คลิกที่นี่ เพื่อฟัง บทเพลง เพื่อมวลชน โดยวง กรรมาชน
ไม่น่าเชื่อว่าผมมาใกล้ชิดกับเพื่อนอีกครั้งเมื่อสัก 5 ปีก่อน เป็นความใกล้ชิดทางนามธรรม ทางผลงาน ไม่ใช่สัมผัสพูดคุยกันตัวต่อตัว ซึ่งว่าไปแล้วแม้เราจะเป็นเพื่อนร่วมรุ่น “สวนกุหลาบ 87” ด้วยกัน แต่สมัย 5 ปีที่อยู่กับ “ตึกยาว” เชิงสะพานสมเด็จพระพุทธยอดฟ้านั้น ก็ไม่ค่อยจะได้คุยกันนัก
เพราะเพื่อนเรียนห้อง King ห้อง Queen มาโดยตลอด
เป็น “เด็กเรียนเก่ง” ประเภทเดียวกับ น.พ.พรหมินทร์ เลิศสุริย์เดช, จาตุรนต์ ฉายแสง, ดร.ดำรง เกษมเศรษฐ์, สุรเธียร จักรธรานนท์ และ ฯลฯ
เมื่อเข้ามหาวิทยาลัยในปี 2516 จึงเป็นธรรมดาอยู่เองที่เพื่อนจะสอบติดมหาวิทยาลัยมหิดล
ในขณะที่ผมเลือกวิถีทางเข้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปีที่ผมเข้าไปเป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ของประเทศไทย โดยผมมีโอกาสเข้าร่วมในฐานะผู้ปฏิบัติงานตัวเล็ก ๆ คนหนึ่ง จากนั้นก็เข้าร่วมในกิจกรรมเคลื่อนไหวต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมมาโดยลำดับ ไม่ได้นึกว่าเพื่อนสวนกุหลาบ 87 รุ่นเดียวกันที่อยู่ในมหาวิทยาลัยอื่นจะทำอะไรกันบ้าง
แต่ก็แปลก ที่จะพบพวกเขาในงานกิจกรรมเคลื่อนไหวอยู่เนือง ๆ
เฉพาะเพื่อน “เด็กเรียนเก่ง” ที่เข้ามหาวิทยาลัยมหิดล
ปรากฏว่าไปเป็นแกนนำของวงดนตรี “กรรมาชน” ที่มีบทบาทสูงเด่นยิ่งในช่วงปี 2517 – 2519
“ตี้” – กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ เป็นหนึ่งในจำนวนนี้ !
วงดนตรีกรรมาชนมีเพลงเอกหลายต่อหลายเพลง แต่เพลงที่ผมจำแม่นร้องได้ขึ้นใจมีอยู่ 1 เพลง
“เพื่อมวลชน”
เมื่อ 3 ปีก่อนผมได้ใกล้ชิดเพื่อนทางนามธรรมก็โดยผ่านเพลงนี้ เพราะผมเลือกมาเป็นหนึ่งในเพลงกล่อมลูก !
5 ปีก่อนเมื่อผมต้องพาต้นน้ำลูกชายคนโตวัย 2 ขวบเศษ ๆ ในขณะนั้นเข้านอน นอกจากตบก้นเบา ๆ และเกาหลังแล้ว เขายังขอให้ร้องเพลงให้ฟังอีกต่างหาก อาจจะเป็นเพราะเคยได้ฟังจากแม่ละกระมัง มีหรือจะขัดใจลูก แต่ด้วยข้อจำกัดทำให้ผมไม่อาจร้องเพลงยอดนิยมทั่วไปได้มากนัก ไม่ว่าในอดีตหรือปัจจุบัน ชอบฟังอยู่บ้าง แต่ร้องไม่ค่อยได้จบ ก็เลยต้องเลือกเพลงที่ร้องได้จบแน่ ๆ ชุดหนึ่งรวมแล้ว 4 – 5 เพลง
น่าอายจริงเชียวที่ล้วนเป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และ “เพลงเพื่อชีวิต” ทั้งสิ้น
เพลงหนึ่งที่ต้นน้ำ -- และต่อมาระบาดมายังต้นกล้าผู้น้องชาย – ชอบจนจำได้ขึ้นใจก็คือเพลงนี้แหละครับ
“เพื่อมวลชน”
เพลงที่ขึ้นต้นด้วยประโยค “...ถ้าหากฉันเกิดเป็นนกที่โผบิน ติดปีกบินไปให้ไกล ไกลแสนไกล จะขอเป็นนกพิราบขาว...” ถือกำเนิดขึ้นมาเมื่อปี 2517 โดยวงดนตรี “กรรมาชน” ของนักศึกษาปี 1 คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยหมิดล เมื่อปี 2516นั่นแหละ ต้นน้ำชอบมาก ผมไม่เคยบอกชื่อเพลง เวลาง่วงนอนทีไรแล้วมีผมหรือแม่เขานอนอยู่เคียงข้าง ต้นน้ำมักจะเรียกร้องเสมอ
“คุณพ่อ ร้องเพลงพิราบขาวให้ต้นน้ำฟังหน่อย...”
ผมไม่คิดจะเผยแพร่แนวคิดการเมืองให้ลูกหรอก แต่รู้สึกเสมอว่าชอบเพลงเพื่อชีวิตเพลงนี้ แม้เนื้อหาจะต่อสู้เสียสละสุด ๆ แต่ภาพรวมแล้วออกมาในแนวโรแมนติก เมโลดี้สนุกสนานร่าเริง จำง่าย เนื้อหาสวยงาม แม้ยังไม่อาจคิดเปรียบเทียบแต่เด็กขนาดต้นน้ำต้นกล้าก็รู้สึกสดชื่นกับนกพิราบ, เมฆ และเม็ดทราย
“คุณพ่อ เอาตอน ‘ชีวา...’ อีก...”
ร้องวนไปวนมาทว่าเมื่อคุณลูกยังนอนไม่หลับ ท่านก็จะมามุกใหม่ ให้ผมร้องซ้อเฉพาะท่อนแยก “...ชีวายอมพลีให้ มวลชนที่ทุกข์ทน ขอพลีตนไม่ว่าจะตายกี่ครั้ง...” เพราะติดใจในลีลา 2 คำต้นที่ต้องทอดเสียงยาว ๆ ฟังว่า “ชี้ –ว้า” ทำให้ท่านตะเบ็งเสียงประสานขึ้นมาได้อย่างสนุก
เพลง “เพื่อมวลชน” นี้จะมีบทกวีแทรกอยู่ท่อนกลาง เป็นบทกวีอมตะที่มีความสง่างามเป็นเลิศ
“เพื่อลบรอยคราบน้ำตาประชาราษฎร์
สักพันชาติจักสู้ม้วยด้วยหฤหรรษ์
แม้นชีพใหม่มีเหมือนหวังอีกครั้งครัน
จักน้อมพลีชีพนั้นเพื่อมวลชน”
อาเวตีก อีสากยัน กวีประชาชนแห่งอาร์มาเนีย เป็นผู้แต่ง
จิตร ภูมิศักดิ์ ใช้นามปากกา “ศรีนาคร” แปลไว้
ต้นฉบับบทกวีมีว่า...
TO BANISH THE TRACE OF A TEAR FROM YOUR EYE,
A THOUSAND DEATHS WOULD I GLADLY DIE ;
IF ONE MORE LIFE WERE GRANTED ME,
I’D SPEND THAT LIFE IN SERVING THEE.
เวลาร้องเพลงเพื่อมวลชนกล่อมคุณต้นน้ำคุณต้นกล้าคราใด ครานั้นจินตนาการของผมมักกระเจิดกระ เจิงกลับไปอดีตช่วงปี 2516 – 2519 เสมอ
หนึ่งในจินตนาการนั้นมักจะระลึกถึงวงดนตรีที่เล่นเพลงนี้
“ตี้” กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ หรือที่รู้จักกันในนาม “ตี้ กรรมาชน” ไม่ใช่สมาชิกวงกรรมาชนคนแรกที่เสียชีวิต
“ปู่” ปรีดา จินดานนท์ เสียชีวิตจากอุบัติเหตุไปตั้งแต่ก่อนวันที่ 6 ตุลาคม 2519 เสียอีก
ทั้งสองเป็น “สวนกุหลาบ 87” เช่นเดียวกับผม
และเช่นเดียวกับ วิโรจน์ สิงห์อุตสาหะ สมาชิกของวงอีกคนหนึ่ง
“ตี้” กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ นอกจากประกอบวิชาชีพอิสระที่อยุธยาแล้ว ยังช่วยงานโรงเรียนของภรรยา และงานสังคมอื่น ๆ ของเพื่อนร่วมอุดมการณ์ในอดีต ที่สำคัญคือเขาเป็น Webmaster เจ้าของนามแฝง taotea (อ่านว่า “เฒ่าตี้”) เว็บไซด์ www.thaioctober.com ใครอยากอ่านเรื่องเก่า ๆ ที่เป็นตำนานการต่อสู้ในยุคนั้นน่าจะเปิดเข้าไปอ่านเรื่องต่าง ๆ ในห้อง “ฒ.ผู้เฒ่าเล่าความหลัง” ดู
มีตำนานของวง “กรรมาชน” อยู่ด้วย
และยังมีตำนานของวงอื่นที่สลายไปตามกาลเวลา อาทิ วงดนตรี “กงล้อ”, คณะละคร “ตะวันเพลิง” และ ฯลฯ
“กรรมาชน” เป็นวงดนตรีประวัติศาสตร์ เช่นเดียวกับวงดนตรีเพื่อชีวิตอีกหลายวงช่วงนั้น
เช่นเดียวกับการต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมโดยไม่คิดถึงชีวิต หรืออนาคต ของคนหนุ่มสาวจำนวนหนึ่งในยุคนั้น
ยุคที่คนกล้าที่จะยอมตายเพื่อนามธรรม แตกต่างกับยุคปัจจุบันที่เราเห็นคนต่อสู้อย่างเอาเป็นเอาตายกันเพื่อรูปธรรมอย่างดาษดื่น บางห้วงเวลาเราแทบไม่เชื่อเลยว่าประวัติศาสตร์ชาติไทยที่ไม่มีบันทึกอยู่ในตำราวิชาประวัติศาสตร์เคยเกิดขึ้น
ถ้าไม่มีเพื่อนของเราที่ตายไปจริง ๆ เราอาจจะไม่เชื่อเลยก็เป็นได้
“ตี้” กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ เป็นอีกคนหนึ่งที่ตายไป !
ไม่น่าเชื่อว่าผมมาใกล้ชิดกับเพื่อนอีกครั้งเมื่อสัก 5 ปีก่อน เป็นความใกล้ชิดทางนามธรรม ทางผลงาน ไม่ใช่สัมผัสพูดคุยกันตัวต่อตัว ซึ่งว่าไปแล้วแม้เราจะเป็นเพื่อนร่วมรุ่น “สวนกุหลาบ 87” ด้วยกัน แต่สมัย 5 ปีที่อยู่กับ “ตึกยาว” เชิงสะพานสมเด็จพระพุทธยอดฟ้านั้น ก็ไม่ค่อยจะได้คุยกันนัก
เพราะเพื่อนเรียนห้อง King ห้อง Queen มาโดยตลอด
เป็น “เด็กเรียนเก่ง” ประเภทเดียวกับ น.พ.พรหมินทร์ เลิศสุริย์เดช, จาตุรนต์ ฉายแสง, ดร.ดำรง เกษมเศรษฐ์, สุรเธียร จักรธรานนท์ และ ฯลฯ
เมื่อเข้ามหาวิทยาลัยในปี 2516 จึงเป็นธรรมดาอยู่เองที่เพื่อนจะสอบติดมหาวิทยาลัยมหิดล
ในขณะที่ผมเลือกวิถีทางเข้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปีที่ผมเข้าไปเป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ของประเทศไทย โดยผมมีโอกาสเข้าร่วมในฐานะผู้ปฏิบัติงานตัวเล็ก ๆ คนหนึ่ง จากนั้นก็เข้าร่วมในกิจกรรมเคลื่อนไหวต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมมาโดยลำดับ ไม่ได้นึกว่าเพื่อนสวนกุหลาบ 87 รุ่นเดียวกันที่อยู่ในมหาวิทยาลัยอื่นจะทำอะไรกันบ้าง
แต่ก็แปลก ที่จะพบพวกเขาในงานกิจกรรมเคลื่อนไหวอยู่เนือง ๆ
เฉพาะเพื่อน “เด็กเรียนเก่ง” ที่เข้ามหาวิทยาลัยมหิดล
ปรากฏว่าไปเป็นแกนนำของวงดนตรี “กรรมาชน” ที่มีบทบาทสูงเด่นยิ่งในช่วงปี 2517 – 2519
“ตี้” – กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ เป็นหนึ่งในจำนวนนี้ !
วงดนตรีกรรมาชนมีเพลงเอกหลายต่อหลายเพลง แต่เพลงที่ผมจำแม่นร้องได้ขึ้นใจมีอยู่ 1 เพลง
“เพื่อมวลชน”
เมื่อ 3 ปีก่อนผมได้ใกล้ชิดเพื่อนทางนามธรรมก็โดยผ่านเพลงนี้ เพราะผมเลือกมาเป็นหนึ่งในเพลงกล่อมลูก !
5 ปีก่อนเมื่อผมต้องพาต้นน้ำลูกชายคนโตวัย 2 ขวบเศษ ๆ ในขณะนั้นเข้านอน นอกจากตบก้นเบา ๆ และเกาหลังแล้ว เขายังขอให้ร้องเพลงให้ฟังอีกต่างหาก อาจจะเป็นเพราะเคยได้ฟังจากแม่ละกระมัง มีหรือจะขัดใจลูก แต่ด้วยข้อจำกัดทำให้ผมไม่อาจร้องเพลงยอดนิยมทั่วไปได้มากนัก ไม่ว่าในอดีตหรือปัจจุบัน ชอบฟังอยู่บ้าง แต่ร้องไม่ค่อยได้จบ ก็เลยต้องเลือกเพลงที่ร้องได้จบแน่ ๆ ชุดหนึ่งรวมแล้ว 4 – 5 เพลง
น่าอายจริงเชียวที่ล้วนเป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และ “เพลงเพื่อชีวิต” ทั้งสิ้น
เพลงหนึ่งที่ต้นน้ำ -- และต่อมาระบาดมายังต้นกล้าผู้น้องชาย – ชอบจนจำได้ขึ้นใจก็คือเพลงนี้แหละครับ
“เพื่อมวลชน”
เพลงที่ขึ้นต้นด้วยประโยค “...ถ้าหากฉันเกิดเป็นนกที่โผบิน ติดปีกบินไปให้ไกล ไกลแสนไกล จะขอเป็นนกพิราบขาว...” ถือกำเนิดขึ้นมาเมื่อปี 2517 โดยวงดนตรี “กรรมาชน” ของนักศึกษาปี 1 คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยหมิดล เมื่อปี 2516นั่นแหละ ต้นน้ำชอบมาก ผมไม่เคยบอกชื่อเพลง เวลาง่วงนอนทีไรแล้วมีผมหรือแม่เขานอนอยู่เคียงข้าง ต้นน้ำมักจะเรียกร้องเสมอ
“คุณพ่อ ร้องเพลงพิราบขาวให้ต้นน้ำฟังหน่อย...”
ผมไม่คิดจะเผยแพร่แนวคิดการเมืองให้ลูกหรอก แต่รู้สึกเสมอว่าชอบเพลงเพื่อชีวิตเพลงนี้ แม้เนื้อหาจะต่อสู้เสียสละสุด ๆ แต่ภาพรวมแล้วออกมาในแนวโรแมนติก เมโลดี้สนุกสนานร่าเริง จำง่าย เนื้อหาสวยงาม แม้ยังไม่อาจคิดเปรียบเทียบแต่เด็กขนาดต้นน้ำต้นกล้าก็รู้สึกสดชื่นกับนกพิราบ, เมฆ และเม็ดทราย
“คุณพ่อ เอาตอน ‘ชีวา...’ อีก...”
ร้องวนไปวนมาทว่าเมื่อคุณลูกยังนอนไม่หลับ ท่านก็จะมามุกใหม่ ให้ผมร้องซ้อเฉพาะท่อนแยก “...ชีวายอมพลีให้ มวลชนที่ทุกข์ทน ขอพลีตนไม่ว่าจะตายกี่ครั้ง...” เพราะติดใจในลีลา 2 คำต้นที่ต้องทอดเสียงยาว ๆ ฟังว่า “ชี้ –ว้า” ทำให้ท่านตะเบ็งเสียงประสานขึ้นมาได้อย่างสนุก
เพลง “เพื่อมวลชน” นี้จะมีบทกวีแทรกอยู่ท่อนกลาง เป็นบทกวีอมตะที่มีความสง่างามเป็นเลิศ
“เพื่อลบรอยคราบน้ำตาประชาราษฎร์
สักพันชาติจักสู้ม้วยด้วยหฤหรรษ์
แม้นชีพใหม่มีเหมือนหวังอีกครั้งครัน
จักน้อมพลีชีพนั้นเพื่อมวลชน”
อาเวตีก อีสากยัน กวีประชาชนแห่งอาร์มาเนีย เป็นผู้แต่ง
จิตร ภูมิศักดิ์ ใช้นามปากกา “ศรีนาคร” แปลไว้
ต้นฉบับบทกวีมีว่า...
TO BANISH THE TRACE OF A TEAR FROM YOUR EYE,
A THOUSAND DEATHS WOULD I GLADLY DIE ;
IF ONE MORE LIFE WERE GRANTED ME,
I’D SPEND THAT LIFE IN SERVING THEE.
เวลาร้องเพลงเพื่อมวลชนกล่อมคุณต้นน้ำคุณต้นกล้าคราใด ครานั้นจินตนาการของผมมักกระเจิดกระ เจิงกลับไปอดีตช่วงปี 2516 – 2519 เสมอ
หนึ่งในจินตนาการนั้นมักจะระลึกถึงวงดนตรีที่เล่นเพลงนี้
“ตี้” กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ หรือที่รู้จักกันในนาม “ตี้ กรรมาชน” ไม่ใช่สมาชิกวงกรรมาชนคนแรกที่เสียชีวิต
“ปู่” ปรีดา จินดานนท์ เสียชีวิตจากอุบัติเหตุไปตั้งแต่ก่อนวันที่ 6 ตุลาคม 2519 เสียอีก
ทั้งสองเป็น “สวนกุหลาบ 87” เช่นเดียวกับผม
และเช่นเดียวกับ วิโรจน์ สิงห์อุตสาหะ สมาชิกของวงอีกคนหนึ่ง
“ตี้” กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ นอกจากประกอบวิชาชีพอิสระที่อยุธยาแล้ว ยังช่วยงานโรงเรียนของภรรยา และงานสังคมอื่น ๆ ของเพื่อนร่วมอุดมการณ์ในอดีต ที่สำคัญคือเขาเป็น Webmaster เจ้าของนามแฝง taotea (อ่านว่า “เฒ่าตี้”) เว็บไซด์ www.thaioctober.com ใครอยากอ่านเรื่องเก่า ๆ ที่เป็นตำนานการต่อสู้ในยุคนั้นน่าจะเปิดเข้าไปอ่านเรื่องต่าง ๆ ในห้อง “ฒ.ผู้เฒ่าเล่าความหลัง” ดู
มีตำนานของวง “กรรมาชน” อยู่ด้วย
และยังมีตำนานของวงอื่นที่สลายไปตามกาลเวลา อาทิ วงดนตรี “กงล้อ”, คณะละคร “ตะวันเพลิง” และ ฯลฯ
“กรรมาชน” เป็นวงดนตรีประวัติศาสตร์ เช่นเดียวกับวงดนตรีเพื่อชีวิตอีกหลายวงช่วงนั้น
เช่นเดียวกับการต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมโดยไม่คิดถึงชีวิต หรืออนาคต ของคนหนุ่มสาวจำนวนหนึ่งในยุคนั้น
ยุคที่คนกล้าที่จะยอมตายเพื่อนามธรรม แตกต่างกับยุคปัจจุบันที่เราเห็นคนต่อสู้อย่างเอาเป็นเอาตายกันเพื่อรูปธรรมอย่างดาษดื่น บางห้วงเวลาเราแทบไม่เชื่อเลยว่าประวัติศาสตร์ชาติไทยที่ไม่มีบันทึกอยู่ในตำราวิชาประวัติศาสตร์เคยเกิดขึ้น
ถ้าไม่มีเพื่อนของเราที่ตายไปจริง ๆ เราอาจจะไม่เชื่อเลยก็เป็นได้
“ตี้” กิตติพงษ์ บุญประสิทธิ์ เป็นอีกคนหนึ่งที่ตายไป !