ปรัชญาการทำงานแบบ “เจแปนเวย์” ผ่านมุมมองของผู้บริหารชาวไทย ซึ่งผ่านประสบการณ์ทำงานกับชาวญี่ปุ่นมานานกว่า 10 ปี......โดย ดร.ธนศักดิ์ วหาวิศาล ที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหาร บริษัทอิเดมิตสึ อพอลโล (ประเทศไทย) จำกัด
คอลัมน์ เจแปนเวย์ ตอนที่51
ญี่ปุ่นมีคำหนึ่งที่เป็นรากของวิธีคิดนี้ 予防 (Yobō) หมายถึง การป้องกันก่อนที่ปัญหาจะเกิดขึ้น
ในหลายสังคม การแก้ปัญหาถือเป็นความสามารถ ใครแก้เก่ง แก้เร็ว มักถูกยกย่องว่าเก่ง แต่ในญี่ปุ่น คนที่เก่งจริง คือคนที่ทำให้ปัญหาไม่เกิดขึ้นตั้งแต่แรก
แนวคิดนี้ไม่ได้อยู่แค่ในระบบใหญ่ แต่มันอยู่ในวิธีคิดของคนธรรมดา ถนนสะอาด ไม่ใช่เพราะมีคนคอยเก็บตลอดเวลา แต่เพราะคนส่วนใหญ่ไม่ทิ้งตั้งแต่ต้น
สินค้าไม่เสีย ไม่ใช่เพราะตรวจเจอเร็ว แต่เพราะออกแบบระบบให้ผิดพลาดยาก องค์กรไม่ล่ม ไม่ใช่เพราะแก้วิกฤตเก่ง แต่เพราะลดโอกาสเกิดวิกฤตตั้งแต่ต้น
นี่คือความแตกต่างที่สำคัญ หลายที่มองปัญหาเป็นสิ่งที่ต้องจัดการ แต่ญี่ปุ่นมองปัญหาเป็นสิ่งที่ต้องป้องกัน
ในโลกธุรกิจ แนวคิดนี้ยิ่งชัดเจนขึ้น ก่อนจะเปิดตัวสินค้า มีการทดสอบซ้ำแล้วซ้ำเล่า ก่อนจะเริ่มกระบวนการ การวางแผนเผื่อความผิดพลาดไว้แล้ว ก่อนจะเกิดความเสียหาย มีมาตรการลดความเสี่ยงรองรับไว้ล่วงหน้า เพราะสำหรับพวกเขา การแก้ปัญหาที่ดีที่สุด คือการไม่ต้องแก้เลย
แน่นอน การคิดแบบนี้ต้องใช้เวลา ต้องใช้ความละเอียด และต้องใช้วินัย แต่มันช่วยลดต้นทุนที่มองไม่เห็นได้มหาศาล ต้นทุนของความผิดพลาด ต้นทุนของความเชื่อใจที่หายไป ต้นทุนของความเสียหายที่ย้อนกลับไม่ได้
คำถามที่น่าสนใจคือ เราในฐานะคนทำงาน มองปัญหาอย่างไร มองว่าเป็นสิ่งที่ต้องรอให้เกิดก่อน แล้วค่อยแก้ หรือมองว่าเป็นสิ่งที่ควรคิดล่วงหน้า ก่อนที่มันจะเกิด
บางครั้ง ความเก่งในการแก้ปัญหา อาจทำให้เราติดนิสัยรอให้ปัญหาเกิด แต่ความยั่งยืนมักเกิดจากคนที่ไม่ปล่อยให้ปัญหานั้นเกิดขึ้นตั้งแต่แรก เพราะในโลกความจริง ไม่ใช่ทุกปัญหาที่มีโอกาสให้แก้ตัว บางปัญหา เกิดขึ้นครั้งเดียวก็พอแล้วที่จะเสียทุกอย่าง
คนที่มองไกล จึงไม่ใช่คนที่วิ่งเร็วที่สุด แต่คือคนที่เห็นก่อนว่าอะไรไม่ควรเกิด และลงมือจัดการมัน ตั้งแต่ยังไม่มีใครเห็นมันเลย
คอลัมน์ เจแปนเวย์ ตอนที่51
ญี่ปุ่นมีคำหนึ่งที่เป็นรากของวิธีคิดนี้ 予防 (Yobō) หมายถึง การป้องกันก่อนที่ปัญหาจะเกิดขึ้น
ในหลายสังคม การแก้ปัญหาถือเป็นความสามารถ ใครแก้เก่ง แก้เร็ว มักถูกยกย่องว่าเก่ง แต่ในญี่ปุ่น คนที่เก่งจริง คือคนที่ทำให้ปัญหาไม่เกิดขึ้นตั้งแต่แรก
แนวคิดนี้ไม่ได้อยู่แค่ในระบบใหญ่ แต่มันอยู่ในวิธีคิดของคนธรรมดา ถนนสะอาด ไม่ใช่เพราะมีคนคอยเก็บตลอดเวลา แต่เพราะคนส่วนใหญ่ไม่ทิ้งตั้งแต่ต้น
สินค้าไม่เสีย ไม่ใช่เพราะตรวจเจอเร็ว แต่เพราะออกแบบระบบให้ผิดพลาดยาก องค์กรไม่ล่ม ไม่ใช่เพราะแก้วิกฤตเก่ง แต่เพราะลดโอกาสเกิดวิกฤตตั้งแต่ต้น
นี่คือความแตกต่างที่สำคัญ หลายที่มองปัญหาเป็นสิ่งที่ต้องจัดการ แต่ญี่ปุ่นมองปัญหาเป็นสิ่งที่ต้องป้องกัน
ในโลกธุรกิจ แนวคิดนี้ยิ่งชัดเจนขึ้น ก่อนจะเปิดตัวสินค้า มีการทดสอบซ้ำแล้วซ้ำเล่า ก่อนจะเริ่มกระบวนการ การวางแผนเผื่อความผิดพลาดไว้แล้ว ก่อนจะเกิดความเสียหาย มีมาตรการลดความเสี่ยงรองรับไว้ล่วงหน้า เพราะสำหรับพวกเขา การแก้ปัญหาที่ดีที่สุด คือการไม่ต้องแก้เลย
แน่นอน การคิดแบบนี้ต้องใช้เวลา ต้องใช้ความละเอียด และต้องใช้วินัย แต่มันช่วยลดต้นทุนที่มองไม่เห็นได้มหาศาล ต้นทุนของความผิดพลาด ต้นทุนของความเชื่อใจที่หายไป ต้นทุนของความเสียหายที่ย้อนกลับไม่ได้
คำถามที่น่าสนใจคือ เราในฐานะคนทำงาน มองปัญหาอย่างไร มองว่าเป็นสิ่งที่ต้องรอให้เกิดก่อน แล้วค่อยแก้ หรือมองว่าเป็นสิ่งที่ควรคิดล่วงหน้า ก่อนที่มันจะเกิด
บางครั้ง ความเก่งในการแก้ปัญหา อาจทำให้เราติดนิสัยรอให้ปัญหาเกิด แต่ความยั่งยืนมักเกิดจากคนที่ไม่ปล่อยให้ปัญหานั้นเกิดขึ้นตั้งแต่แรก เพราะในโลกความจริง ไม่ใช่ทุกปัญหาที่มีโอกาสให้แก้ตัว บางปัญหา เกิดขึ้นครั้งเดียวก็พอแล้วที่จะเสียทุกอย่าง
คนที่มองไกล จึงไม่ใช่คนที่วิ่งเร็วที่สุด แต่คือคนที่เห็นก่อนว่าอะไรไม่ควรเกิด และลงมือจัดการมัน ตั้งแต่ยังไม่มีใครเห็นมันเลย