เลือกตั้งสีเทา กกต.มีไว้ทำไม? ทำงานไม่ได้ ต้องออกไป

เลือกตั้งสีเทา
กกต.มีไว้ทำไม?
ทำงานไม่ได้ ต้องออกไป

ปัญหาการจัดการเลือกตั้งของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับสังคมไทย การเลือกตั้งครั้งล่าสุดได้ตอกย้ำอย่างชัดเจนว่า ความบกพร่องในการกำกับดูแลหละหลวม และการตัดสินใจของกกต.ล่าช้า กำลังบ่อนทำลายความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการประชาธิปไตยอย่างรุนแรง

หลายพื้นที่ทั่วประเทศพบความผิดปกติในลักษณะคล้ายคลึงกัน ไม่ว่าจะเป็นจำนวนคะแนนที่ไม่ตรงกับจำนวนผู้มาใช้สิทธิ การนับคะแนนที่ไม่เป็นไปตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด การห้ามไม่ให้ผู้สังเกตการณ์หรือประชาชนบันทึกภาพและวิดีโอระหว่างการนับคะแนน

รวมถึงข้อกล่าวหาเรื่องการซื้อเสียงที่หลายฝ่ายสะท้อนตรงกันว่ามีอยู่จริง แต่กลับไม่เห็นท่าทีที่ชัดเจนหรือการดำเนินการเชิงรุกจาก กกต. เท่าที่ควร

สถานการณ์ที่สะท้อนถึงความล้มเหลวของ กกต. ได้อย่างชัดเจนที่สุด คือ ความวุ่นวายที่เกิดขึ้นในเขตเลือกตั้งที่ 1 จังหวัดชลบุรี แม้ว่านายสุชาติ ชมกลิ่น ผู้สมัครจากพรรคภูมิใจไทย จะออกมาประกาศชัยชนะและแสดงท่าทีมั่นใจถึงผลการเลือกตั้งด้วยการกินส้มโชว์ต่อหน้าสื่อมวลชน แต่เหตุการณ์กลับไม่จบลงเพียงเท่านั้น เมื่อประชาชนจำนวนมากออกมารวมตัวเพื่อกดดันและเรียกร้องให้มีการนับคะแนนใหม่

ภาพของประชาชนที่ต้องออกมาใช้สิทธิในการตรวจสอบกระบวนการเลือกตั้งด้วยตนเอง สะท้อนให้เห็นถึงความล้มเหลวของหน่วยงานที่ควรเป็นหลักประกันความยุติธรรมทางการเมืองอย่างชัดเจน

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในชลบุรี ไม่อาจมองว่าเป็นเพียงเรื่องของการไม่ยอมรับผลการเลือกตั้งของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หากแต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างว่าด้วยความไม่ยุติธรรมและความไม่โปร่งใสในการทำหน้าที่ของ กกต. และเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้ง หลักฐานสำคัญที่สร้างความคลางแคลงใจแก่สังคม คือ การพบใบนับคะแนนของหน่วยเลือกตั้งที่ 15 บริเวณโรงเรียนอนุบาลวัดกลางดอน ถูกทิ้งอยู่ในถังขยะ

เอกสารทางราชการที่มีความสำคัญต่อการชี้ขาดเจตจำนงของประชาชน กลับถูกปฏิบัติราวกับเป็นของไร้ค่า เหตุการณ์เช่นนี้ย่อมตั้งคำถามอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ถึงมาตรฐานการทำงาน ความรับผิดชอบ และความจริงใจของผู้มีอำนาจหน้าที่

นอกจากนี้ ยังพบพฤติกรรมและสถานการณ์ที่น่าสงสัยในหลายหน่วยเลือกตั้ง ไม่ว่าจะเป็นการเกิดเหตุไฟดับระหว่างการนับคะแนนในบางพื้นที่ การรวมบัตรเลือกตั้งแล้วพบว่าจำนวนคะแนนไม่ตรงกับจำนวนผู้มาใช้สิทธิจริง จนเกิดปรากฏการณ์ที่ประชาชนเรียกว่า 'บัตรเขย่ง' รวมถึงการนับคะแนนที่ไม่ดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายและระเบียบของ กกต. กำหนดไว้อย่างเคร่งครัด

ความผิดพลาดเหล่านี้อาจถูกอธิบายว่าเป็นความบกพร่องของเจ้าหน้าที่ระดับล่าง แต่ในทางหลักการ กกต. ในฐานะองค์กรกำกับดูแลสูงสุด ย่อมไม่อาจปฏิเสธความรับผิดชอบได้

สถานการณ์ในจังหวัดชลบุรีไม่ใช่กรณีเดียวที่เกิดขึ้น หากยังเกิดขึ้นที่จังหวัดมหาสารคาม เมื่อประชาชนกว่า 1,000 คน รวมตัวกันเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมและแสดงความไม่พอใจต่อผลการนับคะแนนเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขต เขตเลือกตั้งที่ 1 ประเด็นสำคัญอยู่ที่บอร์ดประกาศผลคะแนนอย่างไม่เป็นทางการ ซึ่งมีการนำแผ่นไวนิลมาปิดทับคะแนนเดิม การกระทำดังกล่าวยิ่งซ้ำเติมความไม่ไว้วางใจของประชาชนต่อความโปร่งใสของกระบวนการนับคะแนน

ความผิดปกติที่ตรวจพบในพื้นที่ตำบลท่าสองคอน ได้แก่ คะแนนของผู้สมัครหมายเลข 6 นายฤทธิรงค์ ภูมิสวัสดิ์ จากเดิม 2,930 คะแนน เพิ่มเป็น 3,078 คะแนน หรือเพิ่มขึ้นถึง 148 คะแนน ส่งผลให้คะแนนรวมขยับจาก 32,345 เป็น 32,493 คะแนน ในขณะที่ผู้สมัครหมายเลข 5 นายเชวงศักดิ์ พลลาภ กลับมีคะแนนลดลงจาก 1,200 เหลือ 1,199 คะแนน ความเปลี่ยนแปลงของตัวเลขเพียงหนึ่งคะแนนอาจดูเล็กน้อย แต่ในเชิงหลักการแล้ว การเพิ่มหรือลดคะแนนโดยไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจน ถือเป็นเรื่องใหญ่ที่กระทบต่อความชอบธรรมของผลการเลือกตั้งโดยตรง

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้สถานการณ์ในหลายพื้นที่ทวีความรุนแรงและยืดเยื้อ คือ การที่ กกต. กลางไม่เข้ามาแก้ไขปัญหาในเชิงรุก แต่กลับปล่อยให้เป็นหน้าที่ของ กกต. จังหวัดในการจัดการ ทั้งที่ตามกฎหมายแล้ว การพิจารณาสั่งนับคะแนนใหม่เป็นอำนาจหน้าที่ของ กกต.กลางโดยตรง การปล่อยให้ข้อพิพาทคาราคาซังข้ามคืนข้ามวัน ไม่เพียงสร้างความสับสนและความไม่พอใจแก่ประชาชน แต่ยังเป็นการตอกย้ำภาพลักษณ์ความล้มเหลวในการบริหารจัดการเลือกตั้งอย่างเป็นระบบ

ต้องมาทบทวนความจำและย้ำให้ชัดว่า กกต. มีหน้าที่หลักเพียงหน้าที่เดียว คือ ทำให้การเลือกตั้งเป็นไปอย่างโปร่งใส สุจริต และยุติธรรม หากองค์กรที่ถูกออกแบบมาเพื่อคุ้มครองเสียงของประชาชนยังไม่สามารถทำหน้าที่นี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องตอบคำถามจากสังคมอย่างตรงไปตรงมาว่า ในเมื่อไม่อาจปกป้องเจตจำนงของประชาชนได้ แล้วเราจะมีกกต.ไว้ทำไม