ไม่ได้คิดไปเอง แต่ธุรกิจมากมายในสหรัฐฯ กำลังเผชิญภาวะระบบไอทีล่มถี่ผิดปกติในสัปดาห์เดียว ตั้งแต่วันศุกร์ (13 พ.ย. 2026) ที่เครื่องบินทั่วสหรัฐฯ ออกจากสนามบินไม่ได้เกือบ 5 ชั่วโมง จนมาวันอาทิตย์ที่คลาวด์เจ้าใหญ่อย่าง AWS สะดุดไปเบาๆ 3 ชั่วโมง
กระทั่งเช้าวันจันทร์ ลูกค้าธนาคารหลายแห่งในสหรัฐฯเข้าแอปพลิเคชันไม่ได้ และตกเย็น United Airlines ต้องดีเลย์เที่ยวบินเพราะระบบคอมพิวเตอร์ขัดข้อง
ระหว่างนั้นก็มีข่าวลือบนโซเชียลว่าวันนี้ 17 พฤศจิกายน อเมริกาจะไฟดับ 90 วัน
***อะไรจริง อะไรลือ?
จากรายงานข่าวและแถลงการณ์ของหลายบริษัท สิ่งที่ชัดเจนคือวันศุกร์ที่ 13 พ.ย. FAA ประกาศหยุดเที่ยวบินทั่วประเทศ ซึ่งจากเหตุระบบโทรคมนาคมของ FAA ขัดข้อง เที่ยวบินขาออกต้องหยุดบินกว่า 5 ชั่วโมง ยาวนานที่สุดนับแต่ 11 ก.ย. 2001
FAA คือ Federal Aviation Administration หรือ สำนักงานการบินแห่งสหพันธรัฐสหรัฐฯ เป็นหน่วยงานรัฐบาลกลางที่กำกับดูแลการบินพลเรือนทั้งประเทศ รวมถึงการควบคุมการจราจรทางอากาศ (Air Traffic Control) ที่ทำหน้าที่สั่งการเครื่องบินขึ้น ลง และบินผ่านน่านฟ้า หากเทียบกับไทย บทบาทของ FAA จะใกล้เคียงกับสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) ร่วมกับบริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย (AEROTHAI) ซึ่งเป็นผู้ให้บริการควบคุมการจราจรทางอากาศ แต่ FAA รวมทั้งสองหน้าที่ไว้ในหน่วยงานเดียว
หลังจาก FAA ต้องสั่งให้เที่ยวบินขาออกทั่วประเทศหยุดบิน เนื่องจากระบบสื่อสารการจราจรทางอากาศเกิดขัดข้อง โลกก็พบว่าเครือข่ายของ Microsoft เกิดล่มต่อเนื่องนานนับ 12 ชั่วโมง กระทบบริการ Outlook, Teams, Copilot รายงานว่าส่งผลกับผู้ใช้หลายล้านคนใน 74 ประเทศและดินแดน
มาถึงวันอาทิตย์ 15 พ.ย. พี่ใหญ่อย่าง AWS ถูกตั้งข้อสังเกตว่ามีปัญหาผู้ใช้ล็อกอินเข้า AWS Console ไม่ได้ บางรายกระทบเกิน 3 ชั่วโมง เบื้องต้น AWS ไม่ระบุว่าถูกโจมตี และยังไม่เปิดเผยสาเหตุ
ล่าสุดคือวันจันทร์ 16 พ.ย. ที่ผู้ใช้แอปธนาคารในสหรัฐฯไม่สามารถดูยอดเงิน และโอนเงินไม่ได้ โดยเฉพาะธนาคาร Chase ธนาคารรายย่อยของ JPMorgan Chase ซึ่งเป็นหนึ่งในธนาคารใหญ่ที่สุดของสหรัฐฯ
รายงานระบุว่ามีผู้แจ้งปัญหากับ Chase มากที่สุดในบรรดาทุกธนาคาร คือเกือบ 4,800 รายงาน ซึ่งยังมี Zelle บริการโอนเงินระหว่างบัญชีธนาคารในสหรัฐฯ ผ่านเบอร์โทรหรืออีเมลของผู้รับ ที่คล้าย PromptPay ของไทย แต่ใช้ในสหรัฐฯ และมักใช้ผ่านแอปของธนาคารเอง โดยผู้ใช้ Zelle ก็รายงานปัญหาในวันเดียวกัน เช่นเดียวกับ Bank of America, US Bank และ Wells Fargo
ฝั่ง JPMorgan นั้นแจ้งชัดเจนว่าเป็นบั๊กซอฟต์แวร์ แต่ไม่มีหลักฐานว่าเกี่ยวกับการโจมตีไซเบอร์
ไม่เพียงกลุ่มการเงิน สายการบินอย่าง United Airlines ก็ประกาศระบบขัดข้องราว 1 ชั่วโมง ดันให้หุ้นลดลง 2.5% ในการซื้อขายนอกเวลา
ก่อนจะตกใจว่าทุกเหตุการณ์เกี่ยวกันหรือไม่ ต้องบอกก่อนว่า ตอนนี้ยังไม่มีแหล่งข่าวใดยืนยันว่าเหตุเหล่านี้มาจากต้นเหตุเดียวกัน แม้แต่ United เองก็ระบุว่าไม่มีสัญญาณว่าเชื่อมกับเหตุ FAA วันศุกร์ที่ 13
United แลงการณ์ว่าไม่มีสัญญาณความเกี่ยวข้องกับการโจมตีไซเบอร์ โดยสหภาพนักบินระบุในบันทึกภายในว่า ระบบที่ล่มทำให้การให้ข้อมูลน้ำหนักเครื่องบินทำไม่ได้ ซึ่งนักบินต้องใช้ก่อนออกเดินทาง เมื่อไม่มีจึงออกเดินทางไม่ได้
ฝั่ง AWS ยังไม่ได้เผยสาเหตุ และไม่ได้ระบุว่าถูกโจมตี โดยปัญหาอยู่ที่ระบบยืนยันตัวตน ซึ่งหลายบริการจำเป็นต้องพึ่งพาระบบกลางเดียวกัน เมื่อจุดใดสะดุด ผลก็จะลุกลามไปเร็ว
พูดให้ง่าย คลาวด์ของ AWS นั้นเป็นระบบคอมพิวเตอร์ขนาดใหญ่ที่บริษัทองค์กรสามารถเช่าใช้แทนการตั้งเซิร์ฟเวอร์เอง แน่นอนว่าผู้ใช้คลาวด์จะต้องผ่านระบบยืนยันตัวตนก่อนเข้าใช้บริการ ปัจจุบัน หลายองค์กรใหญ่นำคลาวด์มาใช้คู่กับระบบ on-premise ระบบที่องค์กรตั้งและดูแลเองในศูนย์ข้อมูลของตัวเอง ดังนั้นเวลาที่ระบบล่ม หลายคนอาจคิดว่าต้องมีคนโจมตี แต่ในเหตุสัปดาห์นี้ หลายแหล่งข่าวนั้นแสดงความเชื่อต่างกัน เช่น JPMorgan บอกว่าเป็นบั๊กซอฟต์แวร์ในระบบ on-premise ที่ธนาคารตั้งและดูแลเองในศูนย์ข้อมูลของตัวเอง ไม่ได้ใช้คลาวด์ของใคร
อย่างไรก็ตาม มีข่าวลือในรูปโพสต์บน TikTok อ้างว่าวันที่ 17 พฤศจิกายน อเมริกาจะไฟดับทั่วประเทศ 90 วัน และเตือนให้กักตุนอาหาร มีคลิปที่ดูเหมือนทรัมป์พูดเรื่องนี้ด้วย แต่สื่อสหรัฐฯ ตรวจสอบแล้วว่าไม่มีหลักฐานรองรับ และคลิปนั้นถูกตัดต่อ
สิ่งที่เกิดขึ้นจริงในวันที่ 17 คือ FEMA (Federal Emergency Management Agency) หรือสำนักงานบริหารจัดการภาวะฉุกเฉินแห่งสหพันธรัฐ และ FCC (Federal Communications Commission) คณะกรรมการกำกับดูแลการสื่อสารแห่งสหพันธรัฐ ที่กำกับวิทยุ โทรทัศน์ โทรศัพท์ และอินเทอร์เน็ต ใกล้เคียงกับ กสทช. ของไทย จะทำโปรเจ็กต์รับมือภัยพิบัติ ด้วยการทดสอบระบบแจ้งเตือนฉุกเฉิน หรือ Emergency Alert System ทางวิทยุและโทรทัศน์ ประมาณ 1 นาที เวลาราว 14:20 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ เท่านั้น
แม้ว่าจะยังไม่พบรายงานผลกระทบผู้ใช้ในไทยโดยตรง แต่เหตุการณ์นี้สะท้อนว่าระบบงานสำคัญควรมีไฟล์สำรองที่เปิดได้โดยไม่ต้องต่ออินเทอร์เน็ต ขณะเดียวกัน ยังมีรายละเอียดที่โลกควรต้องติดตามต่อ โดยเฉพาะข้อมูลสาเหตุจาก AWS และข้อมูลเพิ่มเติมจาก United ซึ่งอาจจะช่วยให้ชัดเจนขึ้นว่าการที่ระบบไอทีสะดุดเช่นนี้ กำลังเป็นสัญญาณบอกถึงอะไรในอนาคต.


