มดขึ้นอาหารแล้วเกิดอะไรขึ้นบ้าง?

มดขึ้นอาหารแล้วเกิดอะไรขึ้นบ้าง?

มดขึ้นอาหารขึ้นข้าวกินได้หรือไม่? ตามผลงานวิจัยชิ้นหนึ่งที่มีชื่อว่า การศึกษาเกี่ยวกับความเป็นไปได้ของมดในการเป็นพาหะนำเชื้อโรคเข้าสู่อาหาร (A study on the potential of ants to act as vectors of foodborne pathogens) สรุปได้โดยรวมว่า “มดเป็นพาหะที่สามารถนำเชื้อโรคชนิดต่างๆมาสู่อาหารได้” ดังนั้น คำตอบของคำถามนี้ ถ้าตอบด้วยข้อมูลงานวิจัยก็คือ “กินไม่ได้” นั่นเอง
อ้างอิงจากงานวิจัยที่กล่าวถึงตอนต้นบทความ มีข้อมูลที่น่าสนใจดังต่อไปนี้ครับ

นักวิจัยใช้เหยื่อล่อที่เป็นน้ำตาลปลอดเชื้อคือเอาไปทำให้ไม่มีเชื้อโรคก่อนให้มดกิน เป็นเหยื่อล่อมด หลังวางเหยื่อมีมดเข้ามากินเหยื่อ นักวิจัยก็จับมดกลุ่มตัวอย่างจำนวน 50 ตัว ไปทำการตรวจหาเชื้อโรค ได้ผลออกมาดังนี้

ตรวจพบเชื้อราและยีสต์ 100% (พบเชื้อทั้ง 50 ตัว)
ตรวจพบเชื้อโคลิฟอร์ม 52% (พบเชื้อ 26 ตัว)
ตรวจพบเชื้อบาซิลลัส ซับทีลีส และเอสเชอริเชีย โคไล 26% และ 18% ตามลำดับ (พบเชื้อ 13 ตัวและ 4 ตัวตามลำดับ)
ตรวจพบเชื้อซาโมเนลลา และ ลิสทีเรีย โมโนไซโตจิเนส 8% และ 6% ตามลำดับ (พบเชื้อ 4 ตัวและ 3 ตัวตามลำดับ)
นอกจากนี้ นักวิจัยยังพบว่า มดมีศักยภาพในการแพร่เชื้ออีโคไลไปยังพื้นผิวของอาหารได้ถึง 70% (มดเดินบนอาหารเรา 10 ครั้ง มีความเป็นไปได้ 7 ครั้ง ที่บนผิวของอาหารจะมีเชื้ออีโคไล อีก 3 ครั้งไม่มีเชื้อ)

ในส่วนของเชื้อโรคชนิดต่างๆ หากท่านผู้อ่านไม่รู้ว่าเชื้อโรคแต่ละประเภทมีโทษอย่างไรบ้าง? ผู้เขียนไม่ได้สรุปให้นะครับ แต่ผู้อ่านสามารถนำชื่อของเชื้อโรคแต่ละชนิดไปหาข้อมูลเพิ่มเติมเองได้ ผ่านทาง Google

มดขึ้นอาหารกินได้ไหม?
จากข้อมูลงานวิจัยพบว่ามดเป็นพาหะนำเชื้อโรคชนิดต่างๆมาสู่อาหารได้ ถ้าท่านเป็นคนที่รักษาสุขอนามัยดีมากๆ คำตอบของที่ได้ของท่านก็น่าจะเป็น “กินไม่ได้” อย่างแน่นอน

มุมมองของการที่มดเป็นหาพะนำโรค ถ้าเรามาคิดดูดีดี ก็เป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลมาก เพราะมดเป็นสัตว์ที่หากินไปทั่ว วันๆเดินไปไหนบ้างเราก็ไม่รู้ ไปกินซากสัตว์ เช่น แมลงสาป หนู แมว สุนัข และอื่นๆ (นอกจากมดจะชอบของหวานแล้วมดยังชอบโปรตีนมาก ท่านน่าจะเคยเห็นมดกินซากสัตว์ตายจนหมด) หาอาหารในถังขยะ หรือเดินเหยียบดินที่มีเชื้อโรค เป็นต้น

จากนั้นมดก็มาขึ้นอาหารของเรา ก็ไม่แปลกที่จะนำพาเชื้อโรคมาสู่อาหารของเราได้

อีกมุมมองที่น่าสนใจ นอกเหนือจากการที่มดเป็นพาหะนำโรคแล้ว หากที่บ้านท่านมีการใช้สารกำจัดมด เช่น ชอล์กกันมด ขีดไว้ตามพื้น ตามเฟอร์นิเจอร์ เผอิญมดเดินผ่านชอล์กไป แม้จะได้รับสารพิษจากชอล์กและอาจตายได้ในเวลาไม่นาน แต่มดยังอดทนไปต่อ จนถึงจานอาหารของท่าน จากนั้นมดตาย ท่านก็อาจได้รับสารพิษจากชอล์กกันมดได้เช่นเดียวกัน

ความเห็นเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจัดการกับอาหารที่มดขึ้นของผู้เขียน มีดังนี้ครับ

ถ้ามดขึ้นอาหารจำนวนน้อย ตัวสองตัว และเราพอจะทราบว่ามดเดินผ่านอาหารตรงส่วนไหน? สิ่งที่ทำได้คือ หยิบมดออกไปพร้อมกับอาหารส่วนนั้น แล้วกินต่อ
ถ้ามดขึ้นอาหารจำนวนมาก ประมาณว่ามองไปตรงไหนก็เห็นมดเดินอยู่บนอาหารของเรา อันนี้ผู้เขียนแนะนำให้ทิ้งอาหารทั้งหมดไปเลย จะปลอดภัยต่อสุขภาพมากกว่า
อย่าลืมคิดถึงน้ำ เพราะมดขึ้นน้ำได้มากพอๆกับขึ้นอาหาร ก่อนหน้านี้ผู้เขียนจะตักเอามดออกแล้วนำน้ำมาบริโภคต่อ แต่พอได้มาศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม คิดว่าคงต้องเทน้ำทิ้ง ล้างภาชนะบรรจุน้ำให้เรียบร้อย แล้วเติมน้ำกรองใหม่เพื่อใช้ดื่ม จะปลอดภัยกว่าครับ
ตามความเข้าใจของคนทั่วไป มองว่ามดไม่ได้มีเชื้อโรค ไม่ได้เป็นพาหะนำโรค และน่าจะปลอดภัยกว่าแมลงสาปและหนูถูกไหมครับ? แต่ผลวิจัยอาจจะทำให้ท่านต้องเปลี่ยนความคิดนี้เสียใหม่ และต้องระมัดระวังเรื่องมดขึ้นอาหารและน้ำให้มากขึ้น

วิธีการป้องกันมดขึ้นอาหาร (และน้ำ)
วิธีการหลีกเลี่ยงความเจ็บป่วยหรือลดความเสี่ยงการได้รับเชื้อโรคจากมดขึ้นอาหารและน้ำที่ดีที่สุด คือ การป้องกันไม่ให้มดขึ้นอาหารและน้ำตั้งแต่แรก

เทคนิคการป้องกันมดขึ้นอาหารและน้ำจะขึ้นกับสถานการณ์ และบริบทของการวางและจัดเก็บอาหารและน้ำนั้นๆ ยกตัวอย่างที่พบได้บ่อยเป็น 5 กรณี ดังต่อไปนี้

1. อาหารบนโต๊ะกินข้าว
จุดที่เราต้องป้องกันคือ โต๊ะกินข้าว โดยการใช้เจลกันมดปลอดภัยทาที่ขาโต๊ะหรือใช้ที่รองขาโต๊ะกันมด

2. อาหารในตู้กับข้าว
การป้องกันมดขึ้นตู้กับข้าว จะคล้ายกับการป้องกันมดขึ้นโต๊ะกินข้าว โดยการใช้เจลกันมดทาที่ขาตู้กับข้าว

3. อาหารที่วางบนเคาน์เตอร์
เคาน์เตอร์หรือไอร์แลนด์เป็นพื้นที่ใช้งานในครัวที่ไม่มีขา จึงไม่สามารถใช้เจลกันมดทาที่ขาได้ จำเป็นป้องกันมดโดยการใช้ถาดกันมดแทน

4. อาหารแมวที่ใส่ชาม
รูปแบบอุปกรณ์สำหรับใส่อาหารแมวมีหลายแบบ เป็นชามอาหารแมวทั่วๆไปก็มี หรือทันสมัยหน่อยก็จะเป็นเครื่องให้อาหารแมวแบบอัตโนมัติ ซึ่งมีวิธีการกันมดขึ้นที่แตกต่างกัน

5. น้ำ
ตามบ้านทั่วไป โดยมากแล้วมดมักจะขึ้นน้ำในเหยือก คูลเลอร์ หรือเครื่องกรองน้ำ ขึ้นกับปัญหาของแต่ละบ้าน

การป้องกันมดขึ้นน้ำในแต่ละกรณี ก็จะใช้อุปกรณ์กันมดที่แตกต่างกัน บางกรณีใช้แผ่นกันมดได้ หรือบางกรณีจำเป็นต้องใช้ถาดกันมด หากสิ่งที่เราต้องการกันมดมีขนาดที่ใหญ่ขึ้น และต้องใช้พื้นที่มาก