คอลัมน์ ศิลปะแห่งศรัทธา
โดย Artmulet
วรรณกรรมอินเดียที่แพร่หลายจนกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของวรรณคดีไทยนั้น เป็นวรรณกรรมประเภทมหากาพย์ที่ต่างเป็นที่รู้จักกันดีเช่น รามายณะ หรือเรียกกันด้วยภาษาไทยว่า รามเกียรติ์ รวมถึง มหากาพย์มหาภารตะ ด้วย ในประเทศอินเดียมหาภารตะจะมีบทบาท และมีอิทธิพลทางความคิดอยู่เหนือผู้คนเป็นอย่างมาก แต่สำหรับประเทศไทยรามายณะหรือรามเกียรติ์จะเป็นที่รู้จักกันมากกว่ามหาภารตะ
ชวาหระลาล เนห์รู รัฐบุรุษและอดีตนายกรัฐมนตรีของประเทศอินเดีย ได้พรรณนาถึงความสำคัญของมหากาพย์นี้ไว้ในหนังสือ “พบถิ่นอินเดีย” ว่าเป็นมหากาพย์ที่ยิ่งใหญ่ของอินเดียโบราณทั้งสองเรื่อง ดังความตอนหนึ่งว่า “มหากาพย์รามายณะ และมหากาพย์ภารตะเป็นตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นถึงวิธีการอันเป็นแบบฉบับดั่งเดิมของอินเดียในการสงเคราะห์คนทุกชั้นทุกเหล่าให้มีความเจริญก้าวหน้าทางวัฒนธรรมตามระดับต่าง ๆ กัน ทั้งนี้นับได้ตั้งแต่ชนชั้นที่มีสติปัญญาสูงลงมาจนถึงชาวชนบทที่อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ แต่ทว่าก็มีจิตใจซื่อๆ ปราศจากมารยาสาไถยแต่ประการใด มหากาพย์ทั้งสองเรื่องนี้ช่วยให้เราเข้าใจถึงเคล็ดลับของชาวอินเดียโบราณในการธำรงรักษาไว้ซึ่งสังคมอันประกอบด้วยชนนานาเผ่าพันธุ์ และนานาชาติที่แบ่งแยกออกเป็นหลายชั้นหลายวรรณะ” ด้วยเหตุนี้มหากาพย์ทั้งสองเรื่องนี้จึงมีความสำคัญ และทรงคุณค่าต่อชีวิตจิตใจของชาวอินเดียเป็นอย่างยิ่ง
รามเกียรติ์ถือเป็นวรรณคดีมรดกที่อยู่ในความรับรู้ของคนไทยในอดีตมาตั้งแต่สมัยยุคสุโขทัย ดั่งจะเห็นได้จากพระนามของพ่อขุนรามคำแหงมหาราชหรือพระนามของเชื้อสายราชวงศ์ศรีนาวนำถุมพระองค์หนึ่ง คือพระยาคำแหงพระราม วรรณคดีไทยหลายเรื่องในสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ ต่างก็ได้รับอิทธิพลจากเรื่องรามเกียรติ์ด้วยเช่นกัน เพราะมีการนำชื่อบุคคลในรามเกียรติ์ไปกล่าวถึงดั่งเช่น ลิลิตโองการแช่งน้ำในสมัยอยุธยาที่กล่าวถึงนามพระราม พระลักษณ์ และทศกัณฐ์ ในฐานะองค์สักขีพยานร่วมในพิธีดื่มน้ำพิพัฒน์สัตยาหรือศรีสัจจปานกาล ที่เป็นพิธีสาบานตนอันศักดิ์สิทธิ์เพื่อแสดงความจงรักภักดีต่อองค์พระมหากษัตริย์และชาติบ้านเมือง วรรณคดีเรื่องโคลงยวนพ่ายหรือลิลิตยวนพ่าย ก็ยังมีการเปรียบเทียบถึงองค์สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถว่ามีฤทธิ์ดุจเดียวกับพระราม หรือแม้แต่วรรณกรรมนิราศสมัยอยุธยาก็ยังมีการนำเรื่องการพลัดพรากของพระราม และนางสีดามากล่าวถึงด้วยเป็นต้น
รามายณะเป็นวรรณคดีที่ได้มีการดัดแปลงแต่งเติม เล่าใหม่อย่างแพร่หลายไปในหลายภูมิภาคของเอเชียซึ่งมีเนื้อหาแตกต่างกันไป โดยอาจจะมีการเรียกขานที่แตกต่างกันไปด้วย เรื่องราวหลักของรามายณะนั้นเป็นเรื่องของพระนารายณ์ที่ได้อวตารลงมาปราบยุคเข็ญยังโลกมนุษย์ เล่าถึงวีรกรรมของพระรามผู้เป็นดั่งสัญลักษณ์แห่งความถูกต้องหรือธรรมะ ความเมตตาและความศรัทธา พระรามเป็นโอรสองค์โตของท้าวทศรถ และพระนางเกาสุริยาแห่งเมืองอโยธยา พระองค์ถูกเนรเทศไปยังป่า และสามารถเอาชนะต่อราชาอสูรได้จึงเสด็จกลับเมืองอโยธยาหลังจากที่ถูกเนรเทศเป็นเวลาถึงสิบสี่ปี เรื่องราวในรามายณะนั้นเป็นการผจญภัยของพระราม ซึ่งเป็นตัวอย่างสำคัญในการแสดงถึงการเอาชนะความชั่วด้วยความดี ที่ถือเป็นแบบอย่างแห่งแสงสว่างนำทางแก่มวลมนุษย์ทั้งหลาย ชีวิตของพระรามนั้นให้บทเรียนอันมีค่าเกี่ยวกับหน้าที่ในการเสียสละ ความจงรักภักดี และการมีคุณธรรม ดังนั้นพระรามจึงเป็นดั่งสัญลักษณ์แห่งธรรมะย่อมชนะอธรรมเสมอ
ประวัติศาสตร์ทางศิลปะของมนุษยชาติมักจะมีการเริ่มต้นมาจากมหากาพย์ หรือเรื่องราวการผจญภัยอันยิ่งใหญ่ของเหล่าเทพและวีรบุรุษ เมื่อเรื่องราวเหล่านั้นถูกผนวกเข้ากับความเชื่อความเลื่อมใสในศาสนา ซึ่งศิลปะกับศาสนามีความสัมพันธ์กันผ่านศิลปะทางศาสนามาอย่างยาวนาน ในการสร้างสรรค์อารยธรรมโลก มหากาพย์จึงไม่ได้เป็นเพียงตำนานที่สั่งสอนมนุษย์เท่านั้น แต่ยังกลายเป็นพลังขับเคลื่อนที่ก่อให้เกิดงานศิลปะอันวิจิตรบรรจงดั่งเช่น มหากาพย์รามายณะหรือรามเกียรติ์ที่ไม่ได้เป็นเพียงความบันเทิงแต่ยังเป็นการบันทึกคติธรรม และเรื่องราวการต่อสู้ระหว่างธรรมะกับอธรรมด้วย ศิลปินที่มีความเลื่อมใสในเรื่องราวเหล่านี้จึงได้สร้างผลงานแห่งศรัทธาอันเป็นงานศิลป์ชั้นสูงที่สามารถจะหยั่งรากลึกในจิตใจของผู้คนได้ดั่งเช่น งานจิตรกรรมฝาผนังรอบระเบียงคดวัดพระศรีรัตนศาสดารามหรือวัดพระแก้ว ที่ร้อยเรียงมหากาพย์รามเกียรติ์ไว้อย่างวิจิตรงดงามมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
เนื่องในศุภวาระขึ้นปีใหม่ Artmulet ขออัญเชิญอำนาจคุณพระศรีรัตนตรัย เหล่าทวยเทพและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายในสากลโลก โปรดประทานพรดลบันดาลให้ทุกท่านพร้อมครอบครัว มีสุขภาพพลานามัยที่แข็งแรง สมหวังในความรักที่บริสุทธิ์ มีชัยชนะในทุกย่างก้าวของชีวิต และประสบแต่ความสุขความเจริญตลอดไป
สำหรับท่านที่สนใจ สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
Facebook Inbox: Artmulet
OfficialLine ID: @artmulet
เว็บไซต์:www.artmulet.com
และที่วัดขุนอินทประมูล จ.อ่างทอง T.0925577511
