ญี่ปุ่น–แคลิฟอร์เนีย–เวเนซุเอลาสั่นสะเทือน! จะสะท้อนถึงไทยหรือไม่?
ในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา หลายประเทศทั่วโลกเผชิญเหตุแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ไม่ว่าจะเป็นบริเวณนอกชายฝั่งญี่ปุ่น รัฐแคลิฟอร์เนียของสหรัฐอเมริกา และประเทศเวเนซุเอลา ทำให้เกิดคำถามในสังคมว่า โลกกำลังเข้าสู่ช่วงที่ “วงแหวนแห่งไฟ” มีความเคลื่อนไหวผิดปกติหรือไม่ และประเทศไทยจะได้รับผลกระทบหรือเปล่า
ผู้เชี่ยวชาญด้านแผ่นดินไหวจาก สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐ (USGS) ระบุว่า แม้เหตุการณ์ทั้งสามจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาใกล้กัน แต่ ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ยืนยันว่าแผ่นดินไหวเหล่านี้มีความเชื่อมโยงกันโดยตรง โดยนาย William Barnhart ผู้ประสานงานโครงการเฝ้าระวังแผ่นดินไหวของ USGS อธิบายว่า แผ่นดินไหวเกิดขึ้นทั่วโลกทุกวัน การที่หลายเหตุการณ์เกิดขึ้นในวันเดียวกันถือเป็นความบังเอิญมากกว่าการส่งผลกระทบต่อกัน ขณะที่ Martin Hudson ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมธรณีจาก UCLA ระบุว่า ในรอบกว่า 100 ปีที่ผ่านมา ยังไม่พบหลักฐานว่าแผ่นดินไหวที่อยู่ห่างกันหลายพันกิโลเมตรสามารถกระตุ้นกันได้โดยตรง
อีกประเด็นที่หลายคนเข้าใจคลาดเคลื่อน คือการนำเหตุการณ์ทั้งหมดไปเชื่อมโยงกับ “วงแหวนแห่งไฟ” (Pacific Ring of Fire) ทั้งที่ในความเป็นจริง ญี่ปุ่นและแคลิฟอร์เนีย อยู่ในเขตวงแหวนแห่งไฟ แต่ เวเนซุเอลาไม่ได้อยู่บนวงแหวนแห่งไฟ แผ่นดินไหวที่นั่นเกิดจากการเคลื่อนตัวของรอยต่อระหว่างแผ่นเปลือกโลกแคริบเบียนกับแผ่นอเมริกาใต้ ซึ่งเป็นระบบรอยเลื่อนอีกแบบหนึ่ง ไม่ใช่ระบบเดียวกับมหาสมุทรแปซิฟิก
แล้วประเทศไทยล่ะ…ควรกังวลหรือไม่?
คำตอบคือ ประเทศไทยไม่ได้ตั้งอยู่บนวงแหวนแห่งไฟ และไม่ได้อยู่บนแนวรอยต่อของแผ่นเปลือกโลกหลักเหมือนญี่ปุ่น อินโดนีเซีย หรือฟิลิปปินส์ ดังนั้น โอกาสเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ระดับ 8-9 ภายในประเทศไทยจึงค่อนข้างต่ำ
อย่างไรก็ตาม นั่นไม่ได้หมายความว่าไทยจะไม่มีความเสี่ยง เพราะประเทศไทยยังได้รับอิทธิพลจาก รอยเลื่อนมีพลังในประเทศ และ รอยเลื่อนสะกาย (Sagaing Fault) ในเมียนมา ซึ่งอยู่ใกล้ประเทศไทยมากกว่า หากเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในเมียนมา แรงสั่นสะเทือนสามารถรับรู้ได้ในหลายพื้นที่ของไทย โดยเฉพาะภาคเหนือ ภาคตะวันตก และบางครั้งอาจรับรู้ได้ถึงกรุงเทพมหานคร
ศาสตราจารย์ ดร.เพ็งนภา วรนิตย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมแผ่นดินไหวจากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) เคยอธิบายว่า แม้กรุงเทพมหานครจะไม่ได้ตั้งอยู่บนรอยเลื่อนมีพลัง แต่ชั้นดินอ่อนของกรุงเทพฯ สามารถขยายแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวระยะไกลได้ จึงเป็นเหตุผลที่บางครั้งประชาชนในอาคารสูงอาจรับรู้แรงสั่นสะเทือนได้มากกว่าพื้นที่อื่น
ดังนั้น หากถามว่าเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ญี่ปุ่น แคลิฟอร์เนีย และเวเนซุเอลา “จะสะท้อนถึงไทยหรือไม่” คำตอบตามหลักวิทยาศาสตร์คือ ยังไม่มีหลักฐานว่าทั้งสามเหตุการณ์จะส่งผลกระทบต่อประเทศไทยโดยตรง แต่เหตุการณ์เหล่านี้เป็นเครื่องเตือนให้ประเทศไทยต้องติดตามสถานการณ์ทางธรณีวิทยาอย่างใกล้ชิด และเตรียมพร้อมรับมือกับความเสี่ยงจากรอยเลื่อนที่อยู่ใกล้ประเทศของเรามากกว่า
ท้ายที่สุด สิ่งที่ประชาชนควรติดตามคือข้อมูลจาก กรมทรัพยากรธรณี, กรมอุตุนิยมวิทยา และหน่วยงานด้านแผ่นดินไหวที่เชื่อถือได้ มากกว่าข้อสันนิษฐานหรือข่าวลือในสื่อสังคมออนไลน์ เพราะการรับข้อมูลที่ถูกต้อง คือการเตรียมพร้อมรับมือภัยธรรมชาติที่ดีที่สุด
อ้างอิง
* U.S. Geological Survey (USGS)
* กรมทรัพยากรธรณี
* Asian Institute of Technology (AIT)
* ความเห็นของ William Barnhart (USGS) และ Martin Hudson (UCLA) เกี่ยวกับเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในญี่ปุ่น แคลิฟอร์เนีย และเวเนซุเอลา
#NEWS1 รายงาน