กฎหมายว่าด้วย “มูลนิธิ”
สรุปการจัดตั้ง การบริหาร และการใช้เงินของมูลนิธิ
1. มูลนิธิคืออะไร?
มูลนิธิคือองค์กรที่จัดตั้งขึ้นเพื่อการกุศล ศาสนา การศึกษา วิทยาศาสตร์ ศิลปะ หรือสาธารณประโยชน์ โดยมีทรัพย์สินจัดสรรไว้เพื่อดำเนินงานตามวัตถุประสงค์ และต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ห้ามนำทรัพย์สินไปแบ่งปันเพื่อประโยชน์ส่วนตัว
2. ขั้นตอนการจัดตั้งมูลนิธิ
* กำหนดชื่อ วัตถุประสงค์ และสถานที่ตั้ง
* จัดทำข้อบังคับของมูลนิธิ
* แต่งตั้งคณะกรรมการอย่างน้อย 3 คน
* เตรียมทรัพย์สินเริ่มต้นตามหลักเกณฑ์นายทะเบียน โดยทั่วไป 200,000 บาท หรือ 500,000 บาท แล้วแต่กรณี
* ยื่นคำขอจดทะเบียนแบบ ม.น.1 ที่สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ
* รอการพิจารณาและรับใบสำคัญการจดทะเบียน
3. บุคลากรของมูลนิธิ
กฎหมายกำหนดให้มีคณะกรรมการอย่างน้อย 3 คน
คณะกรรมการเป็นผู้บริหารและผู้แทนของมูลนิธิ ส่วนตำแหน่งประธาน เลขานุการ เหรัญญิก และจำนวนเจ้าหน้าที่อื่นให้เป็นไปตามข้อบังคับของแต่ละมูลนิธิ
4. การถอนหรือเบิกเงินของมูลนิธิ
* เงินต้องนำไปใช้ตามวัตถุประสงค์ของมูลนิธิเท่านั้น
* ต้องมีหลักฐานการเบิกจ่ายและบันทึกบัญชีรายรับ–รายจ่าย
* ผู้มีอำนาจอนุมัติและลงนามถอนเงินต้องเป็นไปตามข้อบังคับ มติที่เกี่ยวข้อง และเงื่อนไขบัญชีธนาคาร
* กฎหมายไม่ได้กำหนดว่าทุกมูลนิธิต้องมีผู้ลงนามถอนเงิน 2 คน หรือกรรมการทุกคนต้องร่วมลงนาม
* ควรกำหนดระบบอนุมัติและตรวจสอบที่โปร่งใส เพื่อป้องกันการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์
5. ใครเป็นผู้ตรวจสอบ?
คณะกรรมการมูลนิธิ รับผิดชอบการบริหารและกำกับการใช้ทรัพย์สิน
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบและรับรองงบการเงินตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
นายทะเบียนมูลนิธิ มีอำนาจตรวจตราและควบคุมการดำเนินกิจการให้เป็นไปตามกฎหมายและข้อบังคับ
6. หลังจัดตั้งต้องทำอะไร?
* จัดทำบัญชีรายรับ–รายจ่ายและงบการเงิน
* จัดประชุมคณะกรรมการตามข้อบังคับ
* จัดทำรายงานการดำเนินกิจการประจำปี
* ส่งเอกสารทางบัญชีและรายงานให้นายทะเบียนตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
สรุปสาระสำคัญ
มูลนิธิต้องมีกรรมการอย่างน้อย 3 คน เงินทุกบาทต้องใช้ตามวัตถุประสงค์ และการเบิกจ่ายต้องมีผู้มีอำนาจอนุมัติตามข้อบังคับ พร้อมหลักฐานที่สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้
ที่มา
1. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 110–136
2. กฎกระทรวงว่าด้วยการจดทะเบียนมูลนิธิ การดำเนินกิจการ และการทะเบียนมูลนิธิ พ.ศ. 2545
3. คู่มือการจดทะเบียนมูลนิธิ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย
4. คู่มือสำหรับประชาชน การจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิ กรุงเทพมหานคร
5. คู่มือการปฏิบัติงานฝ่ายปกครอง สำนักงานเขต กรุงเทพมหานคร
หมายเหตุ: รายละเอียดเงินทุนตั้งต้น การลงนามถอนเงิน และการส่งรายงาน ต้องตรวจสอบตามประเภทมูลนิธิ ข้อบังคับ และหลักเกณฑ์ของนายทะเบียนที่เกี่ยวข้อง