เปิดตัว “ไกก้อน” มาริโมะพันธุ์ไทยช่วยดูดซับสารพิษโลหะหนัก

นักวิจัย คณะวิทยาศาสตร์ ธรรมศาสตร์ เปิดตัว “ไกก้อน” มาริโมะพันธุ์ไทย สามารถขึ้นรูปได้สวยงาม และมาพร้อมคุณสมบัติดูดซับสารพิษกลุ่มโลหะหนัก ฟอสเฟต และไนเตรต ใช้บำบัดแหล่งน้ำได้

คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) เปิดตัว “ไกก้อน-มาริโมะเมืองไทย” นวัตกรรมสาหร่ายทรงกลมพันธุ์ไทยครั้งแรก ที่ได้รับการดัดแปลงรูปแบบจาก 2 องค์ประกอบสำคัญ คือ “เซลล์สาหร่ายไกในระยะพัก” และ “สารขึ้นรูป” นำมาทำปฏิกิริยาและสร้างโครงข่ายร่วมกันในอัตราส่วนที่เหมาะสม และขึ้นรูปทรงสวยงามใน 2-3 สัปดาห์

ทีมนักวิจัยยังสามารถตรึงสาหร่ายไกให้ขึ้นรูปเป็น “ทรงโดม” ที่มีคุณสมบัติและความสามารถพิเศษเช่นเดียวกับไกก้อน เพื่อสะท้อนถึง ‘ตึกโดม’ อัตลักษณ์อันโดดเด่นของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พร้อมทั้งเสนอความเห็นว่า หากรัฐเดินหน้าหนุนการผลิตไกก้อนจำนวนมาก จะช่วยเร่งฟื้นฟูแหล่งน้ำให้มีคุณภาพและสะอาดยิ่งขึ้น พร้อมยกระดับมูลค่า “สาหร่ายไก” สู่พืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้มหาศาลแก่ประเทศไทยในอนาคต

รศ.ดร.สุเปญญา จิตตพันธ์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มธ. ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพของสาหร่ายและแพลงก์ตอน กล่าวว่าทีมนักวิจัยได้ขึ้นรูปสาหร่ายไกให้เป็นทรงกลม พร้อมบรรจุขวดทดลองและบิกเกอร์ที่มีอาหารเลี้ยงเชื้อสาหร่าย ขนาด 250 และ 500 มิลลิลิตร ขึ้นกับขนาดของบอลสาหร่าย จากนั้นตั้งทิ้งไว้ในอุณหภูมิและมีแสงสว่างเหมาะสม เพียง 2-3 สัปดาห์เท่านั้น สาหร่ายจะจับตัวเป็นก้อนกลม และมีขนยาวสวยพร้อมใช้งานทันที

“ไกก้อนมาพร้อมคุณสมบัติช่วยดูดซับสารเคมีในแหล่งน้ำในกลุ่มของโลหะหนัก ฟอสเฟต และไนเตรต ซึ่งล้วนแล้วก่อให้เกิดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงสามาถ ใช้ตกแต่งตู้ปลา และเป็นอาหารของสัตว์ โดยที่ไม่ทิ้งสารเคมีตกค้างเพิ่มเติมในสิ่งแวดล้อม”

ทั้งนี้ “สาหร่ายไก” (Cladophora) ถือเป็นสาหร่ายน้ำจืดสีเขียวสายพันธุ์ไทย ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและสามารถพบได้ทั่วไปในแหล่งน้ำจืด ทั้งที่เป็นแหล่งน้ำไหล และน้ำนิ่ง ในระดับความลึกไม่เกิน1 เมตร โดยจะมีลักษณะเป็นเส้นสายขนาดยาว มีผิวสัมผัสลื่น จับตัวกันเป็นแพสีเขียว และไม่สวยงาม

“ไกก้อนถือเป็นการต่อยอดจุดเด่นของสาหร่ายไก ให้เป็นพืชน้ำรูปแบบใหม่ที่สามารถดูดซับสารเคมีในแหล่งน้ำ ควบคู่ไปกับใช้ตกแต่งตู้ปลา และเป็นอาหารของสัตว์น้ำขนาดเล็ก ที่สามารถปรับตัวเข้ากับในสภาพอากาศของไทยได้เป็นอย่างดี จากการศึกษาวิจัยพบว่า มีศักยภาพทั้งในแง่ของการเป็นตัวช่วยดูดซับสารเคมีในแหล่งน้ำ และแหล่งอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง”

หากผลการทดสอบและพัฒนาประสิทธิภาพเรียบร้อยแล้ว “ไกก้อน” จะสามารถดูดซับสารเคมีที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำ จากทั้งภาคอุตสาหกรรมและภาคการเกษตรได้ เช่น ไนเตรต ฟอตเฟส รวมถึงโลหะหนักบางชนิด โดยไม่กระทบสัตว์น้ำหรือทิ้งสารพิษตกค้างเพิ่มเติมในสิ่งแวดล้อม

นายราเมศ จุ้ยจุลเจิม นักศึกษาระดับปริญญาเอก สาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพ ทีมวิจัยนวัตกรรมสาหร่าย “ไกก้อน” ที่มี รศ.ดร.เทพปัญญา เจริญรัตน์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพ ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมกระบวนการชีวภาพเป็นที่ปรึกษาร่วม กล่าวเสริมว่า“ไกก้อน” มีประโยชน์ต่อการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก

“หากได้รับการพัฒนาและผลิตให้มีปริมาณเพียงพอต่อแหล่งน้ำเสีย จะสามารถช่วยบำบัดและฟื้นฟูแหล่งน้ำให้มีคุณภาพยิ่งขึ้น และยกระดับ “สาหร่ายไก” สู่พืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้มหาศาลแก่ประเทศไทยได้ในอนาคต และในอนาคตเตรียมพัฒนาคุณสมบัติการดูดซับสารเคมีให้มีเสถียรภาพยิ่งขึ้นเพื่อวางจำหน่ายเชิงพาณิชย์” นายราเมศซึ่งใช้เวลาปีกว่าพัฒนานวัตกรรมสาหร่ายดังกล่าวระบุ

ข้อมูลจากกระทรวงอุตสาหกรรมปี พ.ศ.2560 ระบุว่า ปัจจุบันยังพบสารเคมีเกินค่ามาตรฐานในแม่น้ำทั้ง 7 สายหลักของไทย ประกอบด้วย แม่น้ำท่าจีน เจ้าพระยาตอนบนและล่าง น้ำพอง บางปะกง แม่กลอง และทะเลสาบสงขลา จากการปล่อยน้ำเสียของโรงงานอุตสาหกรรม โดยรอบจำนวน68 โรง จากจำนวนโรงงานที่ผ่านการตรวจสอบแล้วทั้งหมด 1,044 โรง

ทั้งนี้ คณะวิทยาศาสตร์ฯ มธ. ได้จัดพิธีเปิดตัว “ไกก้อน” มาริโมะเมืองไทยครั้งแรก กับสาหร่ายพันธุ์ไทยแท้ที่มีความสามารถในการดูดซับสารพิษในแหล่งน้ำธรรมชาติ และตกแต่งตู้ปลาเพื่อความสวยงาม เมื่อเร็วๆ นี้ ณ ห้องกระจก ชั้น 1 อาคารบรรยายรวม 5 คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต