xs
xsm
sm
md
lg

ผู้จัดการสุดสัปดาห์

x

พระอินทร์ ท้าวสักกะเทวราช มหาราชแห่งสรวงสวรรค์

เผยแพร่:   ปรับปรุง:   โดย: ผู้จัดการออนไลน์



คอลัมน์ศิลปะแห่งศรัทธา
โดย Artmulet

พระอินทร์เป็นโอรสแห่ง  พระทัศยะ (ฟ้า) หรือ พระกัศยปกับพระปริถิวี (ดิน)หรือ พระนางอทิติเทพ  ในอินเดียถือว่าทรงเป็นจอมเทพผู้ยิ่งใหญ่ที่เคียงคู่กับองค์พระอาทิตย์ พระอินทร์ทรงสร้างโลกโดยยกภูเขาขึ้นเป็นหลังคาโลก หรือเป็นท้องฟ้ามีพระยมทรงช่วยปักเสาไม้ค้ำท้องฟ้าไว้ โดยในเวลาต่อมาสถานะของพระอินทร์ได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมเมื่อมีเทพเจ้าเพิ่มมากขึ้น พระอินทร์เป็นเทพเจ้าแห่งดินฟ้าอากาศ ฟ้าฝน ลมพายุ และเป็นเทพแห่งสงครามเป็นผู้ที่ทรงไว้ซึ่งอัสนีบาต กำกับฤดูกาลประทานเมฆฝน พระองค์จะทรงโปรดการดื่มน้ำอมฤตหรือน้ำโสมเพราะจะทำให้มีอำนาจฤทธิ์มากขึ้น และพระองค์ยังทรงเป็นพระเชษฐาของพระอัคนีผู้เป็นหนึ่งในเทพเจ้าสูงสุดจากพระเวทเก่าของพราหมณ์ด้วย

ตรีเทพยุคแรกของเหล่าอารยันมี ๓ องค์ คือ พระอัคนี พระสุริยะ และพระวายุหรืออินทรา  (อดีตถือเป็นองค์เดียวกัน) ที่ทรงเป็นประมุขของเหล่าวายุเทพ และเป็นเจ้าแห่งเทพทั้งปวงปกครองตั้งแต่ชั้นบรรยากาศลงมาจนถึงพื้นปฐพีพิภพ ในเวลาต่อมาภายหลังจึงเกิดมีการนับถือเทพเจ้าขึ้นใหม่ ๓ พระองค์ คือ  พระศิวะ พระพรหม และพระนารายณ์ พระอินทร์จึงได้ถูกลดบทบาทลงกลายมาเป็นเทพชั้นรอง แต่เป็นผู้ครอบครองสวรรค์มีกำหนดอายุไว้ที่ ๑๐๐ ปีสวรรค์ เมื่อครบช่วงเวลาที่กำหนดแล้วจะต้องละจากทิพยสมบัติให้กับเทวดาองค์อื่น ๆ ขึ้นมาเป็นพระอินทร์เสวยทิพยสมบัติแทน พระอินทร์นี้จึงถือได้ว่าเป็นตำแหน่งราชาแห่งสวรรค์นั่นเอง

พระอินทร์หรือ ท้าวสักกะเทวราช ยังเป็นผู้พิทักษ์พระพุทธศาสนาด้วย ทั้งยังมีส่วนช่วยให้พระพุทธองค์สำเร็จพระโพธิญาณ ทางพระพุทธศาสนายังได้กล่าวถึงผู้มีบุญญาธิการ ๓๓ คน ที่ได้ไปสวรรค์เนื่องจากได้สร้างศาลา และการถวายทานจึงได้กลายเป็นเทพบุตร ๓๒ องค์คือ พระมาตุลี เวสสุกรรม ปชาบดี วรุณเทวราช อิสานเทวราช ปัญจสิขร มหาปัญจสิขร จุลรถ มหารถ สิทธัตถะ ปุสสะ ดิสสะ อุบาฬี ภัทธมานะ คันธเทวบุตร เชฏฐเทวบุตร คามนิกะ บุณณะมานะ วาสยะ มงคละ ศุภมิตร มหาศุภมิตร จันทมุขะ ปภาสุระ อุตมะติ มารวิไชย โชติกามะ ปะละติยะ สุภระ เวคะระตะนะ จันทรเทวบุตร และสุริยเทวบุตร ถือกันว่าเป็นเทวดาทั้ง ๓๒ องค์ เปรียบเทียบได้กับอาการ ๓๒ ของมนุษย์ แต่ในตระกูลเทพเจ้าที่ครอบครองจักรวาลจะนับจากวสุ ๘ องค์ รุทธ ๑๑ องค์ อาทิตย์ ๑๒ องค์ และอัศวินอีก ๒ องค์ รวมเป็น ๓๓ องค์ ประทับเหนือเศียรช้างเอราวัณทั้ง ๓๓ เศียร โดยพระอินทร์ทรงประทับอยู่ตรงกลาง บนสรวงสวรรค์ชั้นฟ้า ๓๓ ห้องฟ้า คือ พระสุเมรุมี ๔ ด้าน มี ๘ ห้องฟ้า รวมเป็น ๓๒ ห้อง และมีห้องที่อยู่กลางยอดพระสุเมรุอีก ๑ ห้อง


พระอินทร์เป็นเทพสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ (แปลว่า ๓๓ เท่าจำนวนเทวดา) เทวดาที่มาเกิดในสวรรค์ชั้นนี้ เทวดาชายจะมีอายุราว ๒๐ ปีตลอดกาล ส่วนเทวดาหญิงจะมีอายุราว ๑๖ ปีตลอดกาลเช่นกัน ดังนั้นเทวดาทั้งชายและหญิงจะไม่มีวันที่จะแก่ชราเลย เทพบริวารของพระอินทร์นั้นมีอยู่หลายองค์ได้แก่ พระวิศวกรรม พระปาระชันยะ พระวายุ รวมถึงเหล่าเทพมารุตทั้ง ๗ องค์ คือ เทพผู้รักษาลมเป็นลมที่ประจำอยู่ในพรหมโลก ๑ ในเทวโลก ๑ เป็นทิพยวายุ คือ อากาศ ๑ ส่วนอีก ๔ องค์นั้น ได้ถูกจัดให้เป็นลมประจำทิศทั้ง ๔ ประกอบด้วย ลมทิศตะวันออก ลมทิศตะวันตก ลมทิศใต้ และลมทิศเหนือ อีกทั้งเหล่าเทวดาและคนธรรพ์ก็เป็นบริวารของพระองค์ด้วย พระอินทร์นั้นมีพาหนะคือช้างไอราวาตะหรือช้างเอราวัณ

ความเชื่อทางอินเดียที่เกี่ยวกับพระอินทร์จะมีความแตกต่างจากพระอินทร์ที่กล่าวถึงในทางพุทธศาสนา พระอินทร์จากอินเดียจะมีเทวะลักษณะอ้วนท้องพลุ้ยเนื่องจากโปรดเสวยน้ำโสม เมื่อเวลาที่พระองค์เสวยน้ำโสมมากก็จะมีเหตุให้เกิดการวิวาทกับพระวรุณอยู่เสมอ จึงเป็นเรื่องเล่าถึงช่วงเวลาที่มีฝนตกหรือมีพายุฝนฟ้าคะนองส่งเสียงร้องมาก่อนนั้นก็เป็นเพราะพระอินทร์ทรงเมาสุรา แล้วร่ำร้องคำรามใส่พระวรุณนั่นเอง ส่วนทางศาสนาพุทธพระอินทร์จะไม่เกี่ยวข้องกับสุราเลย อีกทั้งพระองค์ยังทรงสั่งสอนไม่ให้ดื่มสุรา เช่นเมื่อคราวเสด็จลงมาเทศนาพระเจ้าสัพพมิตรด้วยการแสดงถึงโทษของสุราให้ปรากฎ จนพระเจ้าสัพพมิตรไม่เสวยสุราอีกต่อไป ตำนานฝ่ายพุทธยังกล่าวถึงว่าพระองค์ยังทรงเป็นผู้คุ้มครองดูแลพระพุทธศาสนาอีกด้วย

เรื่องราวตำนานของพระอินทร์ถือเป็นแรงบันดาลใจอันสำคัญ ที่นำไปสู่การรังสรรค์งานปฏิมากรรมแห่งศรัทธาขึ้น โดยในครั้งนั้น Artmulet ได้สร้างพระอินทร์ปางประทานพรซึ่งเป็นดั่งสัญลักษณ์แห่งเทพเจ้าผู้ปกครองที่ทรงไว้ซึ่งคุณธรรมเปี่ยมด้วยความเมตตาประทานพรแก่ผู้ที่ศรัทธาในพระองค์ ด้วยพุทธศิลป์แบบศิลปะไทยร่วมสมัย ทั้งนี้เพื่อให้เป็นดั่งเครื่องเตือนใจถึงคุณความดีและขอฝากไว้ให้เป็นสมบัติของคนไทยสืบไป