ทำไมน้ำเกลือถึงล้างแผลได้?

1. น้ำเกลือชนิดไหนใช้ล้างแผลได้?
น้ำเกลือที่เหมาะสำหรับล้างแผลคือ น้ำเกลือปราศจากเชื้อ 0.9% Sodium Chloride (Normal Saline Solution หรือ NSS) โดยควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีข้อความบนฉลากว่า
Sterile หมายถึง ปราศจากเชื้อ
0.9% Sodium Chloride หมายถึง มีโซเดียมคลอไรด์ 0.9 กรัมต่อน้ำเกลือ 100 มิลลิลิตร
For Irrigation หมายถึง สำหรับใช้ชะล้าง
ไม่ควรใช้น้ำเกลือที่ผสมเองหรือน้ำเกลือที่ไม่ปราศจากเชื้อกับแผลเปิด เพราะอาจมีการปนเปื้อนของจุลชีพ
2. ทำไมน้ำเกลือถึงใช้ล้างแผลได้?
น้ำเกลือมีส่วนประกอบสำคัญ 2 อย่าง ได้แก่ โซเดียมคลอไรด์ (NaCl) และน้ำที่ผ่านกระบวนการเตรียมตามมาตรฐานทางการแพทย์

น้ำเกลือความเข้มข้น 0.9% เป็นสารละลายไอโซโทนิก (Isotonic Solution) มีความเข้มข้นใกล้เคียงกับของเหลวในร่างกาย จึงช่วยลดการระคายเคืองต่อเซลล์และเนื้อเยื่อ
เมื่อนำมาล้างแผล จะช่วยชะล้างเศษดิน ฝุ่น เลือด คราบสารคัดหลั่ง และสิ่งสกปรกที่ติดอยู่บริเวณบาดแผลออกไป ทำให้แผลสะอาดและพร้อมสำหรับการดูแลในขั้นตอนต่อไป
3. น้ำเกลือมีสารอะไรช่วยกำจัดเชื้อโรค?
สิ่งที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่าน้ำเกลือสามารถฆ่าเชื้อโรคได้เหมือนแอลกอฮอล์หรือน้ำยาฆ่าเชื้อ
ความจริงแล้ว น้ำเกลือ 0.9% แบบธรรมดาไม่มีสารฆ่าเชื้อเป็นส่วนประกอบ
กลไกสำคัญคือการชะล้างทางกายภาพ ซึ่งช่วยพาสิ่งสกปรกและจุลชีพบางส่วนออกจากบริเวณบาดแผล จึงช่วยลดการปนเปื้อน แต่ไม่ได้ทำให้แผลปราศจากเชื้อทั้งหมด และไม่สามารถรักษาการติดเชื้อได้ด้วยตัวเอง
4. ประโยชน์ของน้ำเกลือ
ใช้ล้างแผลถลอก แผลถูกของมีคม และแผลตัดขนาดเล็ก
ใช้ทำความสะอาดคราบเลือดและสิ่งสกปรกบริเวณรอบแผล
ใช้ชุบผ้าก๊อซหรือวัสดุปิดแผลตามคำแนะนำทางการแพทย์
ใช้ชะล้างแผลและเนื้อเยื่อระหว่างการทำหัตถการ
ใช้ล้างสายสวน ท่อระบาย หรืออุปกรณ์บางชนิดในสถานพยาบาลตามวิธีที่กำหนด
อย่างไรก็ตาม น้ำเกลือใช้ล้างอุปกรณ์ได้ แต่ ไม่สามารถใช้แทนการฆ่าเชื้อหรือการทำให้อุปกรณ์ปราศจากเชื้อ ได้
5. นอกจากล้างแผล น้ำเกลือใช้ทำอะไรได้อีก?
น้ำเกลือมีประโยชน์ทางการแพทย์อีกหลายด้าน เช่น
ล้างจมูก: ช่วยชะล้างน้ำมูก ฝุ่น และสารก่อภูมิแพ้ โดยต้องใช้น้ำเกลือและอุปกรณ์ที่เหมาะกับการล้างจมูก
ล้างตา: ใช้น้ำเกลือปราศจากเชื้อที่ระบุว่าเหมาะสำหรับการล้างดวงตาโดยเฉพาะ
ดูแลบริเวณที่เจาะหู: สามารถใช้น้ำเกลือปราศจากเชื้อ 0.9% ทำความสะอาดตามคำแนะนำ
ใช้ทางการแพทย์: สำหรับชะล้างเนื้อเยื่อ ช่องภายในร่างกาย และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับหัตถการตามข้อบ่งใช้ของผลิตภัณฑ์
น้ำเกลือแต่ละชนิดมีข้อกำหนดการใช้งานแตกต่างกัน ไม่ควรนำผลิตภัณฑ์สำหรับล้างแผลไปใช้ฉีดเข้าเส้นเลือดหรือใช้แทนน้ำยาฆ่าเชื้อคอนแทคเลนส์
6. โทษและข้อควรระวังของน้ำเกลือ
น้ำเกลือ 0.9% โดยทั่วไปมีความปลอดภัยเมื่อใช้อย่างเหมาะสม แต่ยังมีข้อควรระวังดังนี้
น้ำเกลือที่ปนเปื้อนเชื้อโรคอาจทำให้บาดแผลติดเชื้อได้
การเปิดขวดทิ้งไว้นานหรือสัมผัสปากขวดด้วยมือที่ไม่สะอาด เพิ่มโอกาสเกิดการปนเปื้อน
ไม่ควรใช้ขวดน้ำเกลือร่วมกันหลายคนโดยสัมผัสปากขวดกับแผล
ไม่ควรใช้แรงฉีดสูงเกินไปจนเกิดอันตรายต่อเนื้อเยื่อ
ไม่ควรนำน้ำเกลือสำหรับล้างแผลไปฉีดเข้าร่างกาย
หากแผลลึก เลือดไหลไม่หยุด มีหนอง บวมแดงมาก มีไข้ หรือเกิดจากสัตว์กัด ควรพบแพทย์
สำหรับบาดแผลเล็กน้อย หากไม่มีน้ำเกลือ สามารถใช้น้ำสะอาดที่ไหลผ่านแผลช่วยชะล้างเบื้องต้นได้ ไม่จำเป็นต้องรอน้ำเกลือเสมอไป
สรุป
น้ำเกลือปราศจากเชื้อ 0.9% เป็นตัวช่วยสำคัญในการทำความสะอาดบาดแผล เพราะมีความเข้มข้นใกล้เคียงของเหลวในร่างกาย ระคายเคืองต่อเนื้อเยื่อน้อย และสามารถชะล้างสิ่งสกปรกออกจากบาดแผลได้
แต่ต้องจำไว้ว่า น้ำเกลือไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อ และไม่ได้ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นโดยตรง ประโยชน์หลักคือการทำความสะอาดบาดแผลเพื่อสนับสนุนกระบวนการสมานแผลตามธรรมชาต