สุรินทร์- ชาวบ้านต่างอำเภอในเมืองช้าง เชื้อสายกูยและเชื้อสายเขมร พากันต้มไก่มาประกอบพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ เซ่นไหว้ “ยะจั๊วะเพรียม” หรือศาลปู่ตา ประจำหมูบ้าน ใต้ต้นหว้าใหญ่อายุกว่า 100 ปี และทำพิธีเสี่ยงทายโดยถอดกระดูกคางไก่ตัวที่เป็นเครื่องเซ่นออกมาดู เพื่อทำนายฝนฟ้าและน้ำท่า
วันนี้ (11 พ.ค.) ชาวบ้านทุ่งโก ม.8 ต.บึง อ.เขวาสินรินทร์ จ.สุรินทร์ ถิ่นอาศัยของพี่น้องชาวไทยเชื้อสายกูยและเชื้อสายเขมรบางส่วน มีความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษ เรียกว่า ยะจั๊วะ แบ่งเป็น 2 อย่าง คือ ยะจั๊วะเพรียม (ผีปู่ตา) และ ยะจี๊วะ (ผีบรรพบุรุษในสายตระกูล) ชาวบ้านทั้งหมู่บ้านจะพากันตื่นแต่เช้าเพื่อต้มไก่ให้สุก นำไปเซ่นไหว้ยะจั๊วะเพรียม หรือศาลปู่ตาประจำหมู่บ้าน โดยทุกหลังคาเรือนจะพร้อมใจกันเดินเท้ามาที่ต้นหว้าใหญ่อายุกว่า 100 กว่าปี ใกล้กับหมู่บ้าน เพื่อร่วมกันประกอบพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ที่สืบทอดมายาวนานหลายร้อยปี มีการเซ่นไหว้ในศาลผีปู่ตาทุกปีในวันขึ้น 6 ค่ำเดือน 6 และต้องเซ่นไหว้ในเวลา 06.00 น.เท่านั้น
การเซ่นยะจั๊วะเพรียม หรือศาลปู่ตาประจำหมู่บ้าน เพื่อขอให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ ให้ฝนตกตามฤดูกาล ให้สามารถทำนาทำไร่ได้ การประกอบพิธีจะทำในเวลาเช้ามืดที่บริเวณยะจั๊วะเพรียม หรือศาลปู่ตาประจำหมูบ้านตั้งอยู่ สำหรับเครื่องเซ่นไหว้ ประกอบด้วย ข้าว 1 จาน ไก่ต้ม 1 ตัว น้ำ 1 แก้ว เหล้า 1 ขวด หมาก-พลู 2 คำ บุหรี่ 2 มวน ข้าวเปลือก 1 ถ้วย และเงิน 12 บาท
โดยในตอนเช้ามืดของวันที่จะประกอบพิธี ชาวบ้านจะนำเครื่องเซ่นดังกล่าวออกไปที่ยะจั๊วะเพรียม ซึ่งอยู่นอกหมู่บ้าน ผู้ทำพิธีเรียกว่า “เฒ่าจำ” หลังจากบนบานบอกกล่าวแล้วก็จะวางเครื่องเซ่นไว้ที่ศาล แล้วทำพิธีเสี่ยงทายโดยถอดกระดูกคางไก่ตัวที่เป็นเครื่องเซ่นออกมาดู เพื่อทำนายฝนฟ้าและน้ำท่าในปีนั้น ถ้าคางไก่เหยียดตรงทำนายว่าปีนั้นฝนจะตกน้อย น้ำน้อยคือฝนแล้ง แห้งแล้งมาก เนื่องจากไก่แหงนคอดูฟ้า คอยดูว่าเมื่อใดฝนจะตก จึงทำให้กระดูกคางไก่ตั้งตรง แต่หากคางไก่โค้งลง ทำนายว่าฝนจะตกอุดมสมบูรณ์ เพราะไก่ก้มลงกินน้ำและหากินตามปกติจึงทำให้กระดูกไก่โค้งงอลง เมื่อการทำนายเสร็จสิ้นชาวบ้านจะยึดถือเป็นเกณฑ์ในการลงมือปรับพื้นที่ทำนาทำไร่
ทั้งนี้ ชาวกูยและชาวสุรินทร์พื้นเมือง ทำการเสี่ยงทายเพื่อดูคางไก่และดูไข่ไก่ ทำนายการทำไร่ทำนาก่อนลงไถนา คล้ายเหมือนพระยาแรกนาขวัญ เป็นพิธีกรรมของคนในท้องถิ่นชนบทที่มีอาชีพทำนาทำไร่ จากอดีตถึงปัจจุบันที่ยังปฏิบัติติดต่อกันมาตามความเชื่อถือกันมาหลายชั่วอายุคน
