ภาวะโลกร้อน (Global Warming) และ วิกฤตภูมิอากาศ (Climate Crisis) ที่โลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศอย่างรุนแรงจนเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติต่างๆ ส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตบนโลกรวมถึงพืชนานาชนิด รายงานจากวารสาร Science ได้เผยว่า พืชประมาณ 7 - 16% หรือราว 35,000 - 50,000 สายพันธุ์ เสี่ยงที่จะสูญพันธุ์เนื่องจากสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยไปมากกว่า 90% ภายในปี 2100 และการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกคือปัจจัยหลักที่ขับเคลื่อนให้เกิดการสูญพันธุ์ให้เร็วขึ้น ถือเป็นวิกฤตเงียบที่ยิ่งใหญ่กว่าที่ใครจะคาดคิด
ในเรื่องผลกระทบจากโลกร้อน หลายๆ คนมองถึงสิ่งมีชีวิตที่เป็นสัตว์ชนิดต่างๆ เนื่องจากมีความใกล้ชิดกับมนุษย์อย่างเรา และมีรูปลักษณ์และมีถิ่นอาศัยที่ชัดเจน จนลืมไปว่า “พืช” ก็เป็นอีกหนึ่งสิ่งมีชีวิตบนโลกใบนี้ ที่ได้รับผลกระทบจากภาวะโลกร้อนไม่น้อยไปกว่าเหล่าสัตว์ ผลการศึกษาในปัจจุบันได้เผยว่า พืชหลายหมื่นสายพันธุ์ก็กำลังตกอยู่ในอันตรายจากสภาพภูมิอากาศที่กำลังเปลี่ยนแปลง และการสูญพันธุ์ของพืชบางชนิดอาจส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตทุกชีวิตบนโลกนี้ เพราะพืชคือผู้ผลิตอากาศบริสุทธิ์
ดร.เฟลิกซ์ ฟอเรสต์ (Dr. Félix Forest) นักชีววิทยาด้านวิวัฒนาการพืชและหัวหน้าทีมวิจัยอาวุโส ณ สวนพฤกษศาสตร์หลวงคิว (Royal Botanic Gardens Kew) อังกฤษ เผยว่า พบว่ามีพืชดอกเกือบ 10,000 สายพันธุ์ที่เก่าแก่และมีเอกลักษณ์สูงกำลังเสี่ยงต่อการหายไป หากพืชเหล่านี้สูญพันธุ์ไปจะเท่ากับว่า 21% ของเส้นทางวิวัฒนาการพืชบนโลกจะสูญสิ้นไปตลอดกาล รวมถึงพืชที่มนุษย์คุ้นเคยอย่างกล้วยไม้ที่มีดอกสวยงาม หรือบัวผุดที่มีกลิ่นเหม็นที่สุดในโลก
“พืชมักถูกมองข้ามแม้แต่ในหมู่องค์กรอนุรักษ์ สังคมมักถูกดึงดูดด้วยสัตว์ที่มองเห็นได้ชัด มีขน หรือบินได้ ทั้งที่พืชคือฐานรากของระบบชีวิตทั้งหมด”
แม้พืชจะสามารถแพร่พันธุ์ไปยังพื้นที่อื่นๆ ตามธรรมชาติได้ หรือมนุษย์สามารถช่วยเหลือในการเติบโตได้ แต่ข้อมูลจากการจำลองด้วยคอมพิวเตอร์นับล้านครั้งพบว่า การย้ายถิ่นฐานช่วยลดอัตราการสูญพันธุ์ของพืชไม่ได้ เพราะปัจจัยที่เกื้อหนุนพืชหนึ่งชนิดไม่ได้มีแค่ความร้อน แต่ยังรวมถึงความชื้นในอากาส สภาพความเป็นกรด - ด่างในน้ำ และสภาพดิน ซึ่งภาวะโลกร้อนได้สร้างความเสียหายต่อสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยเหล่านี้ ทำให้พืชไม่สามารถแพร่พันธุ์และเติบโตได้โดยง่าย ไม่ว่าพืชจะรีบขยายพันธุ์แค่ไหนก็ตาม
นักวิทยาศาสตร์ได้เผยอีกว่า การสูญพันธุ์ของพืชแตกต่างจากสัตว์ เพราะสัตว์หลายชนิดมักมีสายพันธุ์ใกล้เคียงกันช่วยสืบทอดพันธุกรรม แต่พืชหลายชนิดสืบเชื้อสายมาจากสาขาวิวัฒนาการที่ไม่มีญาติใกล้ชิดบนโลก เช่น “แปะก๊วย” พืชที่ไม่มีญาติใกล้ชิดและใช้เวลาวิวัฒนาการมานับร้อยล้านปี หากแป๊ะก๊วยสูญพันธุ์ ก็จะกลายเป็นความสูญเสียที่ไม่อาจทดแทนได้
พืชที่มีความเสี่ยงมากกว่าพื้นที่อื่นๆ คือ พืชที่เติบโตในแถบอาร์กติก ซึ่งปัจจุบันร้อนขึ้นเร็วกว่าค่าเฉลี่ยโลกถึง 4 เท่า ทำให้พืชที่ปรับตัวให้เข้ากับสภาพหนาวเย็นมาเป็นล้านปี ไม่สามารถขยายพันธุ์ไปสู่ภูมิภาคอื่นๆ ได้
การลดการสูญพันธุ์ของพืชที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและเร่งด่วนที่สุด คือการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนอย่างจริงจัง เพราะทุกส่วนหนึ่งองศาที่โลกร้อนขึ้น คือพื้นที่อยู่อาศัยของพืชนับพันชนิดที่กำลังหดหายไป ซึ่งสามารถสร้างผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตทุกชีวิตบนโลกนี้
ข้อมูล - รูปอ้างอิง
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- apnews.com (Scientists say don’t forget about plants. Climate change is endangering tens of thousands of species)
- reuters.com (Climate change threatens global plant species as habitats shrink)
