“สวัสดีปีใหม่ไทย” คำคุ้นหูที่ได้ยินในช่วงเทศกาลสงกรานต์ วันขึ้นปีใหม่ของไทยในอดีตนั้นเป็นการอุปมาถึงการเคลื่อนย้ายของพระอาทิตย์ไปสู่จักรราศี เนื่องจากคำว่า “สงกรานต์” เป็นคำในภาษาสันสกฤตที่หมายถึง “การเคลื่อนย้าย” ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ได้เคลื่อนย้ายเข้าสู่กลุ่ม “ดาวแกะ” หรือ “ราศีเมษ” ซึ่งนับเป็นราศีที่ 1 ใน 12 ราศี เป็นการเคลื่อนเข้าสู่ปีใหม่ตามความเชื่อของไทยและบางประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
หากนับตามเส้นสุริยะวิถีและหลักโหราศาสตร์ไทย ช่วงเทศกาลสงกรานต์จึงเป็นช่วงที่โลกของเราได้เริ่มโคจรรอบดวงอาทิตย์ใหม่อีกครั้ง หลังจากโคจรครบ 365 วัน และผ่านกลุ่มดาวฤกษ์ทั้ง 12 ซึ่งวิธีการนำตำแหน่งดวงดาวต่างๆ บนท้องฟ้ามากำหนัดวันสำคัญนั้น เป็นวิธีที่ใช้กันมาตั้งแต่อดีตก่อนที่จะการใช้ปฏิทินสากลในยุคปัจจุบัน
ในระยะเวลา 1 ปี ที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ในแต่ละเดือนบนท้องฟ้าจะปรากฎกลุ่มดาวที่แตกต่างกันออกไป ทำให้มีการกำหนด “สุริยวิถี” แถบสมมติบนท้องฟ้า โดยเป็นเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ตลอดทั้งปีท่ามกลางกลุ่มดาวฤกษ์ทั้ง 12 ที่เป็นฉากหลังบนท้องฟ้า เริ่มตั้งแต่ 1. กลุ่มดาวแกะ (ราศีเมษ) 2. กลุ่มดาววัว (ราศีพฤษภ) 3.กลุ่มดาวคนคู่ (ราศีเมถุน) 4.กลุ่มดาวปู (ราศีกรกฎ) 5.กลุ่มดาวสิงโต (ราศีสิงห์) 6.กลุ่มดาวหญิงสาวพรหมจารี (ราศีกันย์) 7.กลุ่มดาวคันชั่ง (ราศีตุล) 8.กลุ่มดาวแมงป่อง (ราศีพิจิก) 9.กลุ่มดาวคนยิงธนู (ราศีธนู) 10.กลุ่มดาวมกร หรือ แพะทะเล (ราศีมังกร) 11.กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ (ราศีกุมภ์) และ 12. กลุ่มดาวปลาคู่ (ราศีมีน) โดยสังเกตได้จากดวงอาทิตย์จะขึ้นและตกบริเวณกลุ่มดาวนั้นๆ โดยเริ่มตั้งแต่กลุ่มดาวที่ 1 เคลื่อนที่ตามสุริยะวิถีจนถึงกลุ่มดาวที่ 12
การนำสุริยะและการโคจรของดวงดาวมาใช้ระบุวันสำคัญต่างๆ ได้มีการบันทึกไว้ว่าเริ่มต้นในยุคอาณาจักรบาบิโลน ช่วงประมาณ 1,000 ปี ก่อนคริสตกาล ทำให้คนบนโลกเมื่อครั้งอดีตสามารถใช้ข้อมูลการโคจรของดวงดาวบันทึกเรื่องราวระบุวันสำคัญและเวลาต่างๆ ได้อย่างแม่นยำ
ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ของไทยก็ถือได้ว่า “วันมหาสงกรานต์” ในปี พ.ศ. 2569 นี้ คือวันที่ 14 เมษายน คือวันที่ดวงอาทิตย์ได้เคลื่อนที่เข้าสู่กลุ่มดาวแกะหรือราศีเมษ และเป็นวันปีใหม่ไทยตามคติโหราศาสตร์ไทย และเป็นวันที่โลกได้เริ่มโคจรรอบอาทิตย์ครั้งใหม่ และที่บริเวณขอบฟ้าที่เราเห็นพระอาทิตย์ขึ้นและตกคือจุดที่กลุ่มดาวแกะปรากฏอยู่
