ฝุ่น PM2.5 ที่มีขนาดเล็กจนมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ผลกระทบของมันกลับ ใหญ่กว่าที่เราคิด
ทุกลมหายใจที่เราสูดเข้าไปในวันที่ค่าฝุ่นเกินมาตรฐาน คือการนำสารพิษเข้าสู่ร่างกายโดยไม่รู้ตัว ฝุ่นเม็ดเล็กเหล่านี้สามารถ ทะลุผ่านปอด เข้าสู่กระแสเลือด และสะสมในอวัยวะสำคัญ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพทั้งในระยะสั้นและระยะยาว
ที่น่ากังวลคือ ฝุ่น PM2.5 ไม่ได้เลือกเหยื่อไม่ว่าคุณจะเป็นเด็ก นักเรียน คนทำงาน หรือผู้สูงอายุ ทุกคนล้วนได้รับผลกระทบอย่างเท่าเทียม โดยเฉพาะในเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพมหานคร ที่ค่าฝุ่นในวันที่ 16 มกราคม 2569 พุ่งสูงจนเกินเกณฑ์ความปลอดภัยต่อสุขภาพ กล่าวคือ มากกว่า 75 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ในหลายพื้นที่
การสัมผัสฝุ่น PM2.5 เป็นเวลานานสามารถทำให้เกิด: โรคระบบทางเดินหายใจ เช่น หอบหืด ปอดอักเสบ โรคหัวใจและหลอดเลือด และอาจกระตุ้นให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ โดยเฉพาะเมื่อฝุ่นเล็กสามารถเข้าสู่กระแสเลือดได้ง่ายกว่า
ฝุ่นพิษไม่ได้แค่ส่งผลต่อสุขภาพเท่านั้น ยังส่งผลกระทบทางเศรษฐกิจอย่างชัดเจน เช่น ค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุข ลดประสิทธิภาพแรงงาน สูญเสียรายได้จากการท่องเที่ยวและกิจกรรมกลางแจ้ง รายงานประเมินพบว่าปัญหาฝุ่น PM2.5 ใน กทม. และปริมณฑลมีค่าเสียโอกาสทางเศรษฐกิจหลายพันล้านบาทต่อปี
นอกจากผลต่อสุขภาพและเศรษฐกิจ ฝุ่น PM2.5 ยังลดคุณภาพอากาศโดยรวม ทำให้ทัศนวิสัยต่ำ เสี่ยงต่อระบบนิเวศและชีวิตสัตว์ป่า และทำให้เกิดภาวะโลกร้อนในระยะยาว
3 แนวทางแก้ไขที่ทุกคนทำได้ !? เพื่อลดปริมาณฝุ่น PM2.5 และลดก๊าซเรือนกระจก
1. ปลูกต้นไม้เพิ่มพื้นที่สีเขียว
ต้นไม้เป็นหนึ่งใน “เครื่องฟอกอากาศธรรมชาติ” ที่สำคัญ โดยในคู่มือศักยภาพพรรณไม้ ของ อบก. ระบุว่า ต้นไม้ 1 ต้นสามารถดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ได้เฉลี่ย 9.5 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์ต่อต้นต่อปี และยังช่วยดักจับฝุ่นและมลพิษอื่น ๆ ในอากาศได้อีกด้วย ตัวอย่างพันธุ์ไม้โตเร็วในไทยที่มีศักยภาพสูง เช่น ยางพารา พะยอม ไผ่ ฯลฯ ซึ่งสามารถเพิ่มศักยภาพดูดซับคาร์บอนในพื้นที่เมืองและชนบทได้มากขึ้น และการปลูกต้นไม้ยังสามารถต่อยอดไปสู่การทำโครงการปลูกป่าและพื้นที่สีเขียว เพื่อสร้างคาร์บอนเครดิต จากโครงการ T-VER หรือ ดำเนินโครงการสนับสนุนกิจกรรมการลดก๊าซเรือนกระจก (LESS) ของ อบก. ได้อีกด้วย
2. ส่งเสริมการใช้ระบบขนส่งมวลชนไฟฟ้าในการเดินทาง
ระบบขนส่งมวลชนแบบไฟฟ้า เช่น รถเมล์ EV รถไฟฟ้า MRT/BTS และรางไฟฟ้าอื่น ๆ ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและมลพิษได้มากเมื่อเทียบกับการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล (เครื่องยนต์สันดาป) โดยการเลือกใช้ระบบรางหรือรถไฟฟ้าหรือรถยนต์ไฟฟ้าสามารถลดการปล่อยคาร์บอนได้มากกว่า ประมาณ 80% เมื่อเทียบกับการขับรถส่วนตัว (เครื่องยนต์สันดาป) ในเส้นทางเดียวกัน ยิ่งระบบไฟฟ้าที่ใช้พลังงานจากแหล่งพลังงานทดแทน เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ หรือพลังงานลม ผลกระทบต่ออากาศจะยิ่งลดลงอย่างมีนัยสำคัญ การสนับสนุนการใช้ระบบขนส่งมวลชนไฟฟ้าและพลังงานสะอาดเป็นแนวทางสำคัญที่ อบก. ส่งเสริมเพื่อช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและสร้างคุณภาพอากาศที่ดีขึ้นในเมืองใหญ่
3. เปลี่ยนมาใช้พลังงานทดแทนอย่างจริงจัง
การใช้พลังงานทดแทน เช่น แสงอาทิตย์ ลม น้ำ ชีวภาพ ช่วยลดการปล่อยคาร์บอนที่เป็นต้นเหตุของฝุ่นและลดภาวะโลกร้อน ระบบพลังงานทดแทนเมื่อนำมาผนวกกับระบบขนส่งไฟฟ้า จะยิ่งช่วยลดมลพิษทางอากาศและลดผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 ในระยะยาว อบก. มีบทบาทในการส่งเสริม มาตรการลดก๊าซเรือนกระจกทั้งระดับองค์กร ชุมชน และประเทศ โดยการสนับสนุนโครงการพลังงานทดแทนที่มีการวัด รายงาน และตรวจสอบ (MRV) เพื่อสร้างมาตรฐานและบริหารจัดการอย่างเป็นระบบและนำไปสู่ความยั่งยืนในระยะยาว
ปัญหาฝุ่น PM2.5 ไม่ใช่เรื่องของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่เป็นปัญหาที่เชื่อมโยงทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ภายใต้บริบทการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ทุกการตัดสินใจของเรา ทั้งการ ปลูกต้นไม้, เปลี่ยนมาใช้ขนส่งมวลชนไฟฟ้า, และ พลังงานทดแทน คือส่วนหนึ่งของโซลูชันที่ยั่งยืน ซึ่ง อบก. ได้จัดระบบการสนับสนุนอย่างเป็นรูปธรรมแล้ว ถ้าเรา ร่วมมือกัน ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐ เอกชน หรือประชาชนทั่วไป ปัญหาฝุ่น PM2.5 ก็จะไม่ใช่วิกฤตที่อยู่นอกเหนือการจัดการ แต่จะกลายเป็น โอกาสในการสร้างเมืองที่มีคุณภาพอากาศดีและชีวิตที่ยั่งยืน
อ้างอิง : เพจเฟซบุ๊ก องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก
- องค์การมหาชน