ผู้จัดการสุดสัปดาห์ -สุดสัปดาห์ที่ผ่านมา มีมติครม. ที่น่าสนใจ เรื่องการต่อสัญญาเช่าที่ทำการสถานเอกอัครราขทูต และสถานกงสุลใหญ่ ของประเทศไทย ที่ประจำอยู่ในประเทศต่างๆ หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่า ที่ทำการสถานเอกอัครราขทูต และสถานกงสุลใหญ่ ของประเทศไทยดังกล่าว ส่วนใหญ่ เป็นการ "เช่าอาคาร" ที่ทำการ ไม่มีทีใดที่รัฐบาลไทยซื้อที่ดินแบบ ซื้อขาดเหมือนกับสถานเอกอัครราขทูต และสถานกงสุลใหญ่ที่ต่างประเทศมาซื้อไว้ในประเทศไทยในอดีต
เช่น กรณีของกระทรวงการต่างประเทศสหราชอาณาจักร ที่ได้ขายที่ดินสถานเอกอัครราชทูตประจำประเทศไทย ในราคา 420 ล้านปอนด์ (ราว 1.9 หมื่นล้านบาท) ให้กับเอกชนรายหนึ่ง เมื่อต้นปีที่ผ่านมา ด้วยเหตุผลว่าจะนำเงินที่ได้ ไปใช้ซ่อมแซมอาคารสถานทูตในประเทศอื่นทั่วโลก
ในปีหน้า 2019 เจ้าหน้าที่การทูตอังกฤษที่ประจำอยู่ที่กรุงเทพฯ มีกำหนดย้ายไปยังที่ทำการแห่งใหม่ ซึ่งทันสมัยกว่าภายใต้สัญญาเช่า 15 ปี
กลับมาที่มติครม.ดังกล่าว กระทรวงการต่างประเทศ ได้รับอนุมัติก่อหนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณรายจ่ายประจำปี งบประมาณ พ.ศ. 2561 - 2564 กรณีการต่อสัญญาเช่าอาคารที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต และสถานกงสุลใหญ่ของกระทรวงการต่างประเทศ รวม 4 แห่ง วงเงินงบประมาณ 93,516,589.20 บาท หรือไม่เกินวงเงิน ตามสกุลเงินท้องถิ่น สำหรับกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยน
น่าจะเป็นการอนุมัติงบประมาณเพื่อเช่าอาคาร “ล็อตใหญ่”ที่สุด ประกอบด้วย
1. สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอาบูดาบี ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เช่าพื้นที่สำนักงาน ณ อาคารเลขที่ 64 E-28 ส่วนที่ 8 กรุงอาบูดาบี พื้นที่ใช้สอย 2,434.48 ตารางเมตร เปีนที่ทำการสถานเอกอัครราชทูตฯ ตั้งแต่วันที่ 14 พ.ย.59 อัตราค่าเช่า ปีละ 1,000,000 ดีแรห์ม หรีอเท่ากับ 10,000,000 บาท (อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดีแรห์ม เท่ากับ 10 บาท) โดยสัญญาเช่าปัจจุบันอายุ 1 ปี จะสิ้นสุดลงในวันที่ 14 พ.ย. 61
สถานเอกอัครราชทูตฯ พิจารณาแล้วเห็นว่า อาคารดังกล่าวมีพื้นที่ใช้สอย เหมาะสมกับภารกิจของสถานเอกอัครราชทูตฯ ในปัจจุบัน ตั้งอยูในเขตทำเลที่ตั้งเหมาะสม ผู้ติดต่อทั้งคนไทยและชาวต่างชาติ สามารถเดินทางไปติดต่อได้สะดวก จึงเห็นควรพิจารณาให้เช่าในระยะยาวเป็นเวลา 3 ปี ตั้งแต่วันที่ 14 พ.ย.61-14 พ.ย.64 ด้วยอัตราค่าเช่าคงที่ ตลอดอายุสัญญา ปีละ 1,000,000 ดีแรห์ม หรือเท่ากับ 10,000,000 บาท ระยะเวลาก่อหนี้ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 - 2564 วงเงินรวม 30,000,000 บาท
2. สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเทลอาวีฟ ประเทศอิสราเอล เช่าพื้นที่สำนักงาน ณ อาคารเลขที่ 3 Maskit เมือง Herzliya พื้นที่ใช้สอย 734 ตารางเมตร เปีนที่ทำการสถานเอกอัครราชทูตฯตั้งแต่ปี 2557 อัตราค่าเช่าเดือนละ 68,702.40 เซคเกล (รวมภาษีมูลค่าเพิ่มร้อยละ 17) หรือเท่ากับ 618,321.60 บาท (อัตรา แลกเปลี่ยน 1 เซคเกล เท่ากับ 9 บาท) โดยสัญญาเช่าปัจจุปันอายุ 1 ปี จะสิ้นสุดลงโนวันที่ 14 ส.ค.61
สถานเอกอัครราชทูตฯ พิจารณาแล้วเห็นว่า อาคารดังกล่าวมีพื้นที่ใช้สอยเหมาะสมกับภารกิจของสถานเอกอัครราชทูตฯ ในปีจจุบัน ตั้งอยู่ในเขตทำเลที่ตั้งที่มีความปลอดภัยสูง ต่อทั้งผู้ปฏิบัติงานและผู้มาติดต่อราชการ จึงเห็นควรเสนอให้ต่อสัญญาเช่าระยะยาวเป็นเวลา 3 ปี ตั้งแต่ 14 พ.ย.61-14 พ.ย.64 อัตราค่าเช่าคงที่ตลอดอายุสัญญา เดือนละ 72996.30 เซคเกล (รวมภาษีมูลค่าเพิ่มร้อยละ 17) หรือเท่ากับ 646,966.70 บาท ระยะเวลาก่อหนี้ ปีงบประมาณพ.ศ. 2561 - 2564 วงเงินรวม 23,650,801.20 บาท
3. สถานเอกอัครราชทูต ณ บันดารีเสรีเบกาวัน ประเทศบรูไนดารุสซาลาม เคยขออนุมัติก่อหนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณไวัจนถึง ปีงบประมาณ 2563 เช่าอาคาร เลขที่ 2 Simpang 682 Kampong Bunut, Jalan Tutong,Bardar Seri Begawan เป็นอาคารที่ทำการ
อย่างไรก็ดี อาคารดังกล่าวมีพื้นที่ใช้สอยไม่เพียงพอรองรับภารกิจ ของสถานเอกอัครราชทูตฯ กอปรกับขาดการดูแลบำรุงรักษาและปรับปรุงช่อมแซมจากเจ้าของอาคาร สถานเอกอัครราชทูตฯ จึงไดัย้ายที่ทำการไปยังอาคารเลขที่ 14 ซอย 42 ถนนเอเลีย ท่าติมา ตำบลเคียรง บันดาเสรีเบกาวัน พื้นที่ใช้สอย 2,730.40 ตารางเมตร โดยทำสัญญาเช่า 1 ปี ตั้งแต่วันที่ 11 ก.ย.60-10 ก.ย.61 อัตราค่าเช่า เดือนละ 12,400 ดอลลาร์บรูไน หรือเท่ากับ 312,400 บาท (อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์บรุไน เท่ากับ 24บาท)
สถานเอกอัครราชทูตๆ พิจารณาแล้วเห็นว่า อาคารดังกล่าวมีพื้นที่ใช้สอย เหมาะสมกับภารกิจของสถานเอกอัครราชทูตฯ ในปัจจุบัน ตั้งอยู่ในเขตทำเลที่ตั้งที่ผู้มาติดต่อราชการสามารถ เดินทางได้สะดวก จึงเห็นควรเสนอให้ต่อสัญญาเช่าระยะยาว เป็นเวลา 3 ปี ตั้งแต่วันที่ 11 ก.ย.61-10 ก.ย.64 อัตราค่าเช่าคงที่ตลอดอายุสัญญา เดือนละ 10,180 ดอลลาร์บรูไน หรือเท่ากับ 262,000 บาท ระยะเวลาก่อหนี้ ปีงบประมาณพ.ศ. 2561 - 2564 วงเงินรวม 9,432,000 บาท
4. สถานกงสุลใหญ่ ณ นครคุนหมิง ประชาชนจีน ได้เช่าพื้นที่สำนักงาน ณ ชั้น 18 อาคารซุ่นเฉิง เลขที่ 11 ถนน Dongfeng Xilu นครคุนหมิง พื้นที่ใช้สอย 1,237.47 ตารางเมตร เป็นที่ทำการสถานกงสุลใหญ่ฯ ตั้งแต่เดือนเม.ย 57 ในลักษณะสัญญาเช่าปีต่อปี อัตราค่าเช่าเดือนละ 153,706 หยวน หรือ เท่ากับ 844,383 บาท (อัตราแลกเปลี่ยน 1 หยวน เท่ากับ 4.40 บาท) และเจ้าของอาคารได้ปรับขึ้น ค่าเช่าเรื่อยๆ จนถึงปีปัจจุบัน โดยสัญญาเช่าปัจจุบันอายุ 1 ปี จะสิ้นสุดลงในวันที่ 24 เม.ย.62
สถานกงสุลใหญ่ฯ พิจารณาแล้วเห็นว่า การเช่าพื้นที่ภายในอาคารดังกล่าว มีความเหมาะสมกับภารกิจชองสถานกงสุลใหญ่ฯ ตั้งอยู่ในที่ตั้งเหมาะสมที่ผู้มาติดต่อราชการเดินทางได้สะดวก กอปรกับดัชนีอสังหาริมทรัพย์ในนครคุนหมิง ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี อัตราค่าเช่าระยะยาวจะคุ้มค่ากว่า การทำสัญญาเช่าแบบปีต่อปี จึงเห็นควรเสนอให้ต่อสัญญาเช่าระยะยาวเป็นเวลา 3 ปี ตั้งแต่วันที่ 24 เม.ย.62- 24 เม.ย.64 ในอัตราค่าเช่าคงที่ตลอดอายุสัญญา เดือนละ 143,706 หยวน หรือเท่ากับ 844,383 บาท ระยะเวลาก่อหนี้ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 -2564 วงเงินรวม 30,433,788 บาท
รวม 93,516,589.20 บาท แต่ ครม.และ สำนักงบประมาณ พิจารณาแล้วเห็นว่า กระทรวงการต่างประเทศ มีความจำเป็นต้องทำสัญญาเช่าอาคารเดิมของหน่วยงานในต่างประเทศ เพื่อเป็นอาคารที่ทำการสถานเอกอัครราซทูตและสถานกงสุล อย่างต่อเนื่อง รวมถึงบางรายการการต่อสัญญาเข่าต้องแจ้งยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษร ก่อนสิ้นสุดสัญญากรณีที่มี การเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยน
ครม.และสำนักงบประมาณ ยังเห็นพ้องกันว่า ส่วนค่าใช้จ่ายในปีต่อๆ ไป เห็นสมควรให้จัดทำแผนการปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณเพื่อเสนอขอตั้งงบประมาณรายจ่ายประจำปี ตามความจำเป็นและเหมาะสมโดยสอดคล้องกับค่าเข่าที่จะต้องจ่ายจริงต่อไป
โดยค่าเข่าอาคารที่ขออนุมัติครั้งนี้อยู่ในกรอบสัดส่วนการก่อหนี้ผูกพันเกินกว่าหรือนอกเหนือไปจากที่กำหนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยงบประมาณรายจ่าย ที่กำหนดไว้ว่า ต้องไม่เกินร้อยละห้า ของงบประมาณรายจ่ายประจำปี ตามประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดสัคส่วนต่าง ๆ เพื่อเป็นกรอบวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561
คราวนี้มาดูตัวเลขที่ กระทรวงการต่างประเทศได้รับการจัดสรรงบประมาณสำหรับรายการค่าเช่าอาคารสถานทูตสถานกงสุล "ทั่วโลก" แบ่งเป็นงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 จำนวน 516,867,200 บาท ขณะที่ปีงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 กระทรวงการต่างประเทศ เสนอไว้ จำนวน 791,923,300 บาท เป็นงบประมาณที่มีการรองรับไว้แล้ว
ทั้งนี้ การเช่าอาคารดังกล่าว กระทรวงการต่างประเทศจะต้องปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ และมติครม. ที่เกี่ยวข้องให้ถูกต้องครบถ้วน โดยคำนึงถึงประโยชน์สูงสดของทางราชการ เป็นสำคัญ รวมถึงการใช้จ่ายเงินสำหรับภารดำเนินภารกิจดังกล่าว จะต้องเป็นไปอย่างโปร่งใส คุ้มค่า และประหยัด โดยพิจารณาเป้าหมาย ประโยชน์ที่ได้รับ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและ.เกิดผลสัมฤทธิ์ในการบริหารจัดการภาครัฐ อย่างยั่งยืน ตามนัยของ พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ.2561
ย้อนหลังกลับไปดู การเช่าที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต และสถานกงสุลใหญ่ ของประเทศไทยที่ประจำอยู่ในประเทศต่างๆ มีที่ไหนบ้าง ในโลกนี้ เอามาให้ดูเฉพาะที่รัฐบาลชุดนี้อนุมัติให้ใช้งบประมาณ
เริ่มจากเพิ่มวงเงินค่าเช่าอาคารที่ทำการคณะผู้แทนถาวรไทยประจำอาเซียน ณ กรุงจาการ์ตา จากเดิมก่อหนี้ผูกพันงบประมาณ พ.ศ. 2559-2561 ในวงเงินปีละ 9,900,000 บาท รวม 3 ปี เป็นเงิน 29,700,000 บาท เป็นวงเงินปีละ 12,188,838 บาท รวม 3 ปี เป็นเงิน 36,566,514 บาท หรือเท่ากับ 12,948,482,296.60 รูเปียห์ (อัตราแลกเปลี่ยน 1 รูเปียห์ เท่ากับ 2.824 บาท)
ขออนุมัติก่อหนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2559 - 2561 เช่าอาคาร เลขที่ 678 ถนน Coronel Portillo เซต San Isidro กรุงลิมา ประเทศเปรู เพื่อใช้เป็นที่ทำการสถานเอกอัครราขทูต ณ กรุงลิมา ตั้งแต่วันที่ 1 ธ.ค.55 ลักษณะสัญญาเช่าปีต่อปี วงเงินงบประมาณ 19,844,000 บาท หรือไม่เกินวงเงินตามสกุลเงินห้องถิ่น สำหรับกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยน
เนื่องจากผู้ให้เข่าปรับขี้นค่าเช่าทุกปี เป็นบ้าน 2 ชั้น พื้นที่ 1,100 ตารางเมตร เป็นพื้นที่ใช้สอย 940 ตารางเมตร ด้านหลังอาคารมีบริเวณสนามหญ้า และมีรั้วล้อมกั้นตลอดแนว มีพื้นที่สำหรับจอดรถได้ 4 คัน มีความเหมาะสมที่จะใช้เป็นที่ทำการสถานเอกอัครราชทูตฯต่อไปในระยะยาว โดยตั้งอยู่ในเขตทำเลที่ตั้งและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม มีความปลอดภัยสูง การเดินทางไปมาสะดวก และอยู่ในเขตที่เป็นที่ทำการของสถานเอกอัครราชทูตประเทศต่าง ๆ สถานเอกอัครราชทูตฯ จึงได้เจรจากับผู้ให้เช่าเพื่อขอต่อสัญญาเช่าใหม่เป็นเวลา 3 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 ธ.ค.58-30 พ.ย.61 ซึ่งผู้ให้เช่าเสนออัตราค่าเช่าคงที่เดือนละ 14,000 ดอลลาร์สหรัฐ หรือเท่ากับ 441,240 บาท (อัตรา แลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 36.74 บาท)
อนุมัติการก่อหนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2559-2561 เพื่อเป็นค่าเช่าอาคารที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงไคโร สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงบัวโนสไอเรส สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงดาการ์ และ ทำเนียบเอกอัครราชทูต ณ กรุงดาการ์ วงเงินงบประมาณ 48,446,400 บาท ค่าเช่าอาคารที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงไคโร 19,984,000 บาท , ค่าเช่าอาคารที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงบัวโนสไอเรส 15,422,400 บาท , ค่าเช่าอาคารที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงดาการ์ 5,760,000 บาท และค่าเช่าอาคารทำเนียบเอกอัครราชทูต ณ กรุงดาการ์ 7,680,000 บาท ทั้ง 4 แห่ง ไม่เกินวงเงินผูกพันตลอดระยะเวลาเช่าตามสกุลเงินท้องถิ่น กรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยน
อนุมัติการก่อหนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2558-2563 เพื่อเป็นค่าเช่าอาคารที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงฮานอย สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม วงเงินงบประมาณ 51,400,800 บาท หรือไม่เกินวงเงินตามสกุลเงินท้องถิ่นสำหรับกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยน ตามที่กระทรวงการต่างประเทศเสนอ
ทั้งสิ้นนี้ เป็นเพียงงบประมาณส่วนหนึ่งที่ใช้เช่าที่ทำการสถานเอกอัครราชทูต และสถานกงสุลใหญ่ ของประเทศไทย ที่มีการเปิดเผยเท่านั้น.