รู้จัก B20–E20 ทางเลือกพลังงานชีวภาพ ตอบโจทย์ลดภาระค่าน้ำมัน

ท่ามกลางสถานการณ์พลังงานที่ผันผวนและราคาน้ำมันที่ส่งผลต่อค่าครองชีพของประชาชน การมองหาพลังงานทางเลือกที่ช่วยลดการพึ่งพาน้ำมันจากต่างประเทศจึงมีความสำคัญมากขึ้น หนึ่งในทางเลือกที่ภาครัฐกำลังผลักดัน คือ น้ำมันดีเซล B20 และแก๊สโซฮอล์ E20 เชื้อเพลิงชีวภาพที่นำผลผลิตทางการเกษตรของไทยมาเป็นส่วนผสม ช่วยเพิ่มทางเลือกด้านราคาให้ผู้ใช้รถ พร้อมเชื่อมโยงภาคพลังงานเข้ากับภาคเกษตรกรรม

รู้จัก B20–E20 พลังงานจากผลผลิตเกษตรไทย

อย่างที่ทราบกันดีว่า B20 และ E20 ไม่ใช่เชื้อเพลิงชนิดใหม่ แต่เป็นผลจากการพัฒนาเชื้อเพลิงชีวภาพของประเทศไทยที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง โดยนำผลผลิตทางการเกษตรมาแปรรูปเป็นเชื้อเพลิงและผสมกับน้ำมันปิโตรเลียมในสัดส่วนที่กำหนด

แก๊สโซฮอล์ E20 ประกอบด้วยเอทานอล 20% ผสมกับน้ำมันเบนซิน 80% โดยใช้วัตถุดิบหลักจากอ้อยและมันสำปะหลัง

ส่วน น้ำมันดีเซล B20 เป็นการผสมไบโอดีเซล B100 ในสัดส่วน 20% กับน้ำมันดีเซลอีก 80% ซึ่งไบโอดีเซลผลิตจากน้ำมันปาล์มดิบ

ประเทศไทยมีการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพมาอย่างยาวนาน และพัฒนาสัดส่วนการผสมมาอย่างต่อเนื่อง B20 และ E20 จึงเป็นอีกขั้นของการใช้ทรัพยากรภายในประเทศให้เกิดประโยชน์มากขึ้น ถ้ามองในภาพรวม การใช้ไบโอดีเซลหรือเอทานอลไม่ได้เป็นประโยชน์แค่กับผู้ใช้รถเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงเกษตรกร โรงงานแปรรูป และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง เงินที่ใช้ซื้อเชื้อเพลิงส่วนหนึ่งจึงหมุนเวียนกลับมาอยู่ในประเทศ แทนที่จะเป็นรายจ่ายเพื่อซื้อน้ำมันจากต่างประเทศทั้งหมด

อีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้ B20 และ E20 เป็นทางเลือกที่น่าสนใจ คือราคาจำหน่ายต่อลิตรที่ต่ำกว่าแก๊สโซฮอล์ 95 และดีเซล B7โดยภาครัฐใช้ทั้งกลไกภาษีสรรพสามิตและกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อสร้างแรงจูงใจด้านราคาและช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน โดยคณะรัฐมนตรีมีมติปรับลดภาษีสรรพสามิต B20 ลง 5.50 บาทต่อลิตร เหลือ 0.431 บาทต่อลิตร และ E20 ลง 5.60 บาทต่อลิตร เหลือ 0.358 บาทต่อลิตร เป็นระยะเวลา 3 เดือน ตั้งแต่วันที่ 28 ตุลาคม 2569 ถึง 27 มกราคม 2570

ขณะที่เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) ได้ปรับอัตราเงินชดเชย โดย B20 ลดเงินชดเชยลง 1.45 บาทต่อลิตร เหลือ 3.91 บาทต่อลิตร ส่งผลให้ราคาขายปลีกอยู่ที่ 33.50 บาทต่อลิตร ส่วน E20 เพิ่มเงินชดเชย 0.23 บาทต่อลิตร เป็น 2.73 บาทต่อลิตร ส่งผลให้ราคาขายปลีกอยู่ที่ 31.80 บาทต่อลิตร

นอกจากช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของผู้ใช้รถแล้ว การผสมไบโอดีเซลและเอทานอลยังช่วยทดแทนน้ำมันปิโตรเลียมบางส่วน ลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้า และสร้างตลาดรองรับผลผลิตเกษตรไทย โดย B20 มีสัดส่วนไบโอดีเซล B100 มากกว่า B7 เกือบ 3 เท่าต่อลิตร ขณะที่ E20 มีเอทานอลมากกว่า E10 ถึง 2 เท่าต่อลิตร จึงช่วยเพิ่มความต้องการใช้น้ำมันปาล์ม อ้อย และมันสำปะหลัง พร้อมสร้างมูลค่าเพิ่มให้ภาคเกษตรกรรมไทย


ไขข้อข้องใจ…ระเหยง่าย น้ำมันบูด กรองตัน เป็นไข จริงหรือ?

แม้เชื้อเพลิงชีวภาพจะมีการใช้งานในประเทศไทยมานาน แต่ผู้ใช้รถบางส่วนยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับคุณสมบัติของน้ำมัน ทั้งเรื่อง E20 ระเหยง่ายหรือเสื่อมสภาพเร็ว รวมถึง B20 ที่อาจทำให้ไส้กรองอุดตันหรือเกิดไขเมื่ออุณหภูมิต่ำ ซึ่งแต่ละประเด็นต้องพิจารณาจากคุณสมบัติของเชื้อเพลิงและเงื่อนไขการใช้งานจริง ไม่ควรเหมารวมว่า เป็นข้อเสียของน้ำมันชีวภาพทั้งหมด

เริ่มจากความเชื่อที่ว่า E20 ระเหยง่ายกว่าเบนซินทั่วไปเพราะเวลาเอาแอลกอฮอล์ล้างแผลแล้วรู้สึกเย็น แต่ในความเป็นจริง เอทานอล (หรือ เอทิลแอลกอฮอล์) มีจุดเดือดสูงกว่าเบนซินมาก ถ้าเรานำน้ำมันมาเทียบกันทิ้งไว้ 7 วัน เบนซินระเหยไปเกือบ 25% ขณะที่เอทานอลหายไปแค่ 10% เท่านั้น

ส่วนข้อกังวลเรื่องน้ำมันเสื่อมสภาพหรือที่เรียกกันว่า “น้ำมันบูด” ซึ่งความจริงแล้วน้ำมันทุกชนิดสามารถเสื่อมสภาพได้หากจัดเก็บไม่เหมาะสม

โดยปัจจัยสำคัญเกี่ยวข้องกับ การปนเปื้อนของน้ำและความชื้น รวมถึงสภาพของระบบเชื้อเพลิง โดยเฉพาะรถที่จอดทิ้งไว้นานหรือมีความผิดปกติของระบบกักเก็บไอน้ำมัน ผู้ใช้รถจึงควรเลือกเติมจากสถานีบริการที่ได้มาตรฐาน และดูแลระบบเชื้อเพลิงตามคำแนะนำของผู้ผลิต


สำหรับ B20 อีกหนึ่งข้อกังวลคือไส้กรองน้ำมันเชื้อเพลิงอาจอุดตันเร็วกว่าปกติ เนื่องจากไบโอดีเซลมีคุณสมบัติช่วยชะล้างคราบสะสมภายในระบบเชื้อเพลิง เมื่อเปลี่ยนมาใช้เชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมไบโอดีเซลสูงขึ้น คราบที่สะสมอยู่เดิมอาจหลุดออกมาและถูกดักไว้ที่ไส้กรอง โดยเฉพาะรถที่ไม่เคยใช้ไบโอดีเซลมาก่อน

ดังนั้น ผู้ใช้รถควรหมั่นตรวจสอบและเปลี่ยนไส้กรองตามระยะที่ผู้ผลิตกำหนด รวมถึงเลือกใช้อะไหล่ที่ได้มาตรฐาน

ส่วนความกังวลว่าช่วงอากาศหนาว หรือขึ้นดอยสูง เติม B20 แล้วน้ำมันจะเป็นไขหรือไม่ ? มาตรฐาน B20 ของกรมธุรกิจพลังงาน กำหนดค่าการไหลเทไม่สูงกว่า 10 องศาเซลเซียส ซึ่งโดยปกติ B20 ที่จำหน่ายจะมีค่าต่ำกว่านี้ และถึงแม้บางครั้งจะมีอุณหภูมิต่ำลง แต่ต้องอยู่ในเงื่อนไขที่ว่าอุณหภูมินั้นจะต้องต่ำติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน ซึ่งอากาศเย็นในประเทศไทยโดยทั่วไป ที่มักเย็นเฉพาะช่วงกลางคืนจะไม่สามารถทำให้น้ำมันทั้งถังแข็งตัวได้ คำแนะนำคือหากต้องจอดรถทิ้งไว้ในจุดที่อุณหภูมิต่ำให้สตาร์ทรถทิ้งไว้ระยะหนึ่งก่อนใช้งาน เพื่อให้น้ำมันไหลกลับจากหัวฉีด ซึ่งมีความร้อนสูง เข้าไปละลายไขน้ำมันที่อาจเกิดในถัง

รถแบบไหนเติมได้? ตรวจสอบก่อนใช้เพื่อความมั่นใจ

แม้ B20 และ E20 จะเป็นเชื้อเพลิงที่มีมาตรฐานคุณภาพกำกับดูแล แต่ไม่ได้หมายความว่า รถทุกคันจะสามารถเติมได้ ผู้ใช้รถจึงควรตรวจสอบว่า รถของตนเป็นรุ่นที่ผู้ผลิตรับรองให้ใช้เชื้อเพลิงชนิดนั้นหรือไม่ โดยดูได้จากคู่มือประจำรถ สัญลักษณ์หรือสติกเกอร์บริเวณฝาถังน้ำมัน หรือสอบถามได้จากศูนย์บริการ

รวมถึงบำรุงรักษารถตามระยะที่ผู้ผลิตกำหนด และเลือกเติมน้ำมันจากสถานีบริการที่เชื่อถือได้

โดยปัจจุบันมีรถยนต์ที่ผู้ผลิตรับรองให้ใช้ B20 15 แบรนด์ รวม 1,143 รุ่น ส่วน E20 มีรถยนต์ที่ผู้ผลิตรับรองแล้ว 20 แบรนด์ 464 รุ่น และรถจักรยานยนต์อีก 5 แบรนด์ 206 รุ่น โดยสามารถค้นหาข้อมูลแบรนด์และรุ่นรถที่ได้การรับรองจากกระทรวงพลังงาน ที่จะประกาศออกมาต่อเนื่อง

ตัวอย่างแบรนด์รถที่มีรุ่นรองรับ ได้แก่

B20 รถกระบะ: Toyota, Isuzu, Ford, Mitsubishi, Nissan และ Mazda

B20 รถบรรทุก: Hino, UD Trucks, Volvo Trucks, Scania และ MAN

E20 รถยนต์: Toyota/Lexus, Honda, Mazda, Mitsubishi, Nissan, Suzuki, Ford, BMW/MINI, Mercedes-Benz, Volvo, BYD, GWM, Changan และ Geely

E20 รถจักรยานยนต์: Honda, Yamaha, Kawasaki, Suzuki และ Royal Enfield


ปัจจุบันสถานีบริการชั้นนำ มีจุดจำหน่าย E20 และ B20 รองรับความต้องการใช้งานแก่ประชาชนทั่วประเทศ สามารถตรวจสอบข้อมูลได้จากข้อมูลของกรมธุรกิจพลังงาน ในด้านของ PTT Station จำหน่าย B20 515 สถานี และ E20 2,369 สถานี ทั่วประเทศ และยังคงเร่งขยายเพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถเข้าถึงได้ง่าย วางแผนเส้นทางได้มั่นใจ ไม่ต้องกังวลเรื่องระยะทางหรือจุดเติม โดยสามารถตรวจสอบสถานีบริการที่จำหน่ายน้ำมัน B20 และ E20 ได้ที่ : www.pttstation.com/th

เบื้องหลังความมั่นใจ กับงานวิจัยจากสถาบันนวัตกรรม ปตท.

ด้านการสร้างความมั่นใจ ปตท. ให้ความสำคัญกับการวิจัยและทดสอบ หนึ่งในหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญคือ สถาบันนวัตกรรม ปตท. ซึ่งทำหน้าที่วิจัยและพัฒนานวัตกรรมด้านพลังงาน ทั้งกลุ่ม Hydrocarbon และ Non-Hydrocarbon โดยมีศูนย์ทดสอบยานยนต์และระบบกักเก็บพลังงานเป็นกลไกสนับสนุนการทดสอบเครื่องยนต์ ยานยนต์ น้ำมันเชื้อเพลิง และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ศูนย์ทดสอบดังกล่าวมีเครื่องมือและห้องปฏิบัติการเฉพาะทางที่สามารถจำลองสภาวะการใช้งานจริงภายใต้เงื่อนไขควบคุม เพื่อประเมินสมรรถนะ ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การปล่อยมลพิษ ความสะอาดของเครื่องยนต์ ตลอดจนความทนทานและความปลอดภัย ข้อมูลที่ได้จะนำไปใช้ประกอบการพัฒนาและปรับปรุงผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมกับการใช้งานมากขึ้น

หนึ่งในตัวอย่างงานศึกษาที่สะท้อนบทบาทดังกล่าว คือโครงการศึกษาการใช้น้ำมันดีเซล B20 ในรถบรรทุกขนาดใหญ่ของกรมธุรกิจพลังงาน ซึ่งมีสถาบันนวัตกรรม ปตท. ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาโครงการ โดยทดสอบภาคสนามเป็นระยะทาง 100,000 กิโลเมตร ใช้เวลาดำเนินการ 540 วัน ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2556 ถึงธันวาคม 2557

ผลการศึกษาพบว่า รถบรรทุกที่ใช้ B20 มีอัตราการสิ้นเปลืองใกล้เคียงกับการใช้น้ำมันดีเซล และการปล่อยควันดำน้อยกว่า แต่มีสมรรถนะลดลงเล็กน้อย โดยเฉพาะการขับขี่ในพื้นที่ลาดชัน ทั้งนี้ ผลการศึกษาดังกล่าวเป็นข้อมูลจากรถเครื่องยนต์ดีเซลมาตรฐานมลพิษ Euro 3 ภายใต้เงื่อนไขการทดสอบและการบำรุงรักษาที่กำหนด จึงควรพิจารณาขอบเขตของผลการศึกษาให้สอดคล้องกับรถแต่ละรุ่น ไม่ควรนำไปสรุปแทนรถยนต์ทุกประเภท

ทั้งนี้ ปตท. มีส่วนร่วมในการพัฒนาและส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพมาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่แก๊สโซฮอล์ E10 ในปี 2544 ไบโอดีเซล B5 ในปี 2548 แก๊สโซฮอล์ E20 และ E85 ในปี 2551 จนถึงการพัฒนา B10–B20 ในปี 2563 โดยอาศัยความร่วมมือกับผู้ผลิตรถยนต์และชิ้นส่วน หน่วยงานภาครัฐ และสถาบันการศึกษา เพื่อศึกษาความเหมาะสมและสร้างความเชื่อมั่นก่อนนำผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาด


จากทางเลือกของผู้ใช้รถ สู่ประโยชน์ของประเทศ

นอกจากมิติด้านเศรษฐกิจและความมั่นคงทางพลังงานแล้ว เชื้อเพลิงชีวภาพยังเป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคขนส่ง ซึ่งเป็นภาคส่วนที่ต้องปรับตัวเพื่อรองรับเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมและการมุ่งสู่ Net Zero ในอนาคต B20 และ E20 จึงเป็นอีกทางเลือกที่ช่วยลดค่าใช้จ่ายของผู้ใช้รถที่รองรับ ลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้า และหนุนรายได้เกษตรกรไทยไปพร้อมกัน