วช. ร่วมกับ จังหวัดเชียงราย “รวมพล! นวัตกรรมเตรียมรับมืออุทกภัยจังหวัดเชียงราย” ด้วยวิจัยและนวัตกรรม

เมื่อวันเสาร์ที่ 1 สิงหาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดการประชุมเตรียมความพร้อมและแถลงข่าว “รวมพล! นวัตกรรมเตรียมรับมืออุทกภัย จังหวัดเชียงราย” โดยมี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวถึงการนำนวัตกรรมและผลงานวิจัยมาสนับสนุนการเตรียมความพร้อมรับมืออุทกภัยในพื้นที่จังหวัดเชียงราย พร้อมด้วย นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวถึงการบูรณาการความร่วมมือในการเตรียมความพร้อมรับมือสถานการณ์อุทกภัยของจังหวัดเชียงราย ทั้งนี้ มี รองศาสตราจารย์ ดร.สุจริต คูณธนกุลวงศ์ ผู้อำนวยการแผนงาน (Program Director) แผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. ประเด็น “น้ำมั่นคง ไม่ท่วม ไม่แล้ง” ใน 10 จังหวัด วช. นางสาวเสาวนีย์ มุ่งสุจริตการ รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ คณะผู้บริหาร วช. ผู้บริหารส่วนราชการจังหวัดเชียงราย นักวิจัย เครือข่ายการใช้ประโยชน์ผลงานวิจัย และประชาชนที่สนใจเข้าร่วม ณ ศาลากลางจังหวัดเชียงราย

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ได้สนับสนุนการพัฒนางานวิจัยและนวัตกรรมภายใต้แผนงาน “น้ำมั่นคง ไม่ท่วม ไม่แล้ง” เพื่อยกระดับศักยภาพการบริหารจัดการอุทกภัยของประเทศอย่างเป็นระบบ โดยบูรณาการความร่วมมือกับจังหวัดเชียงราย หน่วยงานภาครัฐ และเครือข่ายนักวิจัย เพื่อผลักดันการนำองค์ความรู้และนวัตกรรมไปประยุกต์ใช้ในการรับมือสถานการณ์อุทกภัยในพื้นที่ได้อย่างทันท่วงที ครอบคลุมทั้งการคาดการณ์ การเฝ้าระวัง การแจ้งเตือน และการสนับสนุนการตัดสินใจของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผลงานวิจัยที่นำมาใช้ประกอบด้วย ระบบเตือนภัยน้ำท่วม ระบบเฝ้าระวังดินถล่ม เทคโนโลยีติดตามระดับน้ำแบบเรียลไทม์ ระบบวิเคราะห์และพยากรณ์ด้วยปัญญาประดิษฐ์ รวมถึงอากาศยานไร้คนขับสำหรับสำรวจพื้นที่ประสบภัย ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการภัยพิบัติ ลดความสูญเสีย และเสริมสร้างความพร้อมของชุมชนและหน่วยงานในพื้นที่ผ่านการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมอย่างเป็นรูปธรรม

นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า จังหวัดเชียงรายให้ความสำคัญกับการบูรณาการความร่วมมือระหว่าง วช. หน่วยงานภาครัฐ และเครือข่ายนักวิจัย เพื่อเตรียมความพร้อมรับมืออุทกภัยด้วยการประยุกต์ใช้นวัตกรรมและองค์ความรู้ทางวิชาการ จากบทเรียนอุทกภัยครั้งใหญ่ในปี 2567 จังหวัดได้ยกระดับมาตรการป้องกันและการซักซ้อมแผนเผชิญเหตุอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านการอพยพ การจัดตั้งศูนย์พักพิง และการค้นหาและกู้ภัย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการภัยพิบัติ อย่างไรก็ตาม ในปี 2569 แม้จะเกิดฝนตกหนักและน้ำป่าไหลหลากในหลายพื้นที่ แต่การสนับสนุนจากผลงานวิจัยและนวัตกรรมของ วช. และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ได้ช่วยเสริมศักยภาพการเฝ้าระวัง การตัดสินใจ และการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ รวมถึงส่งเสริมให้ประชาชนสามารถติดตามและรับมือสถานการณ์ได้อย่างทันท่วงที

ด้าน รองศาสตราจารย์ ดร.สุจริต คูณธนกุลวงศ์ ผู้อำนวยการแผนงาน (Program Director) แผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. ประเด็น “น้ำมั่นคง ไม่ท่วม ไม่แล้ง” ใน 10 จังหวัด วช. กล่าวว่า แพลตฟอร์มบูรณาการอัจฉริยะเพื่อการบริหารจัดการบรรเทาสาธารณภัยระดับชาติ ได้รับการพัฒนาเพื่อยกระดับการบริหารจัดการภัยพิบัติผ่านการบูรณาการข้อมูล การเฝ้าระวัง การแจ้งเตือน และการสั่งการไว้ในระบบเดียว โดยใช้ข้อมูลเชิงพื้นที่และข้อมูลอุทกวิทยาเพื่อเพิ่มความแม่นยำในการประเมินสถานการณ์ ควบคู่กับการประยุกต์ใช้หลักการ EOC และ ICS เพื่อให้การตัดสินใจและการสื่อสารเป็นไปอย่างมีเอกภาพ ทั้งนี้ ระบบสามารถเชื่อมโยงกับโครงข่ายแจ้งเตือนระดับประเทศ และมีเป้าหมายขยายผลสู่การใช้งานในระดับจังหวัดและระดับประเทศ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการบริหารจัดการสาธารณภัยอย่างยั่งยืน

ภายในงาน มีการนำเสนอข้อมูลด้านบทบาทของวิจัยและนวัตกรรมในการรับมืออุทกภัย โดย รองศาสตราจารย์ ชูโชค อายุพงศ์ จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อังกูร ว่องตระกูล จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา นายจรัสพันธ์ อรุณคง หัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย ดร.ภูชีวันท์ สุริยะวงศ์ จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผู้ช่วยศาตราจารย์ ดร.ณัฐพล รังสฤษดิ์วรการ จากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จักรกฤษณ์ คณารีย์ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย นายพิศิษฐ์ มิตรเกื้อกูล จากสมาคมกีฬาเครื่องบินจำลองและวิทยุบังคับ และเครือข่ายการใช้ประโยชน์ผลงานวิจัยและนวัตกรรม ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์ในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อรับมืออุทกภัยในพื้นที่

“นวัตกรรมเตรียมรับมืออุทกภัย จังหวัดเชียงราย” ประกอบด้วย
-“ระบบการเตือนภัยน้ำท่วมในเขตเมืองเชียงราย” โดย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชียงราย
-นวัตกรรม “FloodBoy: ระบบเฝ้าระวังน้ำท่วมด้วย Blockchain และ AI” และ “แผนที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมและการปรับปรุงคันกั้นน้ำ” โดย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
-นวัตกรรม “ระบบเฝ้าระวังดินถล่ม” โดยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
-นวัตกรรม “อากาศยานไร้คนขับเพื่อการบริหารจัดการภัยพิบัติ” โดย สมาคมกีฬาเครื่องบินจำลองและวิทยุบังคับ
-นวัตกรรม “กระบวนการชุมชนรู้ทันน้ำ”และ “Hydro Vision Plus AI” โดย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย

การประชุมเตรียมความพร้อมและการแถลงข่าว ในการนำนวัตกรรมเสริมความพร้อมการปฏิบัติงานระดับพื้นที่ของจังหวัดเชียงรายในครั้งนี้ วช.มุ่งมั่นการนำกลไกความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาควิชาการ และภาคีเครือข่าย ในการขับเคลื่อนการใช้ประโยชน์จากผลงานวิจัยและนวัตกรรม เพื่อยกระดับการเตรียมความพร้อมรับมืออุทกภัยของจังหวัดเชียงรายอย่างเป็นระบบ เสริมสร้างศักยภาพการบริหารจัดการภัยพิบัติ ลดผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน สร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนในการรับมือภัยพิบัติ และสนับสนุนการพัฒนาประเทศด้วยวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม