จัดพิธีมอบชุดท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียนและสื่อการเรียนรู้ดาราศาสตร์ พร้อมจัดอบรมการประกอบ ติดตั้ง และการใช้งาน ระหว่างวันที่ 5 - 7 มิถุนายน 2569 ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร และโรงแรมคุ้มภูคำ จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีโรงเรียนที่ได้รับคัดเลือกเข้าร่วมจำนวน 40 โรงเรียน จาก 28 จังหวัดทั่วประเทศ โอกาสนี้ ได้จัดให้มีพิธีแสดงความอาลัยถวายแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และยืนสงบนิ่งเป็นเวลา 93 วินาที เพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้
นอกจากนี้ คณะครูยังได้เข้าชมท้องฟ้าจำลอง และเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการพัฒนาเทคโนโลยีและวิศวกรรมขั้นสูงของ NARIT ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร ได้แก่ ห้องปฏิบัติการประกอบและทดสอบดาวเทียม ห้องควบคุมสถานีภาคพื้นดิน (Mission Ground Control Room) และห้องปฏิบัติการเมคาทรอนิกส์ พร้อมชมผลงานนวัตกรรม อาทิ กล้องโทรทรรศน์ฝีมือคนไทย ขนาด 0.8 เมตร และต้นแบบระบบตรวจจับอากาศยานไร้คนขับ
