คอลัมน์ศิลปะแห่งศรัทธา
โดย Artmulet
การสร้างพระพุทธรูปที่มีมาตั้งแต่อดีตนั้น จะพบได้ว่าวัสดุที่นำมาจัดสร้างมีอยู่มากมายหลากหลายประเภทเช่น โลหะ ดิน ผง ว่าน เกษรดอกไม้ หิน หินอ่อน แก้วมณีมีค่า รวมถึงไม้มงคลต่างๆด้วยที่มักจะนิยมนำมาแกะสลักจัดสร้างอย่างเช่น ไม้โพธิ์นิพพาน โดยอาจารย์เทพย์ สาริกบุตร ผู้เชี่ยวชาญด้านโหราศาสตร์และไสยเวทวิทยาคม ได้เคยอธิบายถึงการนำไม้โพธิ์มาจัดสร้างเป็นพระพุทธรูปยืนปางห้ามสมุท เพื่อสำหรับบรรจุดวงชะตาไว้ที่ใต้ฐานพระพุทธรูปหรือที่เรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า “พระพิชัยสงคราม” ไว้ดังนี้ว่า
ตำนานในคัมภีร์พิชัยสงครามได้เล่าถึงเรื่องราวในอดีตกาลว่า พระมหากษัตริย์นครแห่งหนึ่ง ซึ่งเป็นพุทธศาสนูปถัมภก ได้ถูกข้าศึกศัตรูรุกรานด้วยการยกทัพมาล้อมพระนครไว้อยู่เป็นเวลานาน จนองค์กษัตริย์รู้สึกท้อแท้พระทัยที่จะต้องต่อสู้กับเหล่าไพรีในช่วงที่รี้พลทั้งหลายอ่อนกำลังลงอยู่พอดี จวนเจียนที่จะสูญเสียอาณาจักรพระนครให้กับฝ่ายข้าศึกอยู่แล้ว ขณะนั้นพระอรหันต์เจ้าองค์หนึ่งที่อยู่ภายในมหานคร ได้รับรู้ได้เห็นเหตุการณ์ดังกล่าวก็บังเกิดความสังเวชขึ้น จึงได้ไปเข้าเฝ้าพระมหากษัตริย์พร้อมทั้งได้ถวายพระพรให้กับพระองค์ว่า จะสามารถหาหนทางที่จะปกป้องพระนครไว้ พร้อมทั้งขับไล่ข้าศึกศัตรูทั้งหลายให้พ้นไปจากอาณาเขตพระนครได้ องค์กษัตริย์ก็ได้แต่ทรงอนุโมทนาต่อพระอรหันต์ที่ได้ให้พรกับพระองค์
เมื่อพระอรหันต์เจ้าได้จากไปแล้วกษัตริย์ผู้ครองนครจึงได้ปรึกษาหารือ กับเหล่านักปราชญ์ราชบัณฑิตทั้งหลาย ถึงการจะแก้ไขต่อสถานการณ์ดังกล่าวที่กำลังวิกฤตอยู่ในขณะนั้น ด้วยการจัดพระราชพิธีบรรจุดวงพระชันษา(ดวงชะตา)ขององค์กษัตริย์ขึ้น โดยได้นำดวงพระชันษาบรรจุไว้ใต้ฐานพระพุทธรูปปางห้ามสมุทที่แกะสลักจากกิ่งต้นโพธิ์ที่หักโค่นลงมาเองตามธรรมชาติและกิ่งที่หักลงมานั้นต้องชี้ไปทางทิศตะวันออกด้วย พร้อมทั้งทำพิธีสวดพระปริตรถวายพระพรให้กับองค์พระมหากษัตริย์ จากนั้นด้วยอำนาจบารมีแห่งคุณของพระโพธิ์ปางห้ามสมุทที่บรรจุดวงพระชันษา ได้บันดาลให้เหล่าไพร่พลของกองทัพข้าศึกเกิดความหวาดหวั่นพรั่นพรึงขึ้น จึงได้พากันยกทัพล่าถอยไปจนพ้นเขตพระราชอาณาจักรจนหมดสิ้น ด้วยเหตุนี้จึงได้ถวายพระนามให้กับพระโพธิ์ที่ได้สร้างขึ้นนั้นว่า “พระพิชัยสงคราม” อันเนื่องมาจากพุทธานุภาพที่ได้บันดาลให้พระมหากษัตริย์ทรงได้ชัยชนะต่อข้าศึกศัตรูที่มารุกรานพระนคร ทั้งนี้พระยันต์ที่จารึกดวงพระชันษาตรงกลางยันต์สำหรับบรรจุไว้ใต้ฐานพระพุทธรูปนั้น ก็เรียกว่า “ยันต์พิชัยสงคราม” ด้วย
ต่อมาจึงได้เกิดการปฏิบัติกันจนเป็นประเพณีที่สืบกันมาคือ เมื่อแม่ทัพนายกองใดจะออกศึกหรือเข้ารณรงค์สงครามก็มักจะทำตะกรุดพิชัยสงครามติดตัวไปด้วยเสมอ เพื่อหวังถึงชัยชนะต่อเหล่าข้าศึกศัตรูทั้งหลาย สำหรับพระพิชัยสงครามที่สร้างเป็นพระยืนปางห้ามสมุท คำว่า “สมุท” นี้ไม่ได้หมายถึงสมุทรที่แปลว่าทะเล “สมุท” คำนี้มาจากคำว่า “สมุทัย” อันเป็นบ่อเกิดแห่งกองทุกข์อันได้แก่ตัณหาสามประการคือ กามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา ดังนั้นพระปางห้ามสมุทก็คือพระปางห้ามทุกข์นั่นเอง
ตำรับตำราการสร้างพระโพธิ์ปางห้ามสมุทมีที่มาอยู่หลายฉบับด้วยกัน ทั้งฉบับของหลวงที่ปรากฎอยู่ในคัมภีร์พิชัยสงคราม รวมถึงฉบับของราษฎร์ด้วยที่ได้มีการศึกษาเรียนรู้สืบเนื่องต่อกันมา จนความนิยมในการจัดสร้างพระปางห้ามสมุทรในหมู่แม่ทัพนายกอง ขุนนางชั้นสูงต่างๆ ได้แพร่หลายส่งต่อไปยังเหล่าพ่อค้า คหบดีและประชาขนทั่วไปที่มีความรู้ถึงคุณค่าอานุภาพของพระพิชัยสงคราม จนนำไปสู่การจัดสร้างเป็นพระพิชัยสงครามประจำตัว หรือประจำบุคคลในเวลาต่อมา
การสร้างพระพุทธรูปปางห้ามสมุทหรือพระพิชัยสงคราม จากอดีตการจัดสร้างจะต้องใช้ไม้โพธิ์หักทางทิศตะวันออกมาจัดสร้างตามตำรับตำราเดิม แต่ภายหลังการใช้วัสดุในการสร้างก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคตามสมัย ตามวิวัฒนาการที่เปลี่ยนไป รวมถึงความสะดวกยากง่ายในการจัดหาวัสดุ อีกทั้งการคำนึงถึงคุณค่าของวัสดุต่างๆที่จะนำมาจัดสร้างในช่วงเวลานั้นๆด้วย ซึ่งในปัจจุบันการสร้างพระพุทธรูปมักจะนำวัสดุประเภทโลหะผสม สัมฤทธิ์หรือบรอนซ์ที่มีคุณค่าในตัวเองมาใช้ในการจัดสร้างและได้รับความนิยมเป็นอย่างมากเนื่องมาจากความสวยงาม คงทนถาวร และคำว่าสัมฤทธิ์ที่มีความหมายถึงความสำเร็จอันเป็นนัยยะที่ดีอีกด้วย
จากความมุ่งมั่นในการรังสรรค์งานประติมากรรมแห่งศรัทธา ซึ่งถือเป็นงานศิลป์ชั้นสูงมาโดยตลอดนั้นArtmulet ได้เคยจัดสร้างพระพิชัยสงครามขึ้น ด้วยการประยุกต์องค์พระที่ต้องใช้ไม้โพธิ์ไปสู่การใช้โลหะสัมฤทธิ์ที่ทรงคุณค่าและมีความหมายที่ดีมาใช้ในการจัดสร้าง รวมถึงพระยันต์พิชัยสงครามที่ใช้บรรจุใต้ฐานองค์พระก็เป็นวัสดุสัมฤทธิ์ด้วย โดยได้ถวายพระนามพระยืนปางห้ามสมุทในครั้งนั้นว่า “พระพิชัยสงครามสุวรรณภูมิ”
สำหรับท่านที่สนใจ สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
Facebook Inbox: Artmulet
OfficialLine ID: @artmulet
เว็บไซต์:www.artmulet.com
และที่วัดขุนอินทประมูล จ.อ่างทอง T.0925577511
