19 สิงหาคม 2569 รายการ **“ชัดเจนเปลี่ยน By สภากาแฟ”** เปิดพื้นที่ให้ชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบจากการทำเหมืองทอง บริเวณ **เขาหม้อ** สะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นกับพื้นที่เกษตร แหล่งน้ำ และวิถีชีวิตของชุมชน พร้อมตั้งคำถามถึงมาตรฐานการจัดการพื้นที่ของภาครัฐ
ชาวบ้านรายหนึ่งเล่าว่า เดิมพื้นที่ภูเขาเป็นเหมือน **“ศูนย์อาหาร” ของชุมชน** และเป็นต้นทางของน้ำ ฝนที่ตกบนพื้นที่สูงจะไหลลงสู่ไร่นา หล่อเลี้ยงการเกษตรของชาวบ้าน แต่เมื่อมีการทำเหมือง โครงสร้างภูเขาถูกเปลี่ยนแปลง จากภูเขากลายเป็นหลุมลึก กระทบต่อระบบนิเวศและแหล่งน้ำที่ชุมชนพึ่งพามายาวนาน
ช่วงหนึ่งของรายการมีการเปิดภาพสภาพพื้นที่ **เขาหม้อ** ซึ่งถูกขุดเปิดพื้นที่จนเห็นภูเขาในสภาพโล่งและหน้าดินถูกเปิดออกเป็นบริเวณกว้าง นำไปสู่คำถามสำคัญว่า เหตุใดประชาชนที่อยู่อาศัยและทำกินในพื้นที่ป่าจึงเผชิญข้อจำกัดและการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด แต่ในอีกด้านกลับมีการอนุญาตให้ดำเนินกิจกรรมเหมืองแร่ขนาดใหญ่ได้
ตัวแทนชาวบ้านกล่าวด้วยว่า **“ความผิดของพี่น้องประชาชนเท่าเส้นผม แต่ทำไมทำให้คดีเท่าภูเขา แต่สิ่งที่นายทุนกระทำ ความผิดเท่าภูเขา พวกคุณกลับเห็นเป็นเส้นผมเดียว”** พร้อมตั้งคำถามว่า “เส้นผม” ที่บดบังภูเขานั้น เป็นเส้นผมแห่งความโลภที่กำลังบดบังคุณธรรมและความยุติธรรมหรือไม่
ชาวบ้านยังสะท้อนปัญหาที่กังวลมานานหลายสิบปี โดยเฉพาะน้ำและพืชผักในพื้นที่รอบเหมือง พร้อมถามว่า วันนี้มีหน่วยงานใดสามารถยืนยันกับประชาชนได้อย่างชัดเจนหรือไม่ว่า **น้ำจากบ่อและสระ รวมถึงพืชผักที่ปลูกอยู่รอบพื้นที่ สามารถนำมาอุปโภคบริโภคได้อย่างปลอดภัย**
ขณะที่ผลประโยชน์จากเหมือง ชาวบ้านตั้งคำถามตรงๆ ว่า ทองคำที่ถูกนำออกจากพื้นที่สร้างความมั่งคั่งให้ใคร เพราะคนในชุมชนบางส่วนอาจได้งานและเงินเดือนจากเหมือง แต่คนในครอบครัวและชุมชนรอบข้างยังต้องอยู่กับผลกระทบที่เกิดขึ้นกับพื้นที่ทำกินและสิ่งแวดล้อม
เสียงจากเขาหม้อจึงไม่ได้เรียกร้องเพียงเรื่องสิ่งแวดล้อม แต่กำลังถามถึง **ความเป็นธรรมในการใช้ที่ดินของรัฐ** ว่าเหตุใดประชาชนตัวเล็กๆ จึงถูกจำกัดสิทธิในการอยู่อาศัยและทำกิน ขณะที่โครงการขนาดใหญ่กลับสามารถเข้าใช้ประโยชน์จากภูเขาได้
ทั้งนี้ ข้อกล่าวหาเรื่องการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมและผลกระทบจากเหมืองดังกล่าวเป็นคำให้สัมภาษณ์และข้อเรียกร้องของชาวบ้านในรายการ ซึ่งหน่วยงานรัฐและผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องควรมีโอกาสชี้แจงข้อเท็จจริงในส่วนของตน
**ขอบคุณข้อมูล : รายการ ชัดเจนเปลี่ยน By สภากาแฟ**
#NEWS1 รายงาน