“ศศิน” จี้รัฐเลิกพูดภาษาราชการ เตือนภัยต้องใช้ “ภาษาคน” บอกให้ชัดประชาชนต้องทำอะไร

อาจารย์ศศิน เฉลิมลาภ นักวิชาการด้านธรณีวิทยาและนักเคลื่อนไหวด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สะท้อนปัญหาการสื่อสารภัยพิบัติของภาครัฐว่า ปัญหาสำคัญอยู่ที่ “ภาษา” เพราะคำเตือนส่วนใหญ่มักเต็มไปด้วยภาษาราชการหรือตัวเลขเชิงวิชาการ ซึ่งแม้จะให้ข้อมูลสถานการณ์ แต่กลับไม่ได้ช่วยให้ประชาชนตัดสินใจได้ว่าเมื่อได้รับคำเตือนแล้วควรทำอะไรต่อ
.
สิ่งที่ประชาชนต้องการจริง ๆ คือการสื่อสารด้วย “ภาษาคน” ที่เข้าใจง่ายและนำไปปฏิบัติได้ทันที เช่น ต้องย้ายรถขึ้นที่สูงเมื่อใด ต้องเตรียมผู้ป่วยหรือสัตว์เลี้ยงอย่างไร จำเป็นต้องตุนอาหารหรือไม่ หรือเส้นทางใดควรงดเดินทาง พร้อมมองว่าหน่วยงานหลักอย่าง ปภ. และ สทนช. ต้องทำหน้าที่ประเมินความผิดปกติและส่งสัญญาณเตือนให้ตรงจุด ไม่ใช่ปล่อยให้ประชาชนต้องคาดเดาความเสี่ยงด้วยตัวเอง
.
ศศินยังเสนอให้เลิกใช้คำว่า “เฝ้าระวัง” และ “เอาอยู่” ในการสื่อสารกับประชาชน โดยมองว่า “เฝ้าระวัง” ไม่ได้บอกว่าประชาชนต้องลงมือทำอะไร จึงควรเปลี่ยนเป็นคำว่า “เตรียมรับสถานการณ์” หรือ “เตรียมรับมือ” พร้อมคำแนะนำที่ชัดเจน เช่น ถอดปลั๊กไฟ ยกของขึ้นที่สูง หรือย้ายรถ ส่วนคำว่า “เอาอยู่” ก็ไม่ควรใช้ เพราะไม่มีใครสามารถรับประกันได้ว่าจะควบคุมสถานการณ์น้ำได้ทั้งหมด โดยเฉพาะพื้นที่เปราะบาง อุโมงค์ หรือชั้นจอดรถใต้ดิน
.
หัวใจของการเตือนภัยจึงไม่ใช่เพียงการบอกประชาชนว่า “กำลังมีอะไรเกิดขึ้น” แต่ต้องตอบให้ได้ด้วยว่า “แล้วประชาชนต้องทำอะไร” เพราะข้อมูลที่มีประโยชน์ที่สุดในภาวะวิกฤต คือข้อมูลที่ช่วยให้คนตัดสินใจและลงมือป้องกันตัวเองได้ทันเวลา