ผู้ที่ชื่นชอบเรื่องราวดาราศาสตร์จะรู้ว่า “ดาวพฤหัสบดี” เป็นดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะของเรา ด้วยขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางบริเวณเส้นศูนย์สูตรอยู่ที่ประมาณ 142,984 กิโลเมตร และวัดจากขั้วเหนือถึงขั้วใต้อยู่ที่ประมาณ 133,708 กิโลเมตร มีเส้นผ่านศูนย์กลางยาวกว่าโลกประมาณ 11 เท่า และมีปริมาตรที่สามารถบรรจุโลกได้ประมาณ 1,300 ดวง แต่ในปัจจุบันทีมนักวิทยาศาสตร์ได้เผยข้อมูลการศึกษาใหม่จาก ยานจูโน (Juno spacecraft) ของนาซา ที่ถูกส่งไปสำรวจดาวพฤหัสบดีเมื่อปี ค.ศ. 2011 ว่า ดาวเคราะห์ดวงใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะนั้น มีขนาดเล็กกว่าข้อมูลที่เคยได้มีการบันทึกไว้ โดยข้อมูลนี้ได้ถูกเผยแพร่ในวารสาร Nature Astronomy วันที่ 2 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา
ข้อมูลขนาดของดาวพฤหัสบดีที่รู้กันในปัจจุบัน เป็นข้อมูลที่ได้จากการทดลองบังแสงด้วยคลื่นวิทยุ 6 ครั้งบนดาวเคราะห์ เพื่อมองผ่านเมฆหนาทึบของชั้นบรรยากาศดาวพฤหัสบดี ในภารกิจ ยานไพโอเนียร์ 10 และ 11 รวมถึง ยานวอยเอเจอร์ 1 และ 2 โดยเป็นภารกิจการสำรวจดาวเคราะห์ในระบบสุริยะก่อนหน้ายานจูโน แต่ข้อมูลใหม่ในปัจจุบันที่ได้จากยานจูโนมีการวิเคราะห์ข้อมูลการบังแสงด้วยคลื่นวิทยุจากการบินผ่านดาวพฤหัสบดี 13 ครั้ง และรวมผลกระทบของลมตามแนวเส้นศูนย์สูตร โดยอาศัยจังหวะที่ยานจูโนโคจรผ่านไปด้านหลังของดาวพฤหัสบดีเมื่อมองจากโลกและส่งสัญญาณวิทยุกลับมา พบว่า ดาวพฤหัสบดีมีขนาดเล็กและแบนกว่าที่เคยได้รับการบันทึกไว้
ดร. สก็อตต์ โบลตัน (Dr.Scott Bolton) หัวหน้าโครงการจูโน จากสถาบันวิจัยตะวันตกเฉียงใต้ในซานอันโตนิโอ รัฐเท็กซัส กล่าวว่า ข้อมูลใหม่นี้เป็นโอกาสสำหรับเป้าหมายทางวิทยาศาสตร์ใหม่ๆ เมื่อยานอวกาศผ่านไปด้านหลังดาวเคราะห์ บรรยากาศจะปิดกั้นและบิดเบือนสัญญาณวิทยุ ด้วยวิธีการวัดที่ทันสมัยและข้อมูลใหม่ จึงทำให้สามารถวัดขนาดปัจจุบันของดาวพฤหัสบดีได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น และทำให้ความเข้าใจเกี่ยวกับรูปร่างของดาวเคราะห์ยักษ์ดวงนี้เพิ่มมากขึ้นอีกด้วย
ข้อมูลในปัจจุบันระบุว่า ดาวพฤหัสบดีมีขนาดเล็กกว่าและแบนกว่าเล็กน้อยเมื่อเทียบกับข้อมูลขนาดและรูปร่างของดาวที่ได้มีการบันทึกไว้ก่อนหน้านี้ โดยขนาดบริเวณเส้นศูนย์สูตรนั้นสั้นลงกว่าเดิมประมาณ 8 กิโลเมตร และมีขนาดแบนราบที่ขั้วโลกมากขึ้นประมาณ 24 กิโลเมตร แม้จะมีขนาดลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับขนาดมหึมาของดาวพฤหัสบดี แต่ถือเป็นข้อมูลสำคัญของนักวิทยาศาสตร์ในการสร้างแบบจำลองโครงสร้างภายในของดาวเคราะห์ เนื่องจากดาวพฤหัสบดีถือเป็นดาวเคราะห์ก๊าซยักษ์ที่อยู่ใกล้โลกมากที่สุด ฐานข้อมูลต่างๆ ในศึกษาดาวเคราะห์ดวงนี้สามารถต่อยอดไปสู่การศึกษาดาวเคราะห์ก๊าซดวงอื่นๆ ทั้งในระบบสุริยะและนอกระบบสุริยะได้ในอนาคต
ดาวพฤหัสเป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ห่างจากดวงอาทิตย์เป็นลำดับที่ 5 เป็นดาวเคราะก์ที่ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ และยังมีดวงจันทร์บริวาลใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ คือ “แกนิมีด” ซึ่งมีใหญ่กว่าดาวพุธและดาวพลูโต อีกทั้งยังหมุนรอบตัวเองด้วยอัตราเร็วสูงที่สุดในระบบสุริยะ ในระยะเวลาเพียง 9 ชั่วโมง 55 นาที
ข้อมูล – รูปอ้างอิง
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- science.nasa.govNASA (NASA’s Juno Mission Redefines Size, Shape of Jupiter)
- nature.com (The size and shape of Jupiter)
