ตื่นตาตื่นใจไปกับ “ป้อมปราการไฮซอร์” (Hisor Fortress) ในเมืองไฮซอร์ทางตะวันตกของกรุงดูชานเบ เมืองหลวงของทาจิกิสถาน ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 3,000 ปี หลักฐานความเจริญรุ่งเรืองของเส้นทางสายไหมในอดีต
“ป้อมปราการไฮซอร์” ถือเป็นหนึ่งในโบราณสถานที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างสมบูรณ์ที่สุดของประเทศทาจิกิสถาน ตั้งตระหง่านอยู่บนเนินเขาในยุทธศาสตร์สำคัญ ตลอดประวัติศาสตร์อันผันผวนของภูมิภาค ป้อมปราการนี้ได้เป็นประจักษ์พยานต่อการเปลี่ยนแปลงของอำนาจครั้งแล้วครั้งเล่า ทั้งถูกทำลายและสร้างขึ้นใหม่หลายต่อหลายครั้ง แต่ก็ยังคงยืนหยัดเป็นสัญลักษณ์แห่งความทรงจำทางประวัติศาสตร์
จากกรุงดูชานเบ เมืองหลวงของทาจิกิสถาน ใช้เวลาเดินทางไม่ถึงหนึ่งชั่วโมง นักท่องเที่ยวก็จะได้สัมผัสกับบรรยากาศของอดีตที่ยังคงมีชีวิตอยู่ นับเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการเดินทางแบบไปเช้าเย็นกลับของผู้ที่สนใจรากเหง้าและเรื่องราวของดินแดนทาจิกิสถาน
หลักฐานทางประวัติศาสตร์ชี้ให้เห็นว่าพื้นที่แห่งนี้เริ่มมีความเคลื่อนไหวตั้งแต่ยุคจักรวรรดิอคาเมนิด (Achaemenid Empire) ราว 500 ปีก่อนคริสตกาล หรืออาจนานกว่านั้น ในเวลานั้นคือชุมชนที่สำคัญที่สุดของภูมิภาค ในขณะที่ดูชานเบ (เมืองหลวงในปัจจุบัน) ยังคงเป็นเพียงตลาดเล็กๆ
นับตั้งแต่ก่อตั้ง ป้อมปราการแห่งนี้เป็นฉากของการผลัดเปลี่ยนผู้ปกครองนับไม่ถ้วน ไม่ว่าจะเป็นจักรพรรดิ เอมิเรต หรือบรรดาผู้รุกรานทั้งหลาย ด้วยทำเลที่ตั้งทางยุทธศาสตร์สำคัญใกล้เส้นทางสายไหม ป้อมไฮซอร์จึงตกเป็นเป้าหมายของผู้พิชิตจากทั่วสารทิศ ตั้งแต่มองโกล อาหรับ ไปจนถึงตำนานเล่าขานว่าอเล็กซานเดอร์มหาราชเคยยึดครองที่นี่มาแล้ว
ป้อมปราการไฮซอร์ได้รับความเสียหายอย่างหนัก โดยเฉพาะจากการถูกทำลายโดยกองทัพแดงในช่วงศตวรรษที่ผ่านมา ส่งผลให้อาคารดั้งเดิมไม่สามารถคงอยู่ได้อย่างสมบูรณ์ ป้อมแห่งนี้ถูกทุบทิ้งและสร้างขึ้นใหม่หลายต่อหลายครั้ง ทำให้การระบุอายุที่แท้จริงของป้อมเป็นเรื่องยากสำหรับนักโบราณคดี
อย่างไรก็ตามป้อมปราการไฮซอร์ก็ยังคงตั้งตระหง่านเป็นสัญลักษณ์สะท้อนประวัติศาสตร์อันยาวนาน และความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ของภูมิภาคเอเชียกลางอย่างไม่เสื่อมคลาย
การเดินทางสู่ป้อมปราการไฮซอร์
ตั้งอยู่ห่างจากกรุงดูชานเบ ประมาณ 25 กิโลเมตร วิธีเดินทางที่สะดวกที่สุดคือการนั่งแท็กซี่ (แล้วแต่การต่อรองราคา) หรือหากต้องการประหยัดมากขึ้น นักท่องเที่ยวสามารถเลือกใช้บริการแท็กซี่ร่วมได้เช่นกัน โดยเดินทางไปยังจุดจอดรถบริเวณปลายถนนอิสโมอิล โซโมนี (Ismoil Somoni Avenue) ฝั่งตะวันตก ซึ่งจะมีรถวิ่งเข้าออกสู่ใจกลางเมืองไฮซอร์อยู่เป็นประจำ จากตัวเมืองไฮซอร์ จะต้องเดินทางต่ออีกประมาณ 5 กิโลเมตรเพื่อไปถึงป้อมปราการที่ตั้งอยู่นอกเมือง โดยสามารถขึ้นแท็กซี่ร่วมได้ที่สถานีขนส่งหลักของไฮซอร์ซึ่งมีบริการไปยังป้อมอย่างต่อเนื่อง
ค่าเข้าชมป้อมปราการ 10 ซอโมนี (ประมาณ 33 บาท) ในอัตรานักท่องเที่ยว โดยสามารถชำระได้ที่ทางเข้าประตูหลักของป้อม
