คนแคระบนบ่ายักษ์
ไชยันต์ ไชยพร
ค.ศ. 1734-1738: กำเนิดพรรคการเมืองที่ชื่อ “the Hats” กระแสท้าทายและการเสื่อมอำนาจทางการเมืองของ Horn
กลุ่ม the Hats มีที่มาจากเหตุการณ์ทางการเมืองในช่วงกลางทศวรรษ 1720 ที่มีความขัดแย้งเห็นต่างทั้งในและนอกสภาบริหารต่อประเด็นผู้มีสิทธิ์สืบราชสันตติวงศ์ต่อจาก Frederick I อย่างที่ผู้วิจัยได้กล่าวไปแล้วว่า กลุ่ม Holstein สนับสนุนให้ Charles Frederick Duke of Holstein พระราชนัดดาของ Charles XII เป็นผู้สืบราชสันตติวงศ์ต่อไป ซึ่งในแง่ของสายโลหิตแล้ว ถือได้ว่ากลุ่ม Holstein เป็นผู้ที่ยืนหยัดในความชอบธรรมทางสายโลหิตหรือที่เรียกว่า “the legitimist”
ในช่วงที่เกิดกลุ่ม Holstein นี้ ไม่ได้รวมตัวกันเป็นพรรคการเมืองที่มีความชัดเจนอะไร แต่อย่างที่กล่าวไปแล้วเช่นกันว่า Horn สามารถจัดการกับกลุ่ม Holstein ได้และผลักดันให้มีการถอดถอนฝ่าย Holstein สองคนที่เป็นสมาชิกสภาบริหาร และสามารถรักษาเสียงข้างมากในสภาฐานันดรไว้ได้ แม้ว่ากลุ่ม Holstein จะเสื่อมถอยไปจากเหตุการณ์ดังกล่าวนี้ แต่ก็มีบางคนที่ยังเป็นปฏิปักษ์กับนโยบายของ Horn อยู่
จากการที่ Horn ดำรงตำแหน่งควบรวมในเวลาเดียวกันสองตำแหน่งอันได้แก่ ประธานสภาบริหารและประธานสภาฐานันดรอภิชน (Marshal of the Diet) ซึ่งการครองสองตำแหน่งนี้เกิดจากความบกพร่องเผลอเรอของทุกฝ่ายที่ลืมไปว่า รัฐธรรมนูญห้ามมิให้ดำรงตำแหน่งทั้งสองในเวลาเดียวกัน ซึ่งต่อมาในปี ค.ศ. 1734 Horn จึงต้องออกจากตำแหน่งประธานสภาฐานันดรอภิชน อย่างไรก็ตาม การที่เขาดำรงตำแหน่งทั้งสองพร้อมกันเป็นระยะเวลายาวนาน ทำให้อำนาจกระจุกรวมศูนย์อยู่ที่เขา อีกทั้งการที่เขามีอำนาจยาวนานนั้น ทำให้เกิดการผูกขาดอำนาจ ปิดกั้นโอกาสคนรุ่นใหม่ๆที่ต้องการขึ้นมามีบทบาททางการเมือง อีกทั้งมีสมาชิกสภาบริหารและข้าราชการระดับสูงที่วางแผนต่อต้านและหาทางที่จะขัดขวางนโยบายของ Horn
ผู้คนที่มารวมตัวกันและใช้ชื่อกลุ่มว่า “the Hats” นี้ประกอบไปด้วยแกนนำหลักที่เคยเป็นคนในกลุ่ม Holstein อันได้แก่ D.N. von Hopken และ Carl Gyllenborg และจากการที่ Gyllenborg เคยเป็นตัวแทนการทูตของสวีเดนในบริเตน เขาได้ไปส่วนเกี่ยวข้องกับการขบวนการ Jacobite
ขบวนการจาโคไบต์หรือ Jacobitism เป็นขบวนการทางการเมืองที่มีจุดประสงค์ในการฟื้นฟูราชวงศ์สจวตขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งราชอาณาจักรอังกฤษ, สกอตแลนด์ และ ไอร์แลนด์ ชื่อของขบวนการมาจากคำว่า “Jacobus” ซึ่งเป็นชื่อภาษาละตินของสมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ หรือ หรือสมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 7 แห่งสกอตแลนด์ ขบวนการจาโคไบต์ก่อตั้งขึ้นเพื่อโต้ตอบการถูกโค่นราชบัลลังก์ของพระเจ้าเจมส์ที่ 2 ในปี ค.ศ. 1688 ที่มาแทนด้วยการขึ้นครองราชย์ของพระราชธิดาสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 2 และพระสวามีวิลเลียมแห่งออเรนจ์ หลังจากนั้นสจวตก็ไปพำนักอยู่บนแผ่นดินใหญ่ยุโรปและพยายามกู้ราชบัลลังก์เป็นครั้งคราวด้วยความช่วยเหลือของฝรั่งเศสหรือสเปน
ที่ตั้งสำคัญของขบวนการจาโคไบต์อยู่ในไอร์แลนด์และในสกอตแลนด์โดยเฉพาะในบริเวณสกอตติชไฮห์แลนด์ (Scottish highlands) หรือทางตอนเหนือของสกอตแลนด์ ในอังกฤษขบวนการจาโคไบต์มีความแข็งแกร่งในอังกฤษตอนเหนือและมีผู้สนับสนุนบ้างในเวลส์ ผู้ที่สนับสนุนขบวนการมีความเชื่อว่าการเข้ายุ่งเกี่ยวของรัฐสภาในกรณีการสืบราชบัลลังก์เป็นการกระทำที่ไม่ถูกต้อง และผู้เป็นโรมันคาทอลิกก็หวังว่าการมีพระมหากษัตริย์สจวตจะเป็นการช่วยผ่อนผันความกดดันทางกฎหมาย นอกจากนั้นผู้สนับสนุนก็ยังมีเหตุผลที่แตกต่างกันไปหลายประการ ในสกอตแลนด์ขบวนการจาโคไบต์มามีความเกี่ยวพันกับนักรบของระบบตระกูลของ สกอตแลนด์
Carl Gyllenborg ได้แต่งงานกับภริยาที่เป็นพวก Jacobite ด้วย และจากการที่เขาได้เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับขบวนการดังกล่าว ทำให้รัฐบาลบริเตนลงโทษสั่งจำคุกเขาในปี ค.ศ. 1717 ต่อมาเขาเดินทางกลับมาสวีเดน เขาจึงไม่เห็นด้วยกับนโยบายของ Horn ที่ดูจะออกไปในทางเข้าข้างอังกฤษ อีกทั้งเขามีความแค้นต่อกรณีที่มีการถอดถอนสมาชิกสภาบริหารที่เป็นพวก Holstein ในปี ค.ศ. 1727
และตั้งแต่ประมาณ ค.ศ. 1731 เขาและพรรคพวกได้เริ่มรวมรวบผู้คนโดยจัดตั้งสมาคมการเมืองสมาคมแรกของสวีเดน (political club) ขึ้นในกรุงสตอกโฮล์ม โดยสมาชิกส่วนใหญ่เป็นฐานันดรพ่อค้าคนเมือง (the Estate of Burghers) และเขายังระดมตัวแทนและบรรดานายทหารระดับยศร้อยโทให้บริหารจัดการการลงคะแนนเสียงในสภาฐานันดร ซึ่งอาจกล่าวได้ว่า บรรดาผู้ที่เขาระดมมาให้ทำหน้าที่บริหารจัดการการลงคะแนนเสียงดังกล่าวนี้ ไม่ต่างจาก “วิป” ของพรรคการเมืองในปัจจุบันนั่นเอง นอกจากนี้ เขายังได้เผยแพร่ข้อเขียนที่มีเนื้อหาถากถางการปกครองแบบอภิชนาธิปไตยโบราณที่มี Horn เป็นตัวแทนอีกด้วย
นอกจากการขับเคลื่อนของ Gyllenborg แล้ว บรรยากาศทางการเมืองในยุโรปในช่วงนั้นยังเต็มไปด้วยกระแสของอุดมการณ์ทางการเมืองและสังคมใหม่ที่เริ่มส่งอิทธิพลถึงสวีเดน ทัศนะและความคิดใหม่ๆเริ่มเป็นที่ยอมรับและได้รับความนิยมมากขึ้น ดังจะเริ่มเห็นได้จากที่ประชุมสภาฐานันดร ค.ศ. 1734 และเมื่อถึงการประชุมสภาฐานันดรในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1738-1739 และเมื่อมีการเลือกตั้งทั่วไปในปี ค.ศ. 1738 Gyllenborg ได้จำหน่ายเผยแพร่เอกสารรณรงค์โจมตี Horn ทั้งนโยบายต่างๆ และตัวบุคคล และมีตัวแทนกลุ่มของ Gyllenborg เดินทางไปยังพื้นที่ต่างๆ เพื่อ “ซื้อคนที่มีสิทธิลงคะแนนเสียง” จากครอบครัวอภิชนที่มีฐานะไม่ดี และเมื่อมีการประชุมสภาฐานันดร บรรดาผู้สนับสนุน Gyllenborg ต่างก็มีรายชื่อบุคคลที่เขาจะต้องลงคะแนนให้เป็นคณะกรรมาธิการพร้อมอยู่ในมือ และจากการบริหารจัดการ การบริหารให้มีความต่อเนื่องและมีการจัดระเบียบผู้คนที่เป็นฝักฝ่ายเดียวกันในขณะนั้น ขณะเดียวกัน สมาชิกสภาฐานันดรส่วนใหญ่ต่างมีความคิดความอ่านที่ได้รับอิทธิพลจากอุดมการณ์ที่เป็นกระแสในยุโรปด้วย
ดังนั้น จากกระแสการเมืองภายในสวีเดนที่เกิดจากกลุ่มแกนของ Gyllenborg ผสานกับอิทธิพลทางอุดมการณ์ทางการเมืองใหม่ นำไปสู่ปรากฎการเกิดกลุ่มที่อาจเรียกได้ว่าเป็น “พรรคการเมืองพรรคแรก” (the first real political party) ในยุคแห่งเสรีภาพของสวีเดน นั่นคือ กลุ่มหรือพรรคการเมืองที่เรียกตัวเองว่า “the Hats”
คำว่า “the Hats” (หรือ Hattarna, hattar [พหูพจน์ของ hatt] ในภาษาสวีดิช แปลว่าหมวก) ชื่อนี้มาจากรูปทรงของหมวกชนิดหนึ่ง (tricorne) ที่อภิชนชนชั้นสูงและนายทหารในยุโรปและอเมริกานิยมใส่ในช่วงศตวรรษที่สิบแปด การที่สมาชิกในกลุ่มดังกล่าวนี้เรียกหรือตั้งชื่อพรรคการเมืองของตนว่า “the Hats” มีสาเหตุมาจากที่คนกลุ่มดังกล่าวนี้เรียกกลุ่มหรือฝักฝ่ายของ Horn ที่เป็นฝ่ายที่พวกเขาไม่เห็นด้วยโดยเรียกว่าเป็นพวก “the Caps” (หมวกอีกชนิดหนึ่งที่เรียกในภาษาสวีดิชว่า “Mössorna”) ที่หมายถึง “night-caps” (nattmossor) ที่ชาวสวีเดนนิยมสวมใส่เข้านอนเพื่อให้ความอบอุ่นแก่ศีรษะ และคนที่ใส่มักจะเป็นหญิงชรา
การที่กลุ่ม “the Hats” เรียกฝ่ายของ Horn ว่า “the Caps” เพราะต้องการเยาะเย้ยถากถางนโยบายต่างประเทศของ Horn ที่เน้นไปที่การรักษาสันติภาพเสียจนไม่กล้าต่อสู้เพื่อผลประโยชน์ของชาติ อ่อนแอและขี้ขลาดไม่ต่างกับหญิงชราที่นอนหลับ
และจากการที่ไปตั้งชื่ออย่างเยาะเย้ยถากถางให้กับกลุ่มของ Horn ว่าเป็น “the Caps” จึงตั้งชื่อกลุ่มตัวเองว่า “the Hats” เพื่อให้ดูแตกต่างอย่างชัดเจนไปจาก “the Caps” และต้องการสื่อถึง “หมวกของทหาร” อันเป็นสัญลักษณ์ของความห้าวหาญผู้สืบสานจิตวิญญาณของสวีเดนในยุคจักรวรรดิอันรุ่งเรืองที่กลุ่ม Holstein เคยต่อสู้ในทางนโยบายมาก่อนในช่วงทศวรรษ 1720
(โปรดติดตามตอนต่อไป)
