ตำนานพระพุทธรูป (๒)พุทธศิลป์แห่งศรัทธา

คอลัมน์ศิลปะแห่งศรัทธา
โดย Artmulet

 พระพุทธรูป หรือ  ”พระพุทธปฏิมา”  ตามภาษาบาลี หมายถึง พระรูปที่ใช้แทนองค์พระพุทธเจ้าผู้เป็นศาสดาในพระพุทธศาสนา จากหลักฐานทางศิลปกรรมการสร้างรูปเคารพพระพุทธเจ้าที่เป็นรูปมนุษย์ ปรากฏครั้งแรกในศิลปะอินเดียยุคคันธาระช่วงพุทธศตวรรษที่ ๖-๗ ภายหลังจากที่พระพุทธองค์ทรงปรินิพพานไปแล้วประมาณ ๗๐๐ ปี โดยได้รับอิทธิพลมาจากชาวกรีกที่ได้นำคติความเชื่อต่างๆเข้ามาผสมผสานกับความเชื่อดั้งเดิมของชาวพื้นเมืองในชมพูทวีป ส่งผลให้มีการปรับเปลี่ยนความนิยมในการสร้างรูปเคารพเทพเจ้าของชาวกรีกมาสร้างเป็นพระพุทธรูปแทน ซึ่งจะเห็นได้ว่ารูปเคารพพระพุทธเจ้าหรือพระพุทธรูปในยุคสมัยแรกนั้นจะมีลักษณะเป็นชาวกรีก ทั้งรูปร่างหน้าตา รวมถึงการครองจีวรด้วย
 
การสร้างพระพุทธรูปไม่ใช่การสร้างรูปเหมือนของพระพุทธเจ้า แต่เป็นการสร้างรูปสัญลักษณ์แทนองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งลักษณะของพระพุทธรูปจะมีความแตกต่างกันออกไปตามแต่ละสกุลช่าง แต่การสร้างพระพุทธรูปจะมีลักษณะสำคัญที่บ่งบอกได้ว่ารูปเคารพนั้นเป็นพระพุทธองค์ตามลักษณะของมหาบุรุษรวม๓๒ประการ เช่น อุณาโลมที่อยู่ระหว่างคิ้ว เกตุมาลา พระรัศมีที่เปล่งออกมาจากพระเศียรของพระพุทธรูปที่มักจะทำเป็นตุ่มคล้ายดอกบัวที่ชูขึ้นประดุจดั่งเปลวเพลิง โดยลักษณะเหล่านี้เรียกว่ามหาปุริสลักษณะ๓๒ประการ

คัมภีร์พระพุทธศาสนากล่าวถึงลักษณะรูปกายของพระพุทธเจ้าที่เรียกว่า “มหาบุรุษลักษณะ”ซึ่งมี๓๒ประการไว้ดังนี้คือ (๑)ฝ่าพระบาทราบเสมอกัน (๒)พื้นพระบาทเป็นลายจักร (๓)ส้นพระบาทยาว (๔)พระองคุลีเรียวยาว (๕)ฝ่าพระหัตถ์ฝ่าพระบาทอ่อนนุ่ม (๖)ฝ่าพระหัตถ์ฝ่าพระบาทมีลายดุจตาข่าย (๗)พระบาทเหมือนสังข์คว่ำ ข้อพระบาทตั้งลอยอยู่หลังพระบาท (๘)พระชงฆ์(แข้ง)เรียวดุจแข้งทราย (๙)เมื่อยืนตรง พระหัตถ์ทั้งสองลูบจับถึงพระชานุ (๑๐)พระคุยหะ(องคชาต)เร้นซ่อนอยู่ในฝัก (๑๑)ฉวีวรรณดุจสีทอง (๑๒)พระฉวีละเอียด ธุลีละอองไม่ติดกาย (๑๓)เส้นพระโลมา(ขน)ขุมละเส้น (๑๔)เส้นพระโลมาดำสนิทเวียนเป็นทักษิณาวรรต(เวียนขวา) (๑๕)พระกายตั้งตรงดุจท้าวมหาพรหม (๑๖)พระมังสะอูมเต็ม๗แห่ง คือหลังพระหัตถ์ทั้ง๒ หลังพระบาททั้ง๒ พระอังสาทั้ง๒ ลำพระศอ๑ (๑๗)พระสรีระกายสมบูรณ์ ดุจกึ่งท่อนหน้าพญาราชสีห์ (๑๘)พระปฤษฎางค์ราบเต็มเสมอกัน (๑๙)พระกายเป็นปริมณฑล ดุจปริมณฑลของต้นไทร (๒๐)ลำพระศอกลมงามเสมอกัน (๒๑)เส้นประสาทรับรสพระกระยาหารเลิศ (๒๒)พระหนุดุจคางราชสีห์ (๒๓)พระทนต์๔๐ซี่บริบูรณ์ (๒๔)พระทนต์เรียบเสมอกัน (๒๕)พระทนต์เรียบสนิทมิได้ห่าง (๒๖)พระเขี้ยวแก้วทั้ง๔ขาวงามบริสุทธิ์ (๒๗)พระชิวหาอ่อนยาว (๒๘)พระสุรเสียงดุจเสียงพรหม ตรัสเหมือนนกการเวก (๒๙)พระเนตรดำสนิท (๓๐)ดวงพระเนตรแจ่มใสดุจตาลูกวัวเพิ่งคลอด (๓๑)มีอุณาโลมระหว่างพระขนง ขาวอ่อนเหมือนปุยฝ้าย(๓๒)พระเศียรงามบริบูรณ์ ดุจประดับด้วยกรอบพระพักตร์ ซึ่งคุณลักษณะสำคัญเหล่านี้ถือเป็นต้นแบบที่ช่างใช้ในการสร้างพระพุทธรูปทั้งสิ้น


พุทธศิลป์เป็นงานศิลปะเป็นศิลปกรรมที่สร้างขึ้นเพื่อตอบสนองและรับใช้งานด้านพระศาสนา รวมถึงงานด้านจิตรกรรม สถาปัตยกรรม หรือประติมากรรมด้วยดังเช่น พระพุทธรูปที่มนุษย์ได้รังสรรค์สร้างขึ้น ซึ่งถือเป็นความงามที่แฝงไว้ด้วยปรัชญาธรรมทางวัตถุเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา ที่นำไปสู่การส่งเสริมเผยแพร่โน้มน้าวจิตใจของพุทธศาสนิกชน ให้เกิดความศรัทธาตามหลักของพระพุทธศาสนา โดยผู้สร้างงานพุทธศิลป์ต่างก็พยายามที่จะสอดแทรกหลักธรรมความเชื่อไว้ในงานศิลป์ในแต่ละประเภท เพื่อจะสื่อความหมายผ่านงานพุทธศิลป์นั้นๆ

โดยความเชื่อมโยงระหว่างพุทธศิลป์กับพุทธศาสนา ก็คือการสื่อสารด้วยศรัทธาจากภายในตนเองอย่างเช่นที่คนผู้หนึ่งยามทุกข์ใจท้อแท้ในชีวิต แต่เมื่อได้มานั่งปล่อยวางอยู่เบื้องหน้าพระพุทธรูป ได้เห็นถึงดวงพระพักตร์อันสงบนิ่ง ได้เห็นถึงสายพระเนตรแห่งความเมตตาที่มองลงมา ทำให้จิตใจของคนผู้นั้นเกิดความสงบลงจนมีสมาธิที่นำไปสู่การเกิดปัญญา ความร้อนรุ่มใจทั้งหลายก็มลายหายสิ้นไปประดุจน้ำทิพย์ชโลมใจทำให้เกิดความสุขสงบขึ้น ซึ่งนั่นก็คืออานุภาพแห่งความศรัทธาต่องานพุทธศิลป์

พุทธศาสนาในโลกยุคปัจจุบันยังคงเป็นสิ่งที่มีคุณค่าต่อศรัทธาของพุทธศาสนิกชน ถึงแม้ว่าพระพุทธรูปจะมีวิวัฒนาการมาโดยตลอด แต่ความหมายนัยยะที่ยังดำรงอยู่ก็คือ พระพุทธรูปยังคงเป็นสัญลักษณ์แทนองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในฐานะที่พระองค์ทรงเป็นยอดพระศาสดาและเอกบุรุษผู้ทรงเป็นหลักที่ยึดเหนี่ยวจิตใจให้กับมวลมนุษยชาติมาอย่างไม่เสื่อมคลาย จากความสำคัญที่กล่าวมานี้ Artmulet จึงได้มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาต่อยอดงานด้านพุทธศิลป์มาอย่างต่อเนื่อง ดังเช่นที่ได้เคยรังสรรค์สร้างงานศิลป์ชั้นสูงด้านจิตวิญญาณมาแล้วในหลายผลงาน ทั้งนี้เพื่อร่วมจรรโลงพระศาสนาและขอฝากไว้ให้เป็นสมบัติอันล้ำค่าของคนไทยสืบไป

สำหรับท่านที่สนใจประติมากรรมพุทธศิลป์แห่งศรัทธา สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ Facebook Inbox: Artmulet
OfficialLine ID: @artmulet
เว็บไซต์:www.artmulet.com
และที่วัดขุนอินทประมูล จ.อ่างทอง T.0925577511