ผู้จัดการสุดสัปดาห์ - สถานการณ์ราคามะพร้าวน้ำหอมขณะนี้ กำลังเข้าสู่ภาวะวิกฤต เนื่องจากผลผลิตราคาตกต่ำอย่างรุนแรงเหลือเพียงลูกละ 2 - 3 บาท จากที่เคยทำราคาสูงกว่า 30 บาทต่อลูก ส่งผลให้ชาวสวนจำนวนมากประสบภาวะขาดทุนอย่างหนัก ไม่คุ้มต่อการลงทุนและค่าแรง จนบางรายเริ่มตัดต้นมะพร้าวทิ้งแล้วเปลี่ยนไปปลูกพืชชนิดอื่นแทน อีกทั้งการแบกต้นทุนการผลิตค่าปุ๋ยค่าแรงและค่าดูแลสวน ส่งผลให้เกษตรกรไม่สามารถลงทุนบำรุงรักษาสวนมะพร้าวได้อย่างเหมาะสม ส่งผลให้ผลผลิตมีขนาดเล็กและน้ำหนักลดลง กระทบรายได้ถึงขั้นขาดสภาพคล่องทางการเงิน
“ช่วงต้นปี 2568 ราคามะพร้าวน้ำหอมเคยพุ่งสูงถึงลูกละกว่า 30 บาท แต่เป็นเพียงระยะสั้น ก่อนจะลดลงอย่างรวดเร็ว โดยในเดือนมิถุนายน 2568 ราคาต่ำกว่าลูกละ 10 บาท และดิ่งลงเหลือเพียง 2 บาทต่อเนื่องจนถึงปลายปี แม้ต้นเดือนมกราคม 2569 ราคาจะขยับขึ้นมาอยู่ที่ลูกละ 8–9 บาท แต่กลับร่วงลงอีกครั้งภายในไม่กี่วัน”นายวันชนะ จันทร์เพ็ญ อายุ 44 ปี ชาวตำบลปลายโพงพาง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ให้ภาพสถานการณ์ที่เกิดขึ้น
กรณีวิกฤตราคามะพร้าวน้ำหอมสั่นคลอนความมั่นคงของเกษตรกรไทย มีการตั้งข้อสังเกตประเด็นปัญหาหลักที่ทำให้มะพร้าวน้ำหอมหน้าสวนราคาดิ่ง โดยมองว่าเป็นกระทบจากการเข้ามาของ “ทุนจีน” ที่ตั้งโรงงานรับซื้อมะพร้าวน้ำหอมจำนวนมากในพื้นที่อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี กระทั่งควบคุมราคารับซื้อได้ตลอดห่วงโซ่อุปทาน อีกทั้งมีคนไทยเป็นนอมินีเปิดโรงงานกว่า 200 แห่ง สวนทางกับความต้องการของตลาดโลกที่ยังต้องการสูงและราคามะพร้าวขายเพื่อบริโภคภายในประเทศก็มีราคาแพง
ทั้งนี้ กลุ่มเกษตรกรชาวสวนมะพร้าวจากพื้นที่ 3 จังหวัดภาคกลาง ได้แก่ จังหวัดราชบุรี จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดสมุทรสงคราม ได้เข้ายื่นหนังสือร้องเรียนต่อคณะกรรมาธิการการพาณิชย์และการอุตสาหกรรม วุฒิสภา เพื่อขอให้เร่งแก้ไขปัญหาราคาผลมะพร้าวตกต่ำอย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลกระทบต่อรายได้และคุณภาพชีวิตของเกษตรกรเป็นวงกว้าง
“นส.ตวงคุณ ทรงธรรมวัฒน์” สมาชิกวุฒิสภา จังหวัดสมุทรสงคราม เปิดเผยหลังการหารือร่วมกับตัวแทนเกษตรกร พบว่าปัจจุบันราคามะพร้าวหน้าสวนปรับลดลงเหลือเพียงลูกละประมาณ 2 บาท ต่ำกว่าต้นทุนการผลิตอย่างมาก ทั้งค่าปุ๋ย ค่าจ้างแรงงาน และค่าดูแลสวน ทำให้เกษตรกรจำนวนมากไม่สามารถแบกรับภาระต้นทุนได้อีกต่อไป โดยปัญหาราคาตกต่ำเริ่มตั้งแต่ช่วงกลางปี 2568 และลากยาวต่อเนื่องมาจนถึงต้นปี 2569 ถือเป็นสถานการณ์ที่ยืดเยื้อและรุนแรงกว่าหลายปีที่ผ่านมา
อย่างไรก็ตาม โดยปกติในช่วงปลายปีและเทศกาลปีใหม่ ตลาดจะเริ่มมีคำสั่งซื้อจากพ่อค้าและโรงงานแปรรูป เพื่อรองรับความต้องการบริโภคที่เพิ่มขึ้น แต่ปีนี้กลับไม่เป็นไปตามปกติ แม้จะเข้าสู่ช่วงเทศกาลตรุษจีนแล้ว ราคามะพร้าวก็ยังไม่ฟื้นตัว ส่งผลให้เกษตรกรจำนวนมากขาดสภาพคล่อง และเริ่มลดการดูแลสวนหรือโค่นต้นมะพร้าวบางส่วน ซึ่งอาจกระทบต่อระบบเศรษฐกิจฐานรากและความมั่นคงทางการเกษตรในระยะยาว
ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการการพาณิชย์และการอุตสาหกรรม วุฒิสภา ได้มีมติจัดตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจ เพื่อศึกษาแนวทางแก้ไขปัญหาราคามะพร้าวตกต่ำอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และโครงสร้างตลาด โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็นระยะสั้นและระยะยาว
สำหรับกรณีราคารับซื้อมะพร้าวน้ำหอมตกต่ำเหลือเพียงลูกละ 2 - 3 บาท ส่งผลให้เกษตรกรชาวสวนมะพร้าวได้รับความเดือดร้อนอย่างหนัก ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้สั่งการให้ชุดเฉพาะกิจพญานาคราชเร่งลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์ ตรวจสอบข้อเท็จจริง และเจรจากับกลุ่มพ่อค้าคนกลาง เพื่อแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วน
ร.อ.ธรรมนัส เปิดเผยว่าจากการติดตามสถานการณ์พบว่าปัจจัยสำคัญที่ทำให้ราคารับซื้อหน้าสวนปรับตัวลดลง มาจากพ่อค้าคนกลางที่อาศัยจังหวะความไม่แน่นอนทางการเมืองเข้ามากดราคารับซื้อ ขณะที่ราคาจำหน่ายมะพร้าวน้ำหอมของไทยในตลาดต่างประเทศยังอยู่ในเกณฑ์ที่ดี และมีความต้องการอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้ ชุดเฉพาะกิจพญานาคราชเร่งดำเนินการตรวจสอบโครงสร้างราคา ตลอดจนพูดคุยกับผู้เกี่ยวข้องในทุกระดับ เพื่อสร้างความเป็นธรรมให้กับเกษตรกรชาวสวนมะพร้าว เชื่อว่าภายในระยะเวลาไม่เกิน 2 สัปดาห์ ราคารับซื้อมะพร้าวน้ำหอมหน้าสวนจะปรับตัวดีขึ้นอย่างชัดเจน แต่หากการเจรจากับพ่อค้าคนกลางไม่เป็นผล จะมีการยกระดับการใช้มาตรการทางกฎหมาย เพื่อแก้ไขปัญหาและบรรเทาความเดือดร้อนของเกษตรกรอย่างจริงจังและเป็นธรรม
ขณะที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าได้ลงพื้นตรวจสอบกิจการเป้าหมายประเภทที่เกี่ยวเนื่องกับการเกษตร (ล้งมะพร้าว) ในปฏิบัติการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับการประกอบธุรกิจที่ฝ่าฝืนกฎหมาย จังหวัดราชบุรี ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เป็นมาตรการเชิงรุกในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับเกษตรกรชาวสวนมะพร้าว และรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจแหล่งผลิตมะพร้าวที่สำคัญของประเทศ
ในส่วนของการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวนั้น พบว่าบางรายชี้แจงข้อเท็จจริงที่มีข้อพิรุธหลายประการ โดยจะมีการติดตามเพื่อตรวจสอบข้อมูลเชิงลึกก่อนดำเนินการตามกฎหมายต่อไป จากการตรวจสอบเบื้องต้นพบว่ามี 2 บริษัท ฝ่าฝืนประกาศคณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ ฉบับที่ 69 พ.ศ.2568 เรื่อง การรับซื้อสินค้าเกษตร ลงวันที่ 1 ก.ค.2568 ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ.2542 มาตรา 28 มีโทษตามมาตรา 40 ปรับเป็นพินัย (ไม่เกิน 10,000 บาท) จำนวน 2 ราย
อย่างไรก็ดี กรมการค้าภาย ในได้เร่งดำเนินมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่แหล่งผลิต ในจังหวัดราชบุรี นครปฐม สมุทรสาคร สมุทรสงคราม โดยมุ่งกระจายมะพร้าวออกนอกแหล่งผลิต เพื่อเพิ่มช่องทางการจำหน่ายทั้งตลาดค้าส่งค้าปลีก เพื่อกระจายไปยังจังหวัดที่เป็นแหล่งท่องเที่ยว และแหล่งอื่นๆ รวมทั้ง เข้ากำกับโครงสร้างราคาจากสวนจนถึงมือผู้บริโภคให้มีความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย
โดยมาตรการดังกล่าวจะเพิ่มตลาดให้เกษตรกรนำมะพร้าวน้ำหอมมาจำหน่ายให้กับผู้บริโภคโดยตรงในจุดจำหน่ายของพื้นที่ชุมชน โดยเฉพาะในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีกำลังซื้อสูง ช่วยขยายตลาดรองรับผลผลิตจากแหล่งปลูกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
รวมทั้งดำเนินแผนงานในระยะเร่งด่วน นำมะพร้าวน้ำหอมจากเกษตรกรมาจำหน่าย ณ กระทรวงพาณิชย์ และเตรียมขยายจุดจำหน่ายเพิ่มเติมอีกไม่น้อยกว่า 20 แห่ง ในพื้นที่ชุมชนและจุดสำคัญทั่วกรุงเทพฯ และปริมณฑล คาดว่าจะสามารถกระจายผลผลิตได้รวมไม่ต่ำกว่า 200,000 ลูก ซึ่งจะเป็นกลไกสำคัญในการพยุงและดันราคามะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่ให้ปรับตัวดีขึ้น ตลอดจนเชื่อมโยงมะพร้าวน้ำหอมเข้าสู่ห้างค้าปลีกค้าส่ง เพื่อขยายช่องทางการจำหน่ายในวงกว้าง รองรับปริมาณผลผลิตในระยะต่อไป และเสริมความมั่นคงด้านตลาดให้กับเกษตรกร
จะเห็นว่ามะพร้าวน้ำหอมกำลังถูกแทรกแซงโดยทุนจีน เผชิญชะตากรรมไม่ต่างผลไม้เศรษฐกิจอื่นๆ ของไทย นับเป็นประเด็นที่ต้องติดตามว่ารัฐบาลไทยจะแก้โจทย์อย่างไร และนอกจากเรื่องราคาตกต่ำที่เกษตรกรสวนมะพร้าวกำลังเผชิญในห้วงเวลานี้ ยังมีเรื่องการส่งออกมะพร้าวน้ำหอมไปยังจีนเป็นตลาดหลักของไทย ซึ่งในปัจจุบันเวียดนามเข้ามาเป็นผู้เล่นใหม่ชิงส่วนแบ่งตลาดมะพร้าวน้ำหอมในจีน
