ปิดตำนานนักปฏิรูปสุขภาพไทย “นพ.ประเวศ วะสี” เจ้าของรางวัลแมกไซไซ จากไปอย่างสงบ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ประเทศไทยสูญเสียบุคคลสำคัญของแผ่นดินอีกครั้ง เมื่อ นพ.ประเวศ วะสี ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์ และนักคิดด้านสาธารณสุขและสังคม ผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ ได้ถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบ สิริอายุ 93 ปี เมื่อวันที่ 10 มกราคม 2569 ท่ามกลางความอาลัยของวงการแพทย์ นักวิชาการ และประชาชนจำนวนมาก
.
การจากไปของ นพ.ประเวศ ได้รับการยืนยันผ่านโพสต์ของ นายแพทย์บัญชา พงษ์พานิช กรรมการและเลขานุการมูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ) ซึ่งเผยแพร่ข้อความในช่วงค่ำของวันที่ 10 มกราคม ระบุว่าได้รับแจ้งข่าวการจากไปจากมิตรสหายในพระนคร พร้อมถ้อยคำที่สะท้อนวิถีคิดของผู้ล่วงลับ ซึ่งเคยกล่าวถึงวาระสุดท้ายของชีวิตว่าไม่ต้องการยื้อเวลา ไม่ต้องการการรักษาที่เกินความจำเป็น และขอจากไปอย่างสงบตามธรรมชาติ
.
สำหรับประวัติของ นพ.ประเวศ วะสี เกิดเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2475 ณ บริเวณริมฝั่งลำน้ำแควน้อย ตำบลเกาะสำโรง อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี เป็นบุตรคนที่ 4 ของนายคลาย และนางกิม วะสี สำเร็จการศึกษาระดับแพทยศาสตรบัณฑิตจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ด้วยเกียรตินิยมอันดับ 1 ก่อนศึกษาต่อระดับปริญญาเอกที่คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยโคโลราโด เดนเวอร์ สหรัฐอเมริกา และภาควิชามนุษยพันธุศาสตร์ มหาวิทยาลัยลอนดอน สหราชอาณาจักร
.
ตลอดชีวิตการทำงาน นพ.ประเวศ เป็นที่ยอมรับทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ ในฐานะนักวิจัยผู้ค้นพบแนวทางการป้องกันและรักษาความผิดปกติของเม็ดเลือดแดงจากพันธุกรรม ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคโลหิตจางทาลัสซีเมีย อันถือเป็นผลงานที่สร้างคุณูปการอย่างยิ่งต่อวงการแพทย์ไทยและการสาธารณสุข
.
นอกจากนี้ นพ.ประเวศ ยังเป็นผู้ริเริ่มและมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานองค์กรอิสระด้านสุขภาพหลายแห่ง อาทิ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล และสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ ซึ่งล้วนเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนระบบสุขภาพไทยให้มีความเป็นธรรม มีคุณภาพ และยั่งยืน
.
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ชื่อของ นพ.ประเวศ วะสี ไม่ได้ถูกจารึกไว้เพียงในวงการแพทย์ หากแต่ยังถูกยกย่องในฐานะ “ปัญญาชนสาธารณะ” ผู้ใช้ความรู้ ความคิด และคุณธรรม เป็นเครื่องมือในการเชื่อมโยงสุขภาพ ชุมชน สังคม และการเมืองภาคประชาชนเข้าด้วยกัน การจากไปของท่านจึงไม่เพียงเป็นการสูญเสียบุคคล หากแต่เป็นการปิดฉากของยุคสมัยหนึ่งในประวัติศาสตร์การพัฒนาสังคมไทย