เข้าใกล้ด้านปริศนาของ “ดวงจันทร์”

นักวิทยาศาสตร์เผยเราเริ่มเข้าใกล้คำตอบของปริศนากำเนิดดวงจันทร์ โดยได้ข้อมูลที่ละเอียดมากขึ้น จากการสำรวจอีกด้านของดวงจันทร์ที่ไม่หันเข้าหาโลก

เมื่อเดือน ม.ค.2019 ที่ผ่านมา ยานอวกาศฉางเอ๋อ 4 (Chang'e-4) ของจีนที่ตั้งชื่อตามเทพธิดาดวงจันทร์ ได้ลงจอด “ด้านไกล” ดวงจันทร์ (หากมองจากโลกจะเป็นด้านที่ไม่หันเข้าโลก) ซึ่งนับเป็นยานลำแรกที่ลงจอดอีกฟากของดวงจันทร์

ทั้งนี้ เชื่อว่าในกระบวนการก่อตัวของดวงจันทร์นั้น เกิดจากหินร้อนหลอมละลายที่ถูกบีบอัด เมื่อเย็นตัวลง แร่ธาตุที่มีหนาแน่นจะจมลงสู่ก้อนบึ้งของมหาสมุทรแมกมา ขณะที่แร่ธาตุที่เบากว่าจะรวมตัวใกล้ๆ พื้นผิวกลายเป็นชั้นแมนเทิล (mantle)

ทีมนักวิทยาศาสตร์ได้ส่งยานอวกาศลงจอดที่หลุมอุกกาบาต วอน คาร์เมน (Von Karmen Crater) ที่บริเวณที่ราบไอท์เกน(Aitken Basin) ทางขั้วใต้ของดวงจันทร์ ซึ่งเป็นแหล่งที่พบหลุมอุกกาบาตได้มากที่สุดแห่งหนึ่งในระบบสุริยะ และได้ตรวจพบแร่ธุาตุหลายๆ ชนิด เช่น แร่โอลิวีน (olivine) และไพรอกซีน (pyroxene) ที่มีแคลเซียมต่ำ ซึ่งหาได้ยากตามพื้นผิว

หัวหน้าทีมวิจัยได้ตีพิมพ์การค้นพบดังกล่าวลงวารสารวิชาการเนเจอร์ (Nature) ที่ชี้นำว่า แร่ธาตุเหล่านี้พุ่งออกมาจากแมนเทิลชั้นบนของดวงจันทร์ เมื่อถูกดาวตกพุ่งชน

ชุนไล หลี (Chunlai Li) จากสภาบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน (Chinese Academy of Sciences) บอกเอเอฟพีว่า ผลการศึกษานี้สนับสนุนทฤษฎีเรื่องมหาสมุทรแมกมาของดวงจันทร์ และสาธิตให้เห็นว่า สันนิษฐานเรื่องมหาสมุทรแมกมานี้ ใช้อธิบายถึงประวัติการวิวัฒนาการของดวงจันทร์ในยุคต้นๆ ได้

ด้านไกลของดวงจันทร์นี้แตกต่าวกับด้านใกล้ของดวงจันทร์ที่มักหันเข้าโลกเสมอ และมีพื้นที่ราบเป็นบริเวณกว้างให้ยานอวกาศลงจอดได้มาก ขณธที่ด้านไกลขรุขระ และเต็มไปด้วยภูเขา

รายงานเอเอฟพีระบุอีกว่า สหรัฐฯ รัสเซีย และจีน ต่างส่งยานไปลงจอดด้านใกล้ของดวงจันทร์แล้ว แต่ทั้งปฏิบัติการอะพอลโล (Apollo) ขององค์การบริหารการบินอวกาศสหรัฐฯ (นาซา) หรือยานลูนา (Luna probe) ของอดีตสหภาพโซเวียต ล้วนไม่เคยเก็บตัวอย่างชั้นแมนเทิลของดวงจันทร์กลับมายังโลกได้

ด้าน แพทริก ปิเนต์ (Patrick Pinet) จากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์ฟิสิกส์และดาวเคราะห์ (l'Institut de Recherche en Astrophysique et Planetologie) ในฝรั่งเศส กล่าวถึงการค้นพบครั้งนี้ว่า น่าระทึกเพราะผลการศึกษาอาจส่งผลต่อความเข้าใจของเรา เกี่ยวกับการกำเนิดและวิวัฒนาการของโครงสร้างภายในดาวเคราะห์ และการวิจัยด้านไกลของดวงจันทร์ให้มากขึ้นนั้นเป็นความจำเป็นที่สุด