ญี่ปุ่นฉลองประชากรอายุ 100 ปีทะลุแสนคน ตอกย้ำความสำเร็จด้านสาธารณสุข แต่เบื้องหลังคือวิกฤตงบประมาณสวัสดิการที่พุ่งสูง สวนทางกับจำนวนเด็กเกิดใหม่ที่ลดลงอย่างน่าใจหาย กลายเป็นความท้าทายครั้งใหญ่ของประเทศ
อายุขัยที่ยืนยาวอย่างน่าทึ่งของประชากรประเทศ แต่คู่ขนานกับค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นในการดูแลประชากรสูงวัย ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
จำนวนผู้ที่มีอายุ 100 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้นเป็น 107,677 คน ณ วันที่ 15 กันยายน ตามรายงานของกระทรวงสาธารณสุขที่เผยแพร่ในวันนั้น จำนวนดังกล่าวเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงหลายทศวรรษ จากเพียง 153 คนเมื่อเริ่มบันทึกในปี 1963 และประมาณ 10,000 คนในปี 1998
เหตุการณ์สำคัญนี้ตอกย้ำสถานะของญี่ปุ่นในฐานะผู้นำระดับโลกด้านอายุขัย สะท้อนให้เห็นถึงความก้าวหน้าด้านสาธารณสุขและการดูแลทางการแพทย์ รวมถึงอาหารที่ดีต่อสุขภาพและวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉง
องค์การสหประชาชาติประมาณการว่าประชากรโลกที่มีอายุ 100 ปีขึ้นไปมีประมาณ 672,000 คน โดยญี่ปุ่นมีจำนวนมากที่สุดในบรรดาประเทศต่างๆ
ด้านที่ดีคือผู้สูงอายุร้อยปีบางคนสนุกกับงานอดิเรก เช่น คาราโอเกะและกอล์ฟพื้น ซึ่งเป็นกีฬาที่อยู่ระหว่างกอล์ฟและโครเกต์ ในขณะที่บางคนช่วยอนุรักษ์ความทรงจำเกี่ยวกับสงครามโลกครั้งที่สองโดยการแบ่งปันประสบการณ์ของพวกเขากับคนรุ่นใหม่
บางส่วนยังคงทำงานอยู่ รวมถึงบางคนที่ยังคงดูแลไร่นาในพื้นที่ชนบท
ผู้สูงอายุร้อยปีบางคนสนุกกับงานอดิเรก เช่น คาราโอเกะและกอล์ฟพื้น ซึ่งเป็นกีฬาที่อยู่ระหว่างกอล์ฟและโครเกต์ ในขณะที่บางคนช่วยอนุรักษ์ความทรงจำเกี่ยวกับสงครามโลกครั้งที่สองโดยการแบ่งปันประสบการณ์ของพวกเขากับคนรุ่นใหม่
ผู้หญิงญี่ปุ่นมีอายุยืนยาวเป็นพิเศษ โดยคิดเป็นประมาณ 88 เปอร์เซ็นต์ของผู้ที่มีอายุเกิน 100 ปีในประเทศ งานวิจัยเชื่อมโยงอายุขัยที่ยาวนานขึ้นของพวกเธอส่วนหนึ่งกับการที่พวกเธอมีอัตราการสูบบุหรี่ การดื่มหนัก และอุบัติเหตุร้ายแรงที่ต่ำกว่าในอดีต
แต่อีกด้านหนึ่ง จำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้นยังเน้นให้เห็นถึงภาระทางการคลังที่เกิดจากประชากรสูงวัยของญี่ปุ่นที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
ปัจจุบันประชากรประมาณหนึ่งในสาม หรือประมาณ 40 ล้านคน ได้รับเงินบำนาญจากรัฐบาล ในขณะที่จำนวนแรงงานที่ลดลงต้องรับภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นสำหรับเงินบำนาญ การดูแลสุขภาพ และการดูแลผู้สูงอายุ ในขณะที่รัฐบาลกำลังมองหาเงินทุนสำหรับลำดับความสำคัญต่างๆ ตั้งแต่การป้องกันประเทศไปจนถึงยุทธศาสตร์การเติบโตทางเศรษฐกิจ
ขณะที่ จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงอย่างต่อเนื่อง
อัตราการเจริญพันธุ์ของญี่ปุ่นลดลงในปี 2025 เป็นปีที่ 10 ติดต่อกัน สู่ระดับต่ำสุดในรอบหลายปีนับตั้งแต่ปี 1947 ตามข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุข จำนวนการเกิดรวมประมาณ 671,000 คนในปี 2025 ในขณะที่จำนวนผู้เสียชีวิตอยู่ที่ประมาณ 1.59 ล้านคน
เมื่อฟุคุโกะ อิชิอิ อายุครบ 100 ปีในเดือนกันยายน สถานีโทรทัศน์อาซาฮีได้บรรยายว่าเธอเป็นโปรดิวเซอร์รายการโทรทัศน์ที่อายุมากที่สุดในโลก
รายงานระบุว่า บุคคลที่อายุมากที่สุดในประเทศญี่ปุ่นคือหญิงอายุ 114 ปีที่อาศัยอยู่ในเกียวโต
เพื่อตอบสนองความต้องการของประชากรสูงอายุ กระทรวงสาธารณสุขได้ขอเงินประมาณ 33.7 ล้านล้านเยน สำหรับเงินบำนาญและการดูแลทางการแพทย์ในงบประมาณปีงบประมาณถัดไป ซึ่งคิดเป็นเกือบหนึ่งในสี่ของคำขอทั้งหมด 143 ล้านล้านเยนจากกระทรวงต่างๆ
ยังมีคำถามว่าใครจะเป็นผู้ดูแลประชากรผู้สูงอายุของญี่ปุ่นที่เพิ่มขึ้น รัฐบาลประเมินว่าในปี 2026 จะต้องการบุคลากรทางการแพทย์ประมาณ 2.4 ล้านคนเพื่อช่วยเหลือผู้สูงอายุ เทียบกับ 2.1 ล้านคนในปี 2024 ซึ่งเป็นตัวเลขล่าสุดที่มีอยู่
ประเทศญี่ปุ่นได้ตอบสนองส่วนหนึ่งโดยการรับสมัครแรงงานดูแลผู้สูงอายุจากต่างประเทศเพิ่มมากขึ้น จำนวนแรงงานต่างชาติภายใต้โครงการวีซ่าแรงงานฝีมือสูงถึงประมาณ 66,000 คนในปี 2025 ขณะที่รัฐบาลวางแผนที่จะอนุญาตให้มีมากถึง 160,700 คนภายใต้กรอบดังกล่าวและโครงการแรงงานต่างชาติใหม่
ประสบการณ์ของญี่ปุ่นเกี่ยวกับการมีอายุยืนยาวเป็นพิเศษนั้นเป็นตัวอย่างเบื้องต้นของความท้าทายด้านประชากรศาสตร์ที่ประเทศจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ มีแนวโน้มที่จะเผชิญ เกาหลีใต้และสิงคโปร์มีอายุขัยเฉลี่ยที่ยาวนานเช่นเดียวกัน และเผชิญกับปัญหาเดียวกันคือ อายุยืนยาวขึ้น อัตราการเกิดลดลง และจำนวนแรงงานลดลง