ปมร้อนบัตรเลือกตั้งมีรหัสพิเศษ กกต.ชี้ทำตามระเบียบ เพื่อความสุจริตและเที่ยงธรรม

วันนี้ (13 ก.พ. 2569) คณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. จัดแถลงข่าวชี้แจงข้อสงสัยที่สังคมตั้งคำถามอย่างกว้างขวาง หลังมีการเผยแพร่ภาพและข้อมูลเกี่ยวกับบัตรเลือกตั้งที่ปรากฏบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ด จนเกิดความกังวลว่าอาจกระทบต่อหลักการเลือกตั้งโดยลับ และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งลงคะแนนให้ผู้สมัครหรือพรรคการเมืองใดหรือไม่
.
ตัวแทน กกต. รวม 4 ราย ร่วมกันอธิบายประเด็นสำคัญ ทั้งเรื่องความแตกต่างของข้อมูลในระบบ ECT Report กับผลคะแนนอย่างเป็นทางการ โดยระบุว่า ECT Report เป็นระบบรายงานผลเบื้องต้นที่ออกแบบมาให้แสดงข้อมูลยังไม่เป็นทางการ เพื่อความรวดเร็วในการเผยแพร่ผลนับคะแนน ส่วนผลรับรองอย่างเป็นทางการต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบตามขั้นตอนกฎหมาย
.
สำหรับกรณีบัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ดหรือคิวอาร์โค้ด กกต.ชี้แจงว่าเป็นไปตามระเบียบว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ข้อ 129 ซึ่งให้อำนาจคณะกรรมการกำหนดรหัส เครื่องหมาย หรือข้อความเพิ่มเติมในบัตรเลือกตั้งเป็นกรณีพิเศษโดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า เพื่อป้องกันการปลอมแปลง โดยย้ำว่าการกำหนดรหัสดังกล่าวเป็นหนึ่งในหลายมาตรการรักษาความสุจริตเที่ยงธรรมของการเลือกตั้ง
.
กกต.อธิบายเพิ่มเติมว่า บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดถูกใช้เพื่อควบคุมและบริหารจัดการบัตรเลือกตั้ง เช่น การตรวจสอบเส้นทางเอกสาร การป้องกันการสับเปลี่ยน หรือการแทรกบัตรปลอมเข้าสู่ระบบ ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อเชื่อมโยงกับข้อมูลส่วนบุคคลของผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง และไม่สามารถระบุได้ว่าบุคคลใดลงคะแนนให้ใคร
.
อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่มีภาพบัตรเลือกตั้งบริเวณต้นขั้วถูกเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์ พร้อมการทดลองสแกนรหัสจนสามารถติดตามข้อมูลบางส่วนได้ กกต.ยอมรับว่าระบบสามารถใช้เพื่อติดตามและตรวจสอบภายในกระบวนการจัดการเลือกตั้งได้จริง แต่ยืนยันว่าไม่อาจย้อนกลับไประบุตัวผู้ใช้สิทธิ์หรือพรรคการเมืองที่ถูกเลือก เพราะหลักการลงคะแนนลับยังคงได้รับการคุ้มครอง
.
ส่วนข้อสงสัยที่ว่าทำไมบัตรประชามติจึงไม่มีรหัสลักษณะเดียวกันนั้น กกต.ชี้แจงว่า การเลือกตั้งปี 2569 มีบัตรถึง 3 ประเภท และพิมพ์จากโรงพิมพ์ต่างแห่ง จึงมีมาตรการกำหนดรายละเอียดแตกต่างกันตามความเหมาะสม ขณะที่บัตรตัวอย่างที่เผยแพร่ก่อนวันเลือกตั้ง ไม่มีการแสดงคิวอาร์โค้ด เนื่องจากเป็นเพียงตัวอย่างให้ประชาชนรับทราบรูปแบบ ไม่ใช่บัตรใช้งานจริง
.
แม้จะมีการแถลงอย่างเป็นทางการ แต่กระแสวิพากษ์วิจารณ์ในโลกออนไลน์ยังคงดำเนินต่อไป โดยผู้ใช้สื่อสังคมจำนวนหนึ่งเห็นว่าคำอธิบายยังไม่ตอบทุกข้อกังขา ขณะที่อีกฝ่ายมองว่าเป็นมาตรการด้านความปลอดภัยที่หลายประเทศใช้เพื่อป้องกันการทุจริต
.
ประเด็นดังกล่าวจึงยังเป็นหัวข้อถกเถียงสำคัญในช่วงหลังการเลือกตั้ง 2569 ท่ามกลางบรรยากาศการตรวจสอบและเรียกร้องความโปร่งใสจากภาคประชาชน ซึ่ง กกต. ยืนยันว่าจะดำเนินการทุกขั้นตอนภายใต้กรอบกฎหมาย เพื่อคงไว้ซึ่งความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการเลือกตั้ง