วันนี้ (17 ส.ค.) การแข่งขันด้านเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ และจีนทวีความรุนแรงขึ้น โดยสหรัฐฯ เตรียมกดดัน 35 ประเทศที่ลงนามใน “AI Opportunity Statement” ให้พิจารณาเลือกกรอบความร่วมมือด้าน AI ระหว่างฝ่ายที่วอชิงตันสนับสนุนกับฝ่ายที่จีนเป็นแกนนำ หลังสำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า รัฐบาลสหรัฐฯ เตรียมส่งจดหมายเตือนว่า หากข้อผูกพันของทั้งสองฝ่ายขัดแย้งกัน ประเทศเหล่านี้อาจไม่สามารถเข้าร่วมทั้งสองกรอบพร้อมกันได้ โดยฝั่งสหรัฐฯ ผลักดัน “Pax Silica” เพื่อสร้างความมั่นคงด้านห่วงโซ่อุปทาน AI เซมิคอนดักเตอร์ และแร่สำคัญ ขณะที่จีนเดินหน้าสร้าง “World Artificial Intelligence Cooperation Organization” หรือ WAICO ซึ่งมี 29 ประเทศร่วมลงนามจัดตั้ง และมีสำนักงานใหญ่ในนครเซี่ยงไฮ้
.
ความเคลื่อนไหวดังกล่าวสะท้อนว่า การแข่งขันไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการพัฒนาชิปหรือโมเดล AI แต่ขยายไปสู่การช่วงชิงอิทธิพลเหนือกติกา มาตรฐาน และเครือข่ายความร่วมมือด้านเทคโนโลยีของโลก โดยสหรัฐฯ ต้องการลดการพึ่งพาจีนและสร้างห่วงโซ่อุปทานร่วมกับประเทศพันธมิตร ขณะที่จีนพยายามขยายบทบาทผ่านความร่วมมือกับประเทศต่าง ๆ โดยเฉพาะกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา พร้อมชูจุดแข็งด้านเทคโนโลยี AI แบบ open-weight เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง ส่งผลให้ประเทศที่มีความสัมพันธ์กับทั้งสองมหาอำนาจต้องเผชิญแรงกดดันมากขึ้นในการกำหนดจุดยืนของตน
.
ขณะเดียวกัน ความขัดแย้งยังลามเข้าสู่ภาคธุรกิจ เมื่อรัฐบาลสหรัฐฯ ส่งสัญญาณไม่ต้องการให้ Apple ใช้ชิปหน่วยความจำจากผู้ผลิตจีน โดยเฉพาะ ChangXin Memory Technologies (CXMT) และ Yangtze Memory Technologies (YMTC) ท่ามกลางภาวะชิปหน่วยความจำขาดแคลนจากความต้องการของศูนย์ข้อมูล AI ที่เพิ่มขึ้น สถานการณ์นี้ชี้ให้เห็นว่า ศึกสหรัฐฯ–จีนกำลังเปลี่ยนจาก “สงครามการค้า” และการจำกัดการส่งออกชิป ไปสู่ “สงครามระบบเทคโนโลยี” ที่มุ่งควบคุมตั้งแต่แร่สำคัญ การผลิตเซมิคอนดักเตอร์ โครงสร้างพื้นฐาน AI ไปจนถึงมาตรฐานและห่วงโซ่อุปทานของเศรษฐกิจดิจิทัลโลก