พระแม่ลักษมี มหาเทวีแห่งความดีงามและโภคทรัพย์

คอลัมน์ศิลปะแห่งศรัทธา
โดย Artmulet

ตามตำนานรามายณะได้กล่าวว่าพระแม่นั้นถือกำเนิดขึ้น เมื่อครั้งที่เหล่าเทวดาและอสูร กวนเกษียรสมุทร จนได้เกิดฟองคลื่นขึ้นในมหาสมุทร และมีดอกบัวหลวงดอกหนึ่งลอยขึ้นมา กลางดอกบัวปรากฎสตรีรูปร่างผุดผ่องตลอดทั้งสรรพางค์กาย ครั้นเมื่อดอกบัวลอยมาใกล้ฝั่งองค์เทวีจึงได้ก้าวขึ้นฝั่ง ในพระหัตถ์ยังทรงดอกบัวหลวงแล้วตรงเข้าไปเฝ้าองค์พระนารายณ์ โดยมหาเทวีมีพระนามเรียกขานว่า “พระลักษมี”  เป็นพระอัครมเหสีแห่งองค์พระนารายณ์มหาเทพ และมีพระโอรสในภายหลังคือพระกามเทพ

เทวะลักษณ์ของพระลักษมีมหาเทวี มักจะพบเป็นรูปสตรีที่มีพระวรกายสีทองประดับด้วยเครื่องถนิมพิมพาภรณ์สีเหลืองอย่างกษัตริย์ พระเศียรประดับด้วยมงกุฎเพชรรัตน์ ใต้มงกุฎมีเกศายาว ทรงสร้อยสังวาลย์แก้วมุกดา มีพวงมาลาดอกไม้อันไม่มีวันร่วงโรยที่ได้จากการกวนเกษียรสมุทรคล้องพระศอ ทรงทองกรกอบแก้วนพรัตน์ มีสี่กรทรงดอกบัวหลวง และประทับบนดอกบัวหลวงซึ่งเปรียบเสมือนความบริสุทธิ์ของพลังที่เปี่ยมด้วยจิตวิญญาณ ดั่งเช่นรากของดอกบัวที่หยั่งลงบนโคลนตม อดีตกาลจะปรากฏรูปลักษณ์ขององค์พระแม่ที่สวมเฉพาะผ้านุ่งเปลือยท่อนบนของพระวรกาย ประดับด้วยเครื่องทรงถนิมพิมพาภรณ์ทรงเครื่องอย่างสตรีชั้นสูง

พระลักษมีมหาเทวีมีเทวะลักษณ์ที่สำคัญ ๘ ปางที่เรียกว่า “อัษฎลักษมี” คือ ธนลักษมี  จะมีกายสีขาว มีทั้ง๔ กรและ ๖ กรทรงรวงข้าว หอยสังข์ และหม้อน้ำซึ่งเป็นสัญลักษณ์ถึงความมั่งคั่งอุดมสมบูรณ์ พระกรหนึ่งโปรยเงินทองลงพื้น มีไหเงินไหทองบนพระเพลา  ไอศวรรยลักษมี  ทรงพัตราภรณ์สีพื้นไม่ปักลายไม่ใช่สีสด มี ๔ กรทรงดอกบัว วิทยลักษมี สวมพัตราภรณ์สีพื้นไม่มีลายแต่สีสดมาก มี ๔ กร ๒ พระกรหน้าทรงประทานพร และทรงดินสอ ๒ พระกรหลังทรงดอกไม้  ศานตนลักษมี  มี ๔ กรทรงหม้อน้ำ ปรากฏกุมารนั่งบนพระเพลาข้างละองค์ ๒ พระกรหลังทรงดอกไม้

 คชลักษมี ปางนี้มีมาแต่โบราณ องค์พระแม่ทรงเครื่องอย่างกษัตริย์ประทับบนดอกบัว ขนาบด้วยช้างโปรยน้ำสองข้าง แสดงการถวายพระพรด้วยการใช้งวงยกชูหม้อน้ำมนต์รดลงมาที่องค์พระแม่ ปางนี้จะเป็นภาคที่สมมุติถึงช่วงที่พระลักษมีปรากฏกายตอนกวนเกษียรสมุทร วีรลักษมี  พระวรกายค่อนข้างแดง มี ๔ กรทรงเทพศัสตราวุธมากกว่าปางอื่น ๆ แลคล้ายกับพระแม่อุมามหาเทวี แต่จะประทับอยู่บนดอกบัว ธัญญลักษมี  จะอยู่ในภาคของพระแม่โพสพ มีทั้ง ๔ กรและ ๖ กร ทรงรวงข้าวพร้อมพืชพันธุ์ธัญญาหารและดอกไม้คล้ายดอกบัว จะปรากฏนกเค้าแมวหรือนกแสกอยู่ข้างพระวรกาย  อธิลักษมี  ทรงพัสตราภรณ์สีพื้นไม่ปักลายไม่ใช่สีสด ทรงดอกบัวและคทา

นอกจากนี้ยังมีปางต่าง ๆ ขององค์พระแม่ลักษมีอีกเช่น ปาง  การุณยลักษมี จะมีผิวกายสีเขียวมี ๔ กร ๒กรหน้าคล้ายประทานพร ๒ กรหลังทรงดอกไม้และสังข์  มหาลักษมี มี ๔ กร ๒ กรหน้าคล้ายปางการุณยลักษมี ๒ พระกรหลังทรงดอกไม้  สาวภาคยลักษมี  พระวรกายสีเขียว ๒ พระกรหน้าเหมือนปางการุณยลักษมี ๒ พระกรหลังทรงดอกไม้ โดยองค์พระลักษมีนั้น ไม่ว่าจะเป็นปางใดก็ตามจะปรากฎว่าประทับอยู่บนดอกบัวทั้งสิ้น


เทวปกรณัมในศาสนาฮินดูหลายเรื่องมักจะกล่าวถึงพระลักษมีว่ามีความเกี่ยวข้องกับเรื่องของความรัก และโชคลาภ องค์พระแม่จึงเป็นดั่งสัญลักษณ์ที่เป็นตัวแทนของความรัก ความโรแมนติก ดั่งเช่นเรื่องของ สุโลจนา เจ้าหญิงแห่งปลักษทวีป ซึ่งพระนางจะต้องเข้าพิธีสมรสกับวิทยาธรผู้หนึ่ง แต่ก่อนจะถึงพิธีอีก ๗ วัน พระมาธวะเจ้าชายแห่งนครตาลธวัชที่เป็นคู่ที่แท้จริงได้พยายามดั้นด้นที่จะมาพบกับพระนาง พระลักษมีจึงได้มาเข้าฝันบอกเรื่องดังกล่าวให้กับสุโลจนาได้ทราบ หรือแม้แต่นิทานพุทธศาสนาเช่นเรื่อง กามนิต วาสิฏฐี คู่พระคู่นางที่ได้พบกันครั้งแรกก็ยังมีพระลักษมีเข้ามาเกี่ยวข้อง อีกทั้งยังมีเรื่องราวของอานุภาพแห่งความรักแบบครอบครัวอย่างเช่นเรื่อง จันทรสวามีที่ได้ออกตามหาบุตรทั้งสองของตนเองภายหลังจากพลัดพรากจากกันอย่างอุตสาหะไม่สิ้นหวังไม่ย่อท้อ แม้ว่าจะหลงทางไปจนได้มานอนอยู่บนต้นไทรใหญ่ จนพระลักษมีได้มาโปรดพร้อมกับยื่นดอกไม้ให้กับจันทรสวามีดอกหนึ่ง รุ่งเช้าจันทรสวามีจึงได้พบกับบุตรของตนอย่างอัศจรรย์ และใช้ดอกไม้ทิพย์ดังกล่าวทำให้บุตรของตนนั้นสามารถฟื้นความทรงจำจากการพลัดพรากจากกันเป็นเวลานานได้

จากตำนานเรื่องราวและศรัทธาที่มีต่อองค์พระแม่ลักษมีมหาเทวี ได้นำมาสู่แรงบันดาลใจอันสำคัญ Artmulet จึงได้รังสรรค์งานประติมากรรมแห่งจิตวิญญาณคือองค์ พระแม่ลักษมี มหาเทวีนารายณี ขึ้นด้วยการได้ถ่ายทอดเรื่องราวของมหาเทวีผู้ประทานความเจริญงอกงาม ความอุดมสมบูรณ์ และความสมหวังในความรัก ในรูปแบบของศิลปะไทยร่วมสมัย ทั้งนี้เพื่อมอบไว้ให้เป็นสมบัติอันล้ำค่าของคนไทยสืบไป

-----------------
Facebook Inbox: Artmulet
OfficialLine ID: @artmulet
เว็บไซต์ : www.artmulet.com