เมื่อพูดถึงเรื่องกลิ่นบนโลกของเรานั้น ถือได้ว่าเป็นดาวเคราะห์ที่มีมากมายหลากหลายกลิ่นที่เกิดขึ้นจากสภาพแวดล้อมต่างๆ รอบตัวของเรา เช่น กลิ่นที่เกิดจากธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นกลิ่นทะเล กลิ่นดอกไม้ กลิ่นใบหญ้า กลิ่นฝนตก และเนื่องจากมนุษย์เรายังไม่เคยไปเยือนดาวเคราะห์ดวงอื่นๆ ในระบบสุริยะของเรา บางคนที่ชื่นชอบเรื่องราวด้านดาราศาสตร์จึงมีคำถามว่า ดาวเคราะห์ดวงอื่นๆ จะมีกลิ่นบนดาวเป็นอย่างไร จะเหมือนโลกของเราหรือไม่
ในเรื่องกลิ่นของดาวเคราะห์ต่างๆ ในระบบสุริยะ เกวลิน ทองโพธิ์ใหญ่ เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ได้อธิบายว่า ..............
"ดาวเคราะห์มีกลิ่นอย่างไร ต้องอาศัยวิธีทางวิทยาศาสตร์เข้ามาช่วยไขคำตอบ นักวิจัยใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีของชั้นบรรยากาศ ควบคู่กับเทคนิคอย่างสเปกโทรสโกปี ซึ่งเป็นการตรวจวัดความยาวคลื่นของแสงที่โมเลกุลแต่ละชนิดปล่อยออกมา"
จากการศึกษา นักวิจัยได้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์แต่ละดวง ซึ่งทำให้พอคาดการณ์ได้ว่าว่า “กลิ่น” ของดาวเคราะห์อาจแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบของแก๊สในบรรยากาศของดาวเคราะห์ดวงนั้นๆ
ระบบสุริยะของเรามีดาวเคราะห์ทั้งหมด 8 ดวง แต่ละดวงมีลักษณะภูมิประเทศองค์ประกอบและความสวยงามที่แตกต่างกัน รวมถึงเรื่องกลิ่นด้วย โดยดาวเคราะห์ลำดับที่ 1 คือ “ดาวพุธ” ดาวเคราะห์ที่ได้รับฉายาว่า “เตาไฟแช่แข็ง” เนื่องจากเวลากลางวันมีอุณหภูมิสูงมาก ขณะที่กลางคืนกลับหนาวจัด ดาวพุธจึงแทบไม่มีชั้นบรรยากาศ ดังนั้น หากเราไปยืนอยู่บนพื้นผิวของมัน เราแทบจะไม่ได้กลิ่นอะไรเลย
ดาวเคราะลำดับที่ 2 คือ "ดาวศุกร์" ดาวเคราะห์ที่ได้รับฉายาว่า “ฝาแฝดของโลก” แต่มีสภาพแวดล้อมแตกต่างกันอย่างสุดขั้ว ชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์เต็มไปด้วยคาร์บอนไดออกไซด์ และมีแก๊สซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (กำมะถัน) จำนวนมาก ทำให้เกิดสภาวะเรือนกระจกอย่างรุนแรง หากเราสามารถยืนอยู่ที่นั่นได้ กลิ่นที่อาจสัมผัสได้คือกลิ่นคล้ายไข่เน่าผสมกับกลิ่นฉุนของสารเคมี ซึ่งทั้งรุนแรงและระคายเคืองจมูกอย่างมาก
และ “โลก” ของเราดาวเคราะห์ที่พิเศษที่สุดของระบบสิรุยะ เนื่องจากเป็นดาวเคราะห์เพียงดวงเดียวที่เอื้อต่อการดำรงชีวิต
กลิ่นของโลกก็มีความหลากหลายมาก บางพื้นที่อาจมีกลิ่นเค็มของทะเล กลิ่นชื้นของป่า หรือแม้แต่กลิ่นควันและมลพิษในเมืองใหญ่ ดังนั้น “กลิ่นของโลก” จึงไม่ใช่กลิ่นเดียวตายตัว แต่เป็นภาพรวมของกลิ่นจากระบบนิเวศและกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นบนดาวเคราะห์ดวงนี้
ดาวเคราะห์ลำดับที่ 4 คือ "ดาวอังคาร" ดาวเคราะห์สีแดงที่ปกคลุมไปด้วยฝุ่นของเหล็กออกไซด์หรือ “สนิม” หากเราไปอยู่บนดาวอังคาร เราจะไม่ได้กลิ่นแก๊สใด ๆ เนื่องจากองค์ประกอบหลักของบรรยากาศคือแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ รวมถึงไนโตรเจนและอาร์กอนในปริมาณเล็กน้อย ซึ่งแก๊สเหล่านี้เป็นแก๊สที่ไม่มีกลิ่น แต่สิ่งที่เราจะได้กลิ่นคือฝุ่นของสนิมเหล็กที่ปกคลุมอยู่ทั้งพื้นผิวดาวนั่นเอง
ดาวเคราะห์ลำดับที่ 5 ของระบบสุริยะ “ดาวพฤหัสบดี” ดาวเคราะห์แก๊สที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและหมุนรอบตัวเองเร็วที่สุดในระบบสุริยะ กลิ่นของมันจะแตกต่างกันไปตามระดับความลึกของชั้นบรรยากาศ บริเวณชั้นบนอาจมีกลิ่นฉุนของแอมโมเนีย แต่เมื่อเข้าสู่ชั้นบรรยากาศที่ลึกลงไป อาจพบกลิ่นคล้ายไข่เน่าผสมกลิ่นแอมโมเนีย เนื่องจากมีแอมโมเนียและแก๊สไฮโดรเจนซัลไฟด์ปะปนอยู่ ฟังดูแล้วเป็นส่วนผสมของกลิ่นที่ไม่ค่อยเข้ากันเท่าไหร่เลย เพราะฉะนั้น เรารีบออกจากดาวเคราะห์ดวงนี้กันดีกว่า
ถัดมาคือ ดาวเคราะห์ลำดับที่ 6 “ดาวเสาร์” ดาวเคราะห์ที่มีวงแหวนที่โดดเด่น จนได้รับฉายา “ราชาแห่งวงแหวน” มีองค์ประกอบหลักของชั้นบรรยากาศคล้ายกับดาวพฤหัสบดี ได้แก่ ไฮโดรเจน ฮีเลียม และแอมโมเนียในปริมาณเล็กน้อย ทำให้กลิ่นโดยรวมมีลักษณะคล้ายกัน แต่ความฉุนที่เบาบางกว่าเล็กน้อย
“ดาวยูเรนัส” เป็นดาวเคราะห์ลำดับที่ 7 ของระบบสุริยะ ดาวเคราะห์แก๊สสีฟ้าอมเขียว ซึ่งอาจถือได้ว่าเป็นหนึ่งในดาวเคราะห์ที่มีกลิ่นรุนแรงที่สุด เรียกว่า “เหม็นที่สุด” เลยก็ว่าได้ เนื่องจากชั้นบรรยากาศมีแก๊สไฮโดรเจนซัลไฟด์ในปริมาณมาก ทำให้มีกลิ่นคล้ายไข่เน่าอย่างชัดเจน
ดาวเคราะห์ดวงที่ 8 ดวงสุดท้ายคือ “ดาวเนปจูน” ดาวเคราะห์สีฟ้าจาง ๆ ที่มีองค์ประกอบของชั้นบรรยากาศคล้ายกับดาวยูเรนัส ได้แก่ ไฮโดรเจน ฮีเลียม มีเทน และอาจมีไฮโดรเจนซัลไฟด์ร่วมด้วย ดังนั้น กลิ่นของดาวเนปจูนจึงอาจเป็นกลิ่นไข่เน่าผสมกับกลิ่นฉุนของแอมโมเนีย ซึ่งพอได้กลิ่นแล้วก็คงไม่น่าจะเป็นกลิ่นที่พึ่งประสงค์เท่าไหร่นักเช่นกัน
ดังนั้น หากมองภาพรวม ระบบสุริยะของเราอาจไม่ได้ “หอมสดชื่น” อย่างที่หลายคนจินตนาการ ดาวเคราะห์จำนวนมากเต็มไปด้วยแก๊สที่มีกลิ่นรุนแรง เช่น กลิ่นไข่เน่า แอมโมเนีย หรือสารเคมีอื่นๆ
