เกิดข้อสงสัยบนโลกออนไลน์ หลังมีการเผยแพร่ภาพภูเขาที่ถูกระบุว่าเป็นพื้นที่ อ.ปัว จ.น่าน พร้อมข้อความอ้างว่าเป็นภาพจาก “ดาวเทียม Airbus” และนำมาใช้ตั้งคำถามว่าภูเขาใน อ.ปัว ถูกทำจนโล้นแทบไม่มีต้นไม้หรือไม่ ท่ามกลางกระแสถกเถียงเรื่องป่าและสาเหตุอุทกภัยในจังหวัดน่าน
แต่สิ่งที่สะดุดตาตั้งแต่แรกคือ ลักษณะของภาพดังกล่าวดูคล้ายภาพที่สร้างหรือประมวลผลด้วย AI อย่างมาก ทั้งพื้นผิวภูเขา รูปทรงสันเขา ตลอดจนมุมมองแบบสามมิติที่เห็นผนังภูเขาและหุบเขาทอดลึกไปถึงเส้นขอบฟ้า แตกต่างจากภาพดาวเทียมแบบมองจากด้านบนที่คนทั่วไปคุ้นเคย
อย่างไรก็ตาม NEWS1 ยังไม่ฟันธงว่าภาพดังกล่าวเป็นภาพ AI เนื่องจากภาพลักษณะนี้สามารถเกิดจากการนำภาพดาวเทียมไปปูบนแบบจำลองความสูงของภูมิประเทศ หรือ 3D Terrain แล้วสร้างมุมมองแบบเฉียงขึ้นมาได้เช่นกัน
เมื่อหันมาเทียบกับข้อมูลจาก GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) ซึ่งอ้างอิงข้อมูลกรมป่าไม้ พบว่าจังหวัดน่านยังมีพื้นที่ป่าคงสภาพประมาณ 4.64 ล้านไร่ หรือกว่า 61% ของพื้นที่จังหวัด ขณะที่ข้อมูลพื้นที่เกษตรกรรมของจังหวัดน่านปี 2567 อยู่ที่ประมาณ 2.696 ล้านไร่ หรือ 35.47%
ข้อมูลดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าน่านไม่มีปัญหาการสูญเสียพื้นที่ป่า เพราะ GISTDA พบการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่าและการทำเกษตรบนพื้นที่สูงจริง แต่ก็ไม่ได้รองรับการเหมารวมจากภาพเพียงภาพเดียวว่า “ภูเขา อ.ปัว แทบไม่มีต้นไม้เหลืออยู่”
ประเด็นสำคัญที่สุดคือ จากการตรวจสอบขณะนี้ NEWS1 ยังไม่พบภาพต้นฉบับจาก Airbus ที่ตรงกับภาพซึ่งกำลังถูกแชร์ พร้อมข้อมูลกำกับที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ ไม่ว่าจะเป็นพิกัด วันที่บันทึกภาพ ชื่อดาวเทียม ความละเอียดของภาพ หรือรายละเอียดผลิตภัณฑ์ดาวเทียม
NEWS1 จึงขอเรียกร้องไปยัง ผู้ที่เผยแพร่ภาพดังกล่าวและระบุว่าเป็นภาพจากดาวเทียม Airbus ให้นำหลักฐานต้นทางออกมาเปิดเผยต่อสาธารณะ ไม่ว่าจะเป็นลิงก์ต้นฉบับ ข้อมูลพิกัด วันเวลาบันทึกภาพ ชื่อดาวเทียม หรือเครดิตจาก Airbus ที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ เพื่อยืนยันว่าภาพดังกล่าวมาจากดาวเทียมตามที่กล่าวอ้างจริง
การเปิดหลักฐานไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อเอาผิดหรือกล่าวหาผู้เผยแพร่ แต่เพื่อ ยุติข้อสงสัยและไม่ให้สังคมเกิดความสับสน เพราะหากเป็นภาพจาก Airbus จริง หลักฐานต้นทางก็จะช่วยยืนยันข้อเท็จจริงได้อย่างชัดเจน แต่หากเป็นภาพ 3D ภาพที่ผ่านการประมวลผล หรือภาพจากแหล่งอื่น ก็ควรระบุให้ตรงกับข้อเท็จจริงเช่นกัน
โดยเฉพาะเมื่อภาพดังกล่าวถูกนำไปเชื่อมโยงกับประเด็นใหญ่เรื่อง ป่าน่าน น้ำท่วม และการกล่าวหาคนในพื้นที่ การตรวจสอบแหล่งที่มาของภาพจึงมีความสำคัญมากกว่าการแชร์ต่อเพียงเพราะมีคำว่า “ดาวเทียม Airbus” กำกับอยู่
ภาพมาจากไหน ถ่ายวันไหน พิกัดใด และ Airbus ยืนยันหรือไม่ - เปิดหลักฐานออกมาให้สังคมตรวจสอบ จะได้จบข้อสงสัยด้วยข้อมูล ไม่ใช่ความรู้สึก
เครดิตข้อมูล : GISTDA
#NEWS1 รายงาน