21 สิงหาคม 2569 ปัญหาขยะพิษและกากอุตสาหกรรมในภาคตะวันออกของไทยถูกจับตาหนักขึ้น เมื่อข้อมูลจากหน่วยงานรัฐทั้งจีนและไทยสะท้อนภาพที่น่ากังวลว่า ขณะที่จีนเคยเปิดปฏิบัติการกวาดล้างธุรกิจขยะและโรงงานมลพิษครั้งใหญ่ ไทยกลับตรวจพบโรงงานรีไซเคิลและเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับนายทุนจีนหลายคดี
ย้อนกลับไปปี 2556 กระทรวงสิ่งแวดล้อมของจีนยอมรับอย่างเป็นทางการถึงปัญหา “หมู่บ้านมะเร็ง” ในบางพื้นที่ ซึ่งเชื่อมโยงกับมลพิษจากสารเคมีและอุตสาหกรรม ก่อนที่รัฐบาลจีนจะเพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมโรงงานและธุรกิจขยะอย่างต่อเนื่อง
กระทั่งปี 2560 จีนเปิดปฏิบัติการจัดระเบียบอุตสาหกรรมรีไซเคิลครั้งใหญ่ โดยข้อมูลของกระทรวงนิเวศวิทยาและสิ่งแวดล้อมจีนระบุว่า มีการ ปิดหรือยกเลิกกิจการรีไซเคิลผิดกฎหมายกว่า 8,800 แห่ง ดำเนินการกับโรงงานผิดกฎหมายอีก 1,057 แห่ง และยกเลิกสิทธิการนำเข้าขยะของ 960 บริษัท รวมประมาณ 5 ล้านตัน
หลังจากนั้น จีนเดินหน้าจำกัดและห้ามนำเข้าขยะจากต่างประเทศอย่างเข้มงวด จนเข้าสู่นโยบายมุ่งสู่การนำเข้าขยะมูลฝอยเป็นศูนย์
ขณะที่ฝั่งไทย กรมโรงงานอุตสาหกรรมกลับตรวจพบหลายคดีในภาคตะวันออกที่เกี่ยวข้องกับ นายทุนจีนและบริษัทจีน ทั้งขยะอิเล็กทรอนิกส์ เศษสายไฟ พลาสติก การลักลอบฝังกลบ และกรณี “ดินแจกฟรี” ที่พบเศษวัสดุอุตสาหกรรมปะปน
ในพื้นที่ เขาหินซ้อน จ.ฉะเชิงเทรา กรมโรงงานฯ เคยระบุถึงนายทุนจีนที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่โรงงานและโกดังรีไซเคิล พร้อมตรวจพบขยะอิเล็กทรอนิกส์และการฝังกลบเศษพลาสติกกับเศษสายไฟ ส่วนฝั่งปราจีนบุรีก็มีโรงงานที่เกี่ยวข้องกับนายทุนจีนถูกตรวจพบการลักลอบดำเนินกิจการหลังถูกสั่งหยุด และยังพบเครือข่ายขนย้ายขยะอิเล็กทรอนิกส์ไปยังพื้นที่อื่น
ภาพที่เกิดขึ้นจึงชวนตั้งคำถามว่า หลังจีนกวาดล้างธุรกิจขยะอย่างหนัก เหตุใดประเทศไทยจึงกลับพบกลุ่มทุนจีนเข้ามาเกี่ยวข้องกับธุรกิจรีไซเคิลและกากอุตสาหกรรมหลายคดี โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออก
อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าโรงงานที่ถูกจีนปิดกว่า 8,000 แห่งย้ายมาตั้งในไทยโดยตรงเป็นรายโรงงาน แต่ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้คือ จีนกวาดล้างอุตสาหกรรมขยะอย่างจริงจัง ขณะที่ไทยตรวจพบเครือข่ายทุนจีนในธุรกิจขยะหลายกรณี
คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่า ใครเปิดทาง ใครอนุญาต ใครตรวจสอบ และเหตุใดกลุ่มทุนเหล่านี้จึงสามารถเข้ามาตั้งหลักในไทยได้ ก่อนที่ปัญหาจะลุกลามจนประชาชนและสิ่งแวดล้อมต้องเป็นฝ่ายรับผลกระทบ
#NEWS1 รายงาน