ดร.ปรเมศวร์ กุมารบุญ
นักอาชญาวิทยา
พบข้อมูลสำคัญในการพัฒนากฎหมายเทคโนโลยีและอาชญากรรมออนไลน์ กรณีศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป (ECJ) สั่งให้คืนเงินแก่ผู้เสียพนันออนไลน์จากประเทศที่การพนันยังเป็นเรื่องผิดกฎหมาย เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2569 โดยมีรายละเอียดดังนี้
“เท่าที่ทราบมีผู้ร้องต่อ ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป สั่งให้คืนเงินแก่ผู้เสียพนันออนไลน์จำนวนมากแตกต่างกันไปหลายกรณี แต่กรณีสำคัญ คือ กรณีของชายขาวเยอรมันผู้หนึ่งค่อนข้างชัดเจน แม้จะเล่นพนันเสียด้วยตัวเอง แต่ในช่วงก่อนปี 2021 การพนันออนไลน์ยังถือว่า "ผิดกฎหมาย" ในเยอรมนี
ส่วนบริษัทพนันผู้ถูกร้อง มีที่ตั้งอยู่ในมอลตาและมีใบอนุญาตถูกต้องตามกฎหมายแย้งว่า กฎหมาย EU อนุญาตให้มีการบริการข้ามพรมแดนได้อย่างเสรี และเยอรมนีเองก็เพิ่งได้เปลี่ยนกฎหมายให้การพนันออนไลน์ถูกกฎหมายแล้วตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2021
ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป (ECJ) ได้มีคำวินิจฉัย เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2026 ว่า ในช่วงเวลาที่ผู้ร้องเล่นพนันออนไลน์ในเยอรมนียังไม่มีกฎหมายอนุญาตให้การพนันถูกกฎหมาย ดังนั้นในช่วงเวลาดังกล่าวการเล่นการพนันยังผิดกฎหมายอยู่ และการเล่นพนันคือการทำนิติกรรมสัญญาแบบหนึ่ง โดยมีการแสดงเจตนาและข้อตกลงชัดเจนว่าจะเสี่ยงโชคเอาเงิน จึงมีลักษณะรูปแบบของนิติกรรมสัญญา และหลักกฎหมายทั่วโลกการทำนิติกรรมสัญญาต้องชอบด้วยกฎหมาย ดังนั้นเมื่อประเทศคู่สัญญาฝ่ายใดไม่อนุญาตให้เล่นการพนัน นิติกรรมนั้นก็เป็นโมฆะตั้งแต่ต้นเรียกว่าหลัก "ความเสียเปล่าของสัญญา" (Nullity of Contracts) ผู้ให้บริการจึงไม่มีสิทธิยึดถือเงินที่ได้จากผู้เล่น และต้องทำการคืนเงิน (Restitution) ตามหลัก "ลาภมิควรได้" (Unjust Enrichment)
จากกรณีนี้จะเห็นว่า การเล่นพนันออนไลน์จะชอบด้วยกฎหมายต่อเมื่อ ประเทศที่ผู้เล่นอาศัยอยู่มีกฎหมายอนุญาต และผู้ให้บริการพนันออนไลน์ก็มีใบอนุญาตที่ถูกกฎหมาย ซึ่งแนวทางนี้จะถูกใช้ในการวินิจฉัยอีกหลายกรณีที่ผู้ให้บริการพนันออนไลน์กำลังถูกฟ้องร้อง
ในความเห็นส่วนตัว ผมคิดว่าหากคนไทยที่เสียพนันออนไลน์ให้แพลตฟอร์มในยุโรปหรือแพลตฟอร์มของประเทศที่ได้รับใบอนุญาตพนันออนไลน์ ควรใช้เป็นแนวทางศึกษาวิธีการขอเงินคืนต่อไป แต่ต้องแยกกันนะครับผู้เล่นพนันออนไลน์ก็ทำผิดกฎหมายในฐานะ "เข้าเล่นหรือเข้าพนัน" โดยไม่ได้รับอนุญาตมีโทษอาญา ส่วนจะไปร้องขอเงินคืนก็อีกเรื่องหนึ่ง
ผมทราบว่ามีคนหนุ่มสาวจำนวนไม่น้อยเลือกจบชีวิตตนเองเพราะพนันออนไลน์ ประเด็นข่าวนี้อาจจะช่วยเยียวยาผู้หลงผิดติดตามเอาเงินที่เคยเสียพนันออนไลน์หมดตัวกลับมาได้อีกหนทางหนึ่งซึ่งเป็นปัญหาใหญ่ใต้พรมเช่นกัน ย้ำว่าเป็นความเห็นส่วนตัวนะครับ ส่วนแพลตฟอร์มใต้ดินที่ไม่ปรากฏตัวตนผู้ให้บริการ นอกจากไม่สามารถเรียกร้องอะไรได้แล้ว ยังเสี่ยงถูกโกงโดยไม่รู้ตัวอีก โปรดศึกษาคณิตศาสตร์การพนัน ทำไมทุกคนถึงจนเพราะการพนัน”