ในคืนวันที่ 16 ธันวาคม 2561 ที่ผ่านมาดาวหาง 46พี เวอร์ทาเนน ได้โคจรเข้าใกล้โลกมากที่สุดที่ระยะระยะห่างจากโลกประมาณ 11.5 ล้านกิโลเมตร จากการสังเกตการณ์ของนักดาราศาสตร์พบว่าดาวหางดังกล่าวมีความสว่างมากขึ้นถึงแมกนิจูก 4 ซึ่งในบริเวณที่มืดสนิทปราศจากแสงรบกวนและมีท้องฟ้าที่ใสเคลียร์ตาเปล่าสามารถสังเกตเห็นได้สลัวๆ หากเราใช้กล้องสองตาที่มีกำลังขยายตั้งแต่ 7-10 เท่าขึ้นไปก็สามารถมองเห็นหัวของดาวหางได้อย่างชัดเจน
โดยภาพข้างบนเป็นภาพที่ถ่ายในช่วงก่อนรุ่งเช้าของวันที่ 16 ธันวาคม 2561 บริเวณอำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งดาวหาง 46พี เวอร์ทาเนน เคลื่อนเข้าไปในกลุ่มดาววัว (Taurus) ใกล้กับกระจุกดาวลูกไก่ ในระยะห่างเพียง 4 องศา จึงเลือกบันทึกภาพด้วยเลนส์มุมกว้างที่สามารถเก็บภาพทั้งดาวหางและกระจุกดาวไว้ในเฟรมเดียวกัน โดยในคอลัมน์นี้ผมขออธิบายวิธีการหาตำแหน่งของดาวหางในแต่ละวัน และการหามุมรับภาพของกล้อง ว่าควรเลือกกล้องและเลนส์แบบไหนในการถ่ายภาพ มาเริ่มกันเลยครับ
เริ่มต้นหาตำแหน่งดาวหางจากโปรแกรม Stellarium 0.18.2
ในการหาตำแหน่งดาวหางที่มักจะมีการค้นพบใหม่ๆ นั้น เราสามารถอัพเดจโปรแกรมรุ่นใหม่เรื่อยๆ จากนั้นก็สามารถที่จะดาวน์โหลดตำแหน่งของดาวหางลงในตัวโปรแกรมได้ (รายละเอียดการดาวน์โหลดข้อมูลดาวหางลงโปรแกรม ตามลิงก์ : https://goo.gl/mGfTMT )
1. เลือกเมนูคำสั่ง Astronomical Calculations
2. เลือกคำสั่ง Ephemeris 3. เลือกชื่อดาวหางที่ต้องการหาตำแหน่ง
4. กำหนดช่วงวันเวลาที่ต้องการให้แสดงตำแหน่งของดาวหาง5. คลิกเครื่องหมายหน้า สิ่งที่เราต้องการให้แสดง เช่น ตำแหน่ง วัน/เวลา หรือค่าความสว่างแมกนิจูด6. เสร็จแล้ว คลิกคำสั่ง Calculate Ephemeris โปรแกรมจะแสดงตำแหน่งและข้อมูลที่เราต้องการให้แสดง ในแต่ละวันอย่างละเอียด
กำหนดขนาดเฟรมภาพ เลือกกล้องและเลนส์ให้เหมาะสมหลังจากที่เราสามารถหาตำแหน่งของดาวหางที่เปลี่ยนตำแหน่งทุกวันได้แล้ว คราวนี้มาถึงขั้นตอนการเลือกขนาดของกล้องและเลนส์ที่เหมาะสมกับภาพถ่ายได้อย่างไร ขั้นตอนนี้จะช่วยให้เราเตรียมอุปกรณ์ที่ทำให้เราจัดองค์ประกอบภาพได้ดี
1. เลือกคำสั่งบนเมนู ขวาบน ของโปรแกรมดังภาพ2. เลือกคำสั่ง Sensors เพื่อตั้งค่าขนาดเซนเซอร์ของกล้องของเราที่จะใช้ถ่ายภาพ3. เลือกคำสั่ง Add 4. ตั้งชื่อของกล้องถ่ายภาพ5. ใส่ข้อมูล ขนาดพิกเซลของกล้องถ่ายภาพของเรา เช่น กล้อง Canon 1DX มีความละเอียด 5,184 x 3,4566. ใส่ข้อมูล ขนาดของเซนเซอร์ เช่น กล้อง Canon 1DX มีขนาดเซนเซอร์ 36 x 24 mm.
7. เลือกคำสั่ง Telescope เพื่อกำหนดเลนส์ที่เรามี และจะใช้ถ่ายภาพ8. เลือกคำสั่ง Add 9. ตั้งชื่อเลนส์ที่เราจะใช้ถ่ายภาพ10. ใส่ข้อมูล ทางยางโฟกัส (Focal length) และขนาดหน้ากล้อง (Diameter) เช่น เลนส์ Canon ทางยาวโฟกัส 200mm. ขนาดหน้ากล้อง 77mm.
เกี่ยวกับผู้เขียน
ศุภฤกษ์ คฤหานนท์
สำเร็จการศึกษาครุศาสตรบัณฑิต สาขาฟิสิกส์ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ และครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาเทคโนโลยีและการสื่อสาร จากมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
ปัจจุบันเป็นหัวหน้างานบริการวิชาการทางดาราศาสตร์ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร., เคยทำวิจัยเรื่อง การทดสอบค่าทัศนวิสัยท้องฟ้าบริเวณสถานที่ก่อสร้างหอดูดาวแห่งชาติ มีประสบการณ์ในฐานะวิทยากรอบรมการดูดาวเบื้องต้น และเป็นวิทยากรสอนการถ่ายภาพดาราศาสตร์ในโครงการประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์ ประจำปี 2554 ของ สดร.ในหัวข้อ “มหัศจรรย์ภาพถ่ายดาราศาสตร์ในเมืองไทย”
“คุณค่าของภาพถ่ายนั้นไม่เพียงแต่ให้ความงามด้านศิลปะ แต่ทุกภาพยังสามารถอธิบายด้วยหลักการทางวิทยาศาสตร์ได้อีกด้วย”
อ่านบทความ "มหัศจรรย์ภาพถ่ายดาราศาสตร์" โดย ศุภฤกษ์ คฤหานนท์ ทุกวันจันทร์ที่ 1 และ 3 ของเดือน
