ปรัชญาการทำงานแบบ “เจแปนเวย์” ผ่านมุมมองของผู้บริหารชาวไทย ซึ่งผ่านประสบการณ์ทำงานกับชาวญี่ปุ่นมานานกว่า 10 ปี......โดย ดร.ธนศักดิ์ วหาวิศาล ที่ปรึกษากรรมการบริหาร บริษัทอิเดมิตสึ อพอลโล (ประเทศไทย) จำกัด
ตอนที่ 48
ในศิลปะการต่อสู้ของญี่ปุ่น ไม่ว่าจะเป็นเคนโดะ ยูโดะ หรือศิลปะการยิงธนู อาจารย์มักสอนศิษย์ด้วยคำสั้น ๆ ว่า “無心であれ (Mushin de are)” จงมีจิตว่าง
คำว่า 無心 (Mushin) แปลตรงตัวว่า “ไม่มีใจ” หรือ “ใจที่ว่างจากความคิด” แต่มันไม่ได้หมายถึงการไม่มีอารมณ์ แต่ตรงกันข้าม มันคือ “จิตที่เต็มไปด้วยสติ จนไม่ต้องคิด”
ในขณะที่เราฝึกฝนสิ่งใดอย่างลึกซึ้ง เช่น การเขียนพู่กัน (Shodō) หรือการรำดาบ (Kenjutsu) เราจะถึงจุดที่ “มือขยับก่อนสมองคิด” นั่นคือช่วงเวลาที่เราทำด้วยหัวใจ ไม่ใช่ด้วยความพยายาม และนั่นคือภาวะ Mushin
ผมเคยดูนักยิงธนูญี่ปุ่นคนหนึ่งในพิธี Kyūdō ก่อนปล่อยลูกธนู เขาหลับตา สูดลมหายใจเข้าออกช้า ๆ จากนั้นเขาปล่อยลูกธนูออกไปโดยไม่มองเป้า ลูกธนูพุ่งตรงเข้าสู่จุดศูนย์กลางอย่างแม่นยำเมื่อมีคนถามว่า “คุณไม่กลัวพลาดหรือ?”
เขายิ้มแล้วตอบว่า “เมื่อใจฉันหยุดกลัวพลาด เป้าหมายก็จะอยู่ตรงหน้าฉันเอง” นั่นคือ Mushin ภาวะที่เราไม่ยึดติด ไม่ตื่นตระหนก และไม่หวังเกินจริง
Mushin ไม่ได้อยู่แค่ในสนามฝึก แต่ซ่อนอยู่ในทุกวันของเรา เมื่อเราทำงานด้วยสมาธิ ไม่ฟุ้งซ่านกับอดีตหรืออนาคต เมื่อเราขับรถ ฟังเพลง หรือทำอาหารอย่างตั้งใจ นั่นคือ Mushin ในรูปแบบธรรมดา คือการปล่อยให้ร่างกายและหัวใจทำงานเป็นหนึ่งเดียว
บทสรุป: จิตว่างคือจุดที่เรากลับมาเป็นตัวเอง Mushin คือการฝึกใจให้สงบจนความคิดไม่รบกวนการกระทำ เมื่อไม่มีความกลัวหรือคาดหวัง เราจึงทำสิ่งต่าง ๆ ได้ดีที่สุด และในช่วงวินาทีที่ใจนิ่งนั้นเอง เราจะพบ “อิสรภาพ” ที่แท้จริง
ตอนที่ 48
ในศิลปะการต่อสู้ของญี่ปุ่น ไม่ว่าจะเป็นเคนโดะ ยูโดะ หรือศิลปะการยิงธนู อาจารย์มักสอนศิษย์ด้วยคำสั้น ๆ ว่า “無心であれ (Mushin de are)” จงมีจิตว่าง
คำว่า 無心 (Mushin) แปลตรงตัวว่า “ไม่มีใจ” หรือ “ใจที่ว่างจากความคิด” แต่มันไม่ได้หมายถึงการไม่มีอารมณ์ แต่ตรงกันข้าม มันคือ “จิตที่เต็มไปด้วยสติ จนไม่ต้องคิด”
ในขณะที่เราฝึกฝนสิ่งใดอย่างลึกซึ้ง เช่น การเขียนพู่กัน (Shodō) หรือการรำดาบ (Kenjutsu) เราจะถึงจุดที่ “มือขยับก่อนสมองคิด” นั่นคือช่วงเวลาที่เราทำด้วยหัวใจ ไม่ใช่ด้วยความพยายาม และนั่นคือภาวะ Mushin
ผมเคยดูนักยิงธนูญี่ปุ่นคนหนึ่งในพิธี Kyūdō ก่อนปล่อยลูกธนู เขาหลับตา สูดลมหายใจเข้าออกช้า ๆ จากนั้นเขาปล่อยลูกธนูออกไปโดยไม่มองเป้า ลูกธนูพุ่งตรงเข้าสู่จุดศูนย์กลางอย่างแม่นยำเมื่อมีคนถามว่า “คุณไม่กลัวพลาดหรือ?”
เขายิ้มแล้วตอบว่า “เมื่อใจฉันหยุดกลัวพลาด เป้าหมายก็จะอยู่ตรงหน้าฉันเอง” นั่นคือ Mushin ภาวะที่เราไม่ยึดติด ไม่ตื่นตระหนก และไม่หวังเกินจริง
Mushin ไม่ได้อยู่แค่ในสนามฝึก แต่ซ่อนอยู่ในทุกวันของเรา เมื่อเราทำงานด้วยสมาธิ ไม่ฟุ้งซ่านกับอดีตหรืออนาคต เมื่อเราขับรถ ฟังเพลง หรือทำอาหารอย่างตั้งใจ นั่นคือ Mushin ในรูปแบบธรรมดา คือการปล่อยให้ร่างกายและหัวใจทำงานเป็นหนึ่งเดียว
บทสรุป: จิตว่างคือจุดที่เรากลับมาเป็นตัวเอง Mushin คือการฝึกใจให้สงบจนความคิดไม่รบกวนการกระทำ เมื่อไม่มีความกลัวหรือคาดหวัง เราจึงทำสิ่งต่าง ๆ ได้ดีที่สุด และในช่วงวินาทีที่ใจนิ่งนั้นเอง เราจะพบ “อิสรภาพ” ที่แท้จริง