ผู้จัดการสุดสัปดาห์ - เป็นความเคลื่อนไหวที่เรียกเสียงฮือฮาอย่างมาก หลังจากแพลตฟอร์ม “X” (หรือ Twitter เดิม) อนุญาตให้ผู้ใช้งานโพสต์วาบหวิว 18+ และแชร์คอนเทนต์เนื้อหาผู้ใหญ่ NSF (Not Safe For Work) โดยถูกจับตาอาจเป็นคู่แข่งกับ “OnlyFans” ซึ่งสร้างรายได้ให้กับ “Sex Creator” ทั่วโลกมูลค่ารวมกว่า 5.4 แสนล้านบาท แต่ในเมืองไทย “Sex Creator” ถูกปิดกั้นด้วยกฎหมาย และถูกจำกัดด้วยบริบททางสังคม
สำนักข่าว AP รายงานว่า แพลตฟอร์ม X (หรือ Twitter เดิม) อนุญาตให้ผู้ใช้งานสามารถโพสต์คอนเทนต์วาบหวิว 18+ เนื้อหาสำหรับผู้ใหญ่ โดยผู้ใช้จะสามารถสร้าง เผยแพร่และบริโภคเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับอรรถบททางเพศ ตราบใดที่ได้รับความยินยอมให้ผลิตหรือเผยแพร่ ทั้งนี้การแสดงออกทางเพศ ไม่ว่าจะด้วยภาพหรือการเขียน สามารถเป็นรูปแบบหนึ่งของการแสดงออกทางศิลปะที่ถูกต้องตามกฎหมาย
ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นหลังจากมหาเศรษฐีอย่าง “อีลอน มัสก์” เข้ามาซื้อกิจการ “Twitter” ในปี 2022 ก่อนเปลี่ยนชื่อเป็น “X” ล่าสุด ได้ออกมาตรการและระเบียบการใช้งานใหม่ เปิดช่องให้ผู้ใช้งานลงคอนเทนต์สำหรับผู้ใหญ่ 18+ ได้ตามเงื่อนไข อย่างไรก็ตาม แม้ที่ผ่านมา X หรือ Twitter เดิม ไม่ได้ประกาศอย่างเป็นทางการให้ผู้ใช้งานเผยแพร่เนื้อหาวาบหวิวแต่ก็ไม่ได้มีข้อห้าม ซึ่งที่ผ่านมา ผู้ใช้งาน X บางส่วนโพสต์คอนเทนต์วาบหวิว 18+ กันอยู่แล้ว
ขณะที่ รายงานของสำนักข่าว Reuters ระบุว่า ปี 2022 เนื้อหาวาบหวิวมีสัดส่วนเป็น 13% ของเนื้อหาทั้งหมดบนแพลตฟอร์มและกำลังเติบโตขึ้นนับตั้งแต่ช่วงเวลานั้น ดังนั้น เมื่อคอนเทนต์วาบหวิวถูกอนุมัติอย่างเป็นทางการให้เผยแพร่ได้อย่างเสรีตราบใดที่ไม่ละเมิดกฎ สิ่งที่ต้องจับตามองอย่างใกล้ชิดเป็นพิเศษคือเนื้อหาที่ไม่ได้รับการยินยอมหรือการล่วงละเมิดทางเพศในเด็กและเยาวชน
นอกจากนี้ TechCrunch รายงานว่า ช่วงเดือน ตุลาคม 2566 ทางการออสเตรเลียสั่งปรับ X เป็นจำนวนเงิน 3.86 แสนดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 14.10 ล้านบาท) ในข้อหาที่แพลตฟอร์มมีคอนเทนต์ล่วงละเมิดทางเพศในเด็กและเยาวชน โดยในเวลาไล่เลี่ยกันทางการอินเดียก็ได้มีคำสั่งคล้ายกันกับโซเชียลมีเดียหลายแพลตฟอร์ม รวมถึง X ให้ลบโพสต์ที่มีเนื้อหาล่วงละเมิดทางเพศในเด็กและเยาวชน
อย่างไรก็ตาม แพลตฟอร์ม X กำลังดำเนินการกำหนดข้อจำกัดการเข้าถึงของเด็กและเยาวชนสำหรับเนื้อหาสำหรับผู้ใหญ่ รวมถึงพวกผู้ใหญ่ที่ไม่ต้องการรับชมเนื้อหาลามกอนาจารเหล่านี้
บรูกส์ อีริน ดัฟฟี่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านการสื่อสารจากมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ แสดงความเห็นเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวว่า นโยบายนี้ของ X ดึงดูดผู้คน รวมไปถึงคนทำคอนเทนต์และศิลปิน จากแพลตฟอร์มอื่นๆ ที่เผชิญกับปัญหาจากมาตรการและนโยบายที่ค่อนข้างเข้มงวดเกี่ยวกับเนื้อหาทางเพศ และระบุเพิ่มเติมว่า การตัดสินใจครั้งนี้ของ X เป็นการพยายามสร้างความแตกต่างจากแบรนด์คู่แข่งในตลาด
ขณะที่แพลตฟอร์ม OnlyFans ซึ่งให้บริการคอนเทนต์หลากหลาย เช่น กีฬา ดนตรี ตลกขบขัน และวาบหวิว ซึ่งได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก แจ้งเกิด “Sex Creator” โกยรายได้กันเป็นกอบเป็นกำ โดยรูปแบบของแพลตฟอร์มดยสร้างการมีส่วนร่วมระหว่าง Creator กับผู้ชมบนแพลตฟอร์มในระบบสมาชิก มีแนวโน้มว่าจะจ่ายเพิ่มขึ้นทุกปี ธุรกิจเติบโตอย่างรวดเร็วต่อเนื่อง
รายงานจาก Forbs ระบุว่าในปี 2020 OnlyFans โกยรายได้ 400 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 14,000 ล้านบาท) ซึ่งเพิ่มขึ้น 540% ขณะที่จำนวน Creator เพิ่มขึ้นเป็น 1.6 ล้านคน หรือเกือบ 5 เท่าเมื่อเทียบกับหลายปีก่อน ขณะที่ ปี 2022 OnlyFans มีมูลค่าสูงถึง 5,600 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 201,000 ล้านบาท) มี Creator เพิ่มขึ้นเป็น 3.1 ล้านคน และมีผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นเป็น 238.8 ล้านคน และการชำระเงินออนไลน์ของสมาชิก เป็น 1 ใน 5 ของการชำระเงินที่เกิดขึ้นทั้งหมดบนออนไลน์
OnlyFans ได้จ่ายเงินให้กับ Creator ไปแล้วกว่า 15 พันล้านดอลลาร์ (ประมาณ 540,000 ล้านบาท) นับตั้งแต่บริษัทเริ่มก่อตั้งมา และมีแนวโน้มว่าจะจ่ายเพิ่มขึ้นทุกปี จัดเป็นแพลตฟอร์มที่เติบโตเร็วที่สุดในยุโรปมา 2 ปีติดต่อกัน จากการจัดอันดับของ Financial Times
กล่าวสำหรับในประเทศไทย “Sex Creator” เป็นอาชีพผิดกฎหมาย ที่ผ่านมา มีการดำเนินการจับกุม “Sex Creator” กลุ่มคนที่มีการทำคอนเทนต์ลักษณะ 18+ ผ่านทางโซเชียลมีเดียแพลทฟอร์ม X หรือ Twitter และ OnlyFans อย่างต่อเนื่อง ลักษณะโพสต์แชร์คลิปวีดีโอหรือภาพโป๊เปลือยมี ซึ่งบางครั้งจะพ่วงโฆษณาการผลิตภัณฑ์อาหารเสริมปลุกเซ็กซ์ตลอดจนเว็บพนันออนไลน์ โดยผู้ต้องหาส่วนใหญ่สารภาพว่าทำคอนเทนต์ 18+ เพื่อหารายได้เสริมจากงานประจำ โดยบางคนยึดเป็นช่องทางหลักในการหารายได้เผยแพร่สื่อลามกต่างๆ
บทความเรื่อง “Sex Creator อาชีพชายขอบในช่องทางใหม่ ที่ต้องทำความเข้าใจ ไม่ใช่ป้องปราบ” สะท้อนให้เห็นว่าบริบทสังคมที่เปลี่ยนไป รัฐต้องเข้ามากำกับดูแลมากกว่าป้องปราบ ให้ความคุ้มครองสิทธิด้านเพศกับทุกคน พร้อมทั้งส่งเสริมสุขภาวะทางเพศและเสรีภาพการแสดงออกทางเพศตามกฎหมาย “Sex Creator” ผู้ที่ผลิตเนื้อหาสำหรับผู้ใหญ่
ดร.พัชร์ นิยมศิลปะ อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่าสื่อลามกอนาจารหรือสื่อโป๊ ไม่ใช่ของใหม่ มีมาตั้งแต่เกิดอารยธรรมมนุษย์แล้ว ทั้งโสเภณีหรือนางบำเรอ ก็น่าจะเป็นอาชีพที่เก่าแก่ที่สุดอาชีพหนึ่ง อย่างน้อยที่สุดก็เท่าที่มีการบันทึกเอาไว้ และด้วยเทคโนโลยีปัจจุบัน การเข้าสู่การแสดงออกทางเพศหรือการให้บริการทางเพศมันสามารถเข้าถึงได้ง่ายบนโลกออนไลน์ การไล่ปิดหรือปราบปรามสื่อลามก อาจจะไม่ใช่คำตอบที่เหมาะสมกับสภาพการณ์ปัจจุบันอีกต่อไป
สำหรับชะตากรรมของ Sex Creator ภายใต้กฎหมายไทย มีความผิดเรื่องสื่อลามกตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 287 และ พ.ร.บ. การกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14(4) แต่กฎหมายทั้งสองฉบับไม่ได้ให้คำนิยามหรือคำอธิบายคำว่าสื่อลามกเป็นการเฉพาะ ดังนั้น จึงต้องมาพิจารณาแนวคำพิพากษาศาลฎีกา
ประการสำคัญบทบาทของรัฐต่อ sex creator ต้องกำกับดูแลไม่ใช่ป้องปราม อ.ดร.พัชร์ ยกตัวอย่างประเทศที่มีลักษณะเป็นเสรีนิยมสูง ซึ่งมองว่าการแสดงออกทางเพศเป็นเรื่องปกติ ปัจเจกชนสามารถแสดงอัตลักษณ์ทางเพศหรือเลือกรสนิยมทางเพศของตนได้ ดังนั้น สื่อโป๊ ก็เป็นข้อมูลข่าวสารอย่างหนึ่งที่คนทั่วไปพึงเข้าถึงได้ จะมียกเว้นกรณีที่รัฐจะเข้ามาจำกัดเสรีภาพตรงนี้ ก็เพื่อพิทักษ์ศีลธรรมอันดีของประชาชน ซึ่งมาตรวัดจะแตกต่างกันไปในแต่ละสังคม เช่น ในบางประเทศ บางเมืองเปิดให้มีหาดเปลือย (nude beach) แต่ในบางเมืองไม่อนุญาตให้ทำ
อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะเสรีนิยมในเรื่องเพศแค่ไหน สิ่งที่มีเหมือนกันคือการจำกัดภาพโป๊ สื่อโป๊เปลือย ด้วยเหตุผลเพื่อป้องกันภยันตราย (Harm Rationale) เช่น การคุ้มครองเยาวชน การกระทำผิดเกี่ยวกับเพศ อย่างการข่มขืน อนาจาร พฤติกรรมทางเพศที่ก่อให้เกิดความเสื่อมเสียทางจิตใจ มีความรุนแรงหรือไม่ถูกสุขลักษณะ ร่วมเพศกับสัตว์ มีการทรมาน ทารุณโหดร้าย การข่มขืน ซึ่งเป็นภัยต่อเด็ก เยาวชน และสตรี
ทั้งนี้ แนวทางในการฟ้องคดีสื่อลามกในต่างประเทศ หลายๆ ประเทศ จะมีรายการของภาพการนำเสนอกิจกรรมทางเพศที่จะต้องถูกดำเนินคดี และยกเว้นไม่ถูกดำเนินคดีไว้อย่างชัดเจน ยกตัวอย่างประเทศอังกฤษอนุญาตให้นำเสนอ การร่วมเพศทางช่องคลอดหรือทวารหนัก โอษฐ์กาม และกิจกรรมทางเพศกับวัตถุต่าง ๆ ที่ไม่เป็นการล่วงละเมิดร่างกาย แต่ไม่อนุญาตให้นำเสนอกิจกรรมทางเพศกับสัตว์ ภาพที่นำเสนอการข่มขืนกระทำชำเราอย่างสมจริง ภาพที่นำเสนอกิจกรรมซาโดมาโซคิสม์ (sadomasochism) ที่มีความรุนแรงจนก่อให้เกิดอาการบาดเจ็บทางร่างกาย หรือภาพที่นำเสนอกิจกรรมวิปริตหรือการลดคุณค่าของมนุษย์ เป็นต้น
“กฎหมายไทยแทบจะไม่เปิดพื้นที่ให้สื่อโป๊เปลือยเลย เหลือไว้เพียงสื่อที่ปกปิดจุกนม ไม่เห็นอวัยวะเพศและไม่มีลักษณะยั่วยุทางกามารมณ์อย่างชัดเจนเท่านั้นที่ขึ้นมาอยู่บนดินได้ ประกอบกับบรรทัดฐานเรื่องลามก อนาจาร ซึ่งเปลี่ยนไปตามยุคสมัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโลกหลังยุคอินเตอรเน็ต ที่มี X มี Onlyfans ประเทศไทยก็มี พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ ที่ตามไปปิดกันอีก” ดร.พัชร์ นิยมศิลป อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าว
นอกจากนี้ การบังคับใช้กฎหมายกับสื่อโป๊เปลือยในปัจจุบันนั้น มีลักษณะเป็นการปราบปรามแต่เพียงอย่างเดียว และหลายๆ กรณีก็เป็นเพียงการ เชือดไก่ให้ลิงดู ทั้งที่เรารู้อยู่แล้วว่าหากจะจับกันจริงๆ ก็คงจับกันได้ไม่หมด แต่ทำไมถึงมี Sex Creator แค่บางคนที่ถูกดำเนินคดี
ดังนั้น การปราบปรามหรือจับกุมดำเนินคดีกับ Sex Creator หรือกระทั่งแรงงานทางเพศ (Sex Worker) อาจจะไม่ใช่แนวทางที่ดีหรือเหมาะสมกับสภาพสังคมปัจจุบัน เพราะยิ่งเป็นการผลักให้กลุ่มคนชายขอบเหล่านี้เข้าไปอยู่ในพื้นที่อันตรายหรือมุมมืด ที่คนเหล่านี้อาจถูกกระทำหรือถูกเอาเปรียบโดยไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย บทบาทของรัฐที่ควรจะเป็นคือการเข้ามากำกับดูแล กำหนดพื้นที่และกิจกรรมที่คนสามารถแสดงออกในเรื่องเพศได้อย่างชัดเจน เพื่อสุขอนามัยทางเพศที่ดีของประชาชน และผลประโยชน์ของประเทศ
น่าติดตามว่าหลังจากแพลต์ฟอร์ม “X” ซึ่งมีผู้ใช้งานคนไทยจำนวนมาก อนุญาตให้ผู้ใช้งานโพสต์วาบหวิว 18+ ตามเงื่อนไข ทางการไทยที่มีความพยายามในการปิดกั้นสื่อลามกออนไลน์มาโดยตลอดจะมีท่าทีอย่างไร
และสุดท้ายการปราบปรามหรือจับกุมดำเนินคดีกับ “Sex Creator” คงไม่ใช่แนวทางที่เหมาะสมที่สุดสภาพสังคมไทยในปัจจุบัน.
