ชาวยิวคือใคร?

ชาวยิวคือใคร?

มาจากไหน และมาไทยได้อย่างไร

1. ชาวยิวคือใคร?
ชาวยิว (Jewish people) เป็นกลุ่มคนที่มีอัตลักษณ์ร่วมกันทั้งด้าน ประวัติศาสตร์ เชื้อสาย วัฒนธรรม ประเพณี และศาสนา โดยศาสนาที่เกี่ยวข้องคือ ศาสนายูดาย (Judaism) แต่ชาวยิวไม่ได้หมายถึง “ผู้นับถือศาสนา” เพียงอย่างเดียว เพราะมีทั้งชาวยิวที่เคร่งศาสนา ไม่เคร่งศาสนา หรือไม่ได้ปฏิบัติศาสนกิจเลยก็ได้ และชุมชนยิวทั่วโลกก็มีความหลากหลายมาก

รู้หรือไม่?
“ชาวยิว” กับ “ชาวอิสราเอล” ไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกันทั้งหมด
ยิว คืออัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์-วัฒนธรรม-ศาสนา ส่วน อิสราเอล คือสัญชาติของประเทศอิสราเอล

⸻

2. ต้นกำเนิดมาจากใคร?

ในทางประวัติศาสตร์ ชาวยิวมีรากมาจาก ชาวอิสราเอลโบราณ (Ancient Israelites) ซึ่งอาศัยอยู่ในบริเวณเลแวนต์ ทางตะวันออกของทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ครอบคลุมพื้นที่ซึ่งปัจจุบันเป็นอิสราเอล ปาเลสไตน์ จอร์แดน เลบานอน และพื้นที่ใกล้เคียงบางส่วน

ส่วน ตามคติและคัมภีร์ของศาสนายูดาย เรื่องราวบรรพบุรุษของชาวอิสราเอลเชื่อมโยงกับ
อับราฮัม → อิสอัค → ยาโคบ (อิสราเอล)
โดยลูกหลานของยาโคบถูกเชื่อมโยงกับ “12 เผ่าแห่งอิสราเอล”

คำว่า Jew – ยิว มีความเกี่ยวข้องทางประวัติศาสตร์กับชื่อ Judah – ยูดาห์ ซึ่งเป็นอาณาจักรและชื่อหนึ่งในเผ่าของอิสราเอลโบราณ

ดังนั้น หากถามว่า “ชาวยิวเกิดจากคนคนเดียวหรือไม่?”
ในเชิงประวัติศาสตร์ไม่ควรกล่าวว่าชาวยิวทั้งหมด “เกิดจากคนคนเดียว” ส่วนเรื่องอับราฮัม อิสอัค และยาโคบเป็นเรื่องราวบรรพบุรุษตามประเพณีและคัมภีร์ทางศาสนา

⸻

3. ทำไมชาวยิวจึงกระจายอยู่ทั่วโลก?

ชุมชนชาวยิวได้กระจายออกจากดินแดนบ้านเกิดในหลายช่วงของประวัติศาสตร์ ทั้งจาก สงคราม การยึดครอง การอพยพ การค้า และการถูกขับไล่ การกระจายตัวนี้เรียกว่า Jewish Diaspora – การพลัดถิ่นของชาวยิว

เหตุการณ์สำคัญครั้งหนึ่งคือ ค.ศ. 70 เมื่อกองทัพโรมันทำลายวิหารที่สองในกรุงเยรูซาเล็ม หลังจากนั้นชุมชนยิวในภูมิภาคต่างๆ ยิ่งมีบทบาทมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การพลัดถิ่นของชาวยิว เริ่มขึ้นก่อน ค.ศ. 70 แล้ว จึงไม่ควรบอกว่าการกระจายตัวทั่วโลกเริ่มจากเหตุการณ์นี้เพียงเหตุการณ์เดียว

ต่อมาชุมชนยิวในพื้นที่ต่างๆ พัฒนาวัฒนธรรมและประเพณีเฉพาะ เช่น Ashkenazi ซึ่งมีประวัติศาสตร์สำคัญในยุโรปกลางและตะวันออก, Sephardi เชื่อมโยงกับคาบสมุทรไอบีเรียและพื้นที่เมดิเตอร์เรเนียน และ Mizrahi มีรากในตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ

⸻

4. ชาวยิวมาไทยได้อย่างไร?

ประวัติศาสตร์ชาวยิวในสยามมีหลักฐานย้อนหลังไปมากกว่า 400 ปี โดยแหล่งข้อมูลของ Jewish Association of Thailand และ World Jewish Congress ระบุลำดับเหตุการณ์สำคัญดังนี้

ค.ศ. 1601
มีบันทึกของมิชชันนารีชาวสเปนกล่าวถึง พ่อค้าชาวยิวที่อาศัยอยู่ในกรุงศรีอยุธยา ถือเป็นหนึ่งในหลักฐานเก่าแก่ที่สุดเกี่ยวกับชาวยิวในสยาม

ค.ศ. 1683
Abraham Navarro ซึ่งเป็นล่ามของ English East India Company เดินทางมายังสยาม และมีบันทึกว่าได้เข้าเฝ้า สมเด็จพระนารายณ์มหาราชที่ลพบุรี

ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19
มีบันทึกเกี่ยวกับพ่อค้าชาวยิวที่เดินทางมายังกรุงเทพฯ เป็นระยะ

ประมาณ ค.ศ. 1890
ครอบครัวชาวยิวจาก ยุโรปตะวันออก เริ่มเข้ามาตั้งถิ่นฐานในไทยอย่างถาวรมากขึ้น โดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในกรุงเทพฯ

หลังสงครามโลกครั้งที่ 1
มีชาวยิวจากรัสเซียเดินทางเข้ามาตั้งถิ่นฐานในไทยเพิ่มเติม

ทศวรรษ 1930
ก่อนและในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ไทยรับ ผู้ลี้ภัยชาวยิวเยอรมันประมาณ 120 คน ซึ่งในจำนวนนี้มีแพทย์รวมอยู่ด้วย ต่อมายังมีชาวยิวจากซีเรียและเลบานอนเข้ามาตั้งถิ่นฐานในกรุงเทพฯ

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2
มีชาวยิวจากหลายประเทศเข้ามาเพิ่มเติม เช่น สหรัฐอเมริกา อิรัก อัฟกานิสถาน และอิหร่าน

⸻

5. ชุมชนชาวยิวในประเทศไทยปัจจุบัน

ชุมชนชาวยิวที่พำนักถาวรในประเทศไทยมีขนาดค่อนข้างเล็ก และกิจกรรมของชุมชนส่วนใหญ่มีศูนย์กลางอยู่ใน กรุงเทพฯ โดยมี Jewish Association of Thailand (JAT) เป็นองค์กรตัวแทนของชุมชน และมีธรรมศาลาหรือ Synagogue รวมถึงสถานที่ให้บริการด้านศาสนา อาหารโคเชอร์ และกิจกรรมสำหรับทั้งผู้พำนักและนักท่องเที่ยวชาวยิว

ข้อมูลของ Jewish Association of Thailand ระบุว่ามีสมาชิกท้องถิ่นเกือบ 200 คน ขณะเดียวกันไทยต้อนรับนักท่องเที่ยวชาวยิวจำนวนมากจากทั่วโลกในแต่ละปี ดังนั้น จำนวน “ชาวยิวที่อยู่ในประเทศไทยในช่วงหนึ่งๆ” จึงอาจสูงกว่าจำนวนผู้พำนักถาวรมาก

ข้อความสรุปสำหรับแถบล่างอินโฟกราฟิก

“ชาวยิวไม่ใช่เพียงชื่อของศาสนา แต่เป็นกลุ่มผู้คนที่มีประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ร่วมกันมายาวนานหลายพันปี จากตะวันออกกลางกระจายไปทั่วโลก รวมถึงมีชุมชนเล็กๆ ในประเทศไทยมานานกว่า 400 ปี”

หมายเหตุสำหรับภาพที่ทำไปก่อนหน้า: ถ้าจะใช้เผยแพร่จริง แนะนำใช้ข้อความชุดนี้แทนข้อความเดิมบางจุด โดยเฉพาะเรื่อง “ต้นกำเนิดจากใคร” และ “Diaspora เริ่มเมื่อ ค.ศ. 70” เพราะฉบับนี้แยก ประวัติศาสตร์กับความเชื่อทางศาสนา ชัดเจนกว่าและแม่นยำกว่าค่ะ