# อดีตผู้พิพากษาอาวุโสชี้ "เขากระโดง" ไม่ใช่แค่คดีที่ดิน แต่คือบททดสอบศักดิ์ศรีคำพิพากษาศาล
กรณีข้อพิพาทที่ดินเขากระโดง จังหวัดบุรีรัมย์ กลับมาเป็นประเด็นร้อนอีกครั้ง หลัง นายวัส ติงสมิตร อดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา และนักวิชาการอิสระ เผยแพร่บทความวิเคราะห์คดีดังกล่าว พร้อมตั้งคำถามต่อกระบวนการบังคับใช้กฎหมายของหน่วยงานรัฐ ว่าเคารพคำพิพากษาของศาลอย่างแท้จริงหรือไม่
นายวัสมองว่า คดีเขากระโดงในวันนี้ได้ก้าวข้ามสถานะของข้อพิพาทเรื่องกรรมสิทธิ์ที่ดินไปแล้ว และกำลังกลายเป็นบททดสอบสำคัญของระบบยุติธรรมไทย ว่าคำพิพากษาของศาลที่ถึงที่สุดแล้ว จะได้รับการปฏิบัติตามในสาระสำคัญ หรือถูกลดทอนให้เหลือเพียงการปฏิบัติตามขั้นตอนในเชิงรูปแบบเท่านั้น
อดีตผู้พิพากษาอาวุโส ระบุว่า คำพิพากษาของศาลในคดีก่อนหน้านี้ได้วางหลักสำคัญเกี่ยวกับสถานะของที่ดินเขากระโดงเอาไว้แล้ว แต่เมื่อเรื่องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของฝ่ายปกครอง กลับเกิดการตีความและใช้ดุลพินิจที่นำไปสู่ข้อสรุปแตกต่างจากแนวคำพิพากษาเดิม จนนำมาสู่คำสั่งยุติเรื่องโดยไม่มีการเพิกถอนเอกสารสิทธิในพื้นที่พิพาท
ประเด็นที่ถูกตั้งคำถามอย่างหนัก คือ แม้ศาลจะมีคำพิพากษาให้ดำเนินการตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด แต่ผลลัพธ์สุดท้ายกลับไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกับข้อเท็จจริงที่ศาลเคยวินิจฉัยไว้ ทำให้เกิดข้อสงสัยว่าหน่วยงานทางปกครองสามารถใช้ดุลพินิจจนมีผลแตกต่างจากแนวทางที่ศาลวางไว้ได้มากน้อยเพียงใด
นายวัสยังชี้ให้เห็นว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้คดีเดินวนกลับเข้าสู่กระบวนการฟ้องร้องใหม่อีกครั้ง ส่งผลให้เกิดภาพของวงจรทางกฎหมายที่ยืดเยื้อ โดยหน่วยงานของรัฐและการรถไฟแห่งประเทศไทยต้องกลับไปต่อสู้กันในศาลรอบใหม่ ทั้งที่ข้อพิพาทดำเนินมาเป็นเวลานานแล้ว
สำหรับคดีล่าสุดที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลปกครองนั้น อดีตผู้พิพากษาอาวุโสเสนอว่า ศาลควรกำหนดกรอบการพิจารณาให้ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยเฉพาะประเด็นข้อเท็จจริงที่เคยได้รับการวินิจฉัยไปแล้ว เพื่อไม่ให้เกิดการตีความซ้ำหรือย้อนกลับไปเริ่มต้นใหม่อีกครั้ง
นอกจากนี้ ยังเห็นว่าศาลอาจต้องมีมาตรการกำกับการปฏิบัติตามคำพิพากษาให้เข้มข้นมากขึ้น รวมถึงกำหนดกรอบเวลาในการดำเนินการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อป้องกันปัญหาความล่าช้าและข้อครหาว่ามีการประวิงเวลาในคดีที่สังคมจับตา
นายวัสสรุปว่า สิ่งที่สังคมกำลังเฝ้ามองไม่ใช่เพียงว่าใครจะเป็นเจ้าของที่ดินเขากระโดง แต่เป็นคำถามที่ใหญ่กว่านั้น คือระบบยุติธรรมของไทยจะสามารถรักษาความน่าเชื่อถือของคำพิพากษาศาลเอาไว้ได้หรือไม่ เมื่อคำวินิจฉัยของศาลต้องเผชิญกับกระบวนการทางปกครองและข้อถกเถียงทางการเมืองที่ยังดำเนินอยู่
คดีเขากระโดงจึงไม่ใช่เพียงคดีที่ดินขนาดกว่า 5,000 ไร่ในจังหวัดบุรีรัมย์ แต่กำลังกลายเป็นคดีสำคัญที่อาจส่งผลต่อมาตรฐานการบังคับใช้กฎหมายและความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการยุติธรรมในอนาคต
News1 รายงาน