“บ้านมณีพฤกษ์” จังหวัดน่าน เป็นหมู่บ้านชาวไทลื้อและม้ง ตั้งอยู่บนดอยสูงราว 1,400 – 1,600 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล ถือเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีความเหมาะสมต่อการปลูกกาแฟของเมืองไทย
กาแฟบ้านมณีพฤกษ์ ถือกำเนิดขึ้นจากปณิธานของชาวบ้านมณีพฤกษ์ส่วนหนึ่ง ซึ่งนำโดย “วิชัย กำเนิดมงคล” หรือ “รองกล้วย” ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกาแฟเดอม้งมณีพฤกษ์ ที่ร่วมแรงร่วมใจกันปลูกกาแฟบนดอยสูงตั้งแต่ราวปี พ.ศ. 2555 เพื่อต้องการพลิกฟื้นสภาพ “ภูเขาหัวโล้น” จากการปลูกพืชเชิงเดี่ยว (ขิง, กะหล่ำปลี) ให้ผืนป่ากลับคืน ควบคู่ไปกับการให้ชุมชนอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างยั่งยืน รวมถึงแก้คำครหาที่จังหวัดน่านในช่วงนั้น ถูกหลาย ๆ คนบูลลี่ว่า ตัดไม้ทำลายป่าจนเหี้ยนเตียนเหลือแต่ภูเขาหัวโล้น
กาแฟบ้านมณีพฤกษ์ เป็นกาแฟที่ปลูกใต้ร่มไม้ใหญ่อย่างพิถีพิถันใส่ใจในรายละเอียดทุกกระบวนการผลิต หรือที่รองกล้วยเรียกว่า “กาแฟประณีต” เพื่อให้ได้เมล็ดกาแฟคุณภาพ มีรสชาติโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์
ส่งผลให้ปัจจุบันบ้านมณีพฤกษ์ เป็นแหล่งผลิตกาแฟชั้นเยี่ยมอันดับต้น ๆ ของเมืองไทย ที่ชื่อชั้นไม่ธรรมดา กวาดรางวัลทั้งระดับประเทศและระดับโลกมามากมาย
โดยเฉพาะ “กาแฟพิเศษ” บ้านมณีพฤกษ์นั้น ถูกยกให้เป็นจ้าวยุทธภพอันดับ 1 ของกาแฟเมืองไทย จากผลรางวัลการคว้าแชมป์ตามเวทีต่าง ๆ มาครองต่อเนื่อง
นอกจากจะมีกาแฟพิเศษชื่อชั้นไม่ธรรมดาแล้ว บ้านมณีพฤกษ์ยังมี “น้ำตกพิเศษ” ลักษณะไม่ธรรมดา เป็นแหล่งท่องเที่ยวอันซีนเมืองน่านที่เหมาะสำหรับบรรดาขาลุยที่ชื่นชอบในธรรมชาติที่ยังคงความดิบเรียล แต่ว่ามีความสวยตะโกน และชวนว้าวเมื่อได้ลุยไปประสบพบเจอ
สำหรับน้ำตกพิเศษแห่งบ้านมณีพฤกษ์ คือ “น้ำตกน้ำเปิน” เป็นน้ำตกที่มีลักษณะพิเศษแตกต่างจากน้ำตกทั่ว ๆ ไป เริ่มตั้งแต่การเดินทางจากบ้านมณีพฤกษ์สู่ตัวน้ำตกก็พิเศษแล้ว
เนื่องจากระหว่างทาง เป็นถนนดินโคลน ผ่านพื้นที่ทำการเกษตรของชาวบ้าน ขึ้นเขาลงเขา บางช่วงถนนเป็นร่องลึก และค่อนข้างเละตุ้มเป๊ะ
ดังนั้นการเดินทางเข้าสู่ตัวน้ำตกน้ำเปินของนักท่องเที่ยวโดยเฉพาะในช่วงหน้าฝน จึงจำเป็นต้องใช้ “รถไถของชุมชน” ที่ปรับแต่งเป็น “รถไถประยุกต์” หรือ “รถไถพิเศษ” มีคอกสำหรับบรรทุกนักท่องเที่ยวให้บริการในราคาคันละ 1,500 บาทต่อนักท่องเที่ยวประมาณ 6-7 คน
จากนั้นเมื่อรถพร้อม คนพร้อม คณะเราซึ่งเป็นบุคคลธรรมดา ไม่พิเศษ ก็นั่งรถไถพิเศษจากบ้านมณีพฤกษ์ ออกเดินสู่น้ำตกพิเศษตะลุยฝ่าถนนดินโคลนเละ ๆ ระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 30 นาที
แม้ระหว่างทางที่นั่งรถ จะกระโดดกระเด้ง กระเด็นกระดอน ชนิดที่ต้องหาที่จับยึดเหนี่ยว พร้อมเกร็งแขน เกร็งขา เกร็งลมปราณ กันไปตลอดทาง แต่ว่าวิวทิวทัศน์ระหว่างทางนั้นก็สวยงามน่าชมเป็นอย่างยิ่ง
อีกทั้งยังได้เห็นถึงวิถีการปลูกกาแฟใต้ร่มไม้ใหญ่ โดยเฉพาะการปลูกกาแฟใต้ป่าสนที่ดูเป็นระเบียบและน่าชมไม่น้อย
จากนั้นรถไถพิเศษได้แล่นฝ่าเส้นทางสุดวิบากมาจอดริมทาง เพื่อให้พวกเราเดินเท้าสู่ตัวน้ำตกอีกประมาณ 200 เมตร ผ่านถนนดินโคลนเละ ผ่านไร่ชาวบ้าน และป่าหญ้า ก่อนจะถึงช่วงสุดท้ายประมาณ 100 เมตร เป็นทางเดินลงเขาชัน ต้องเดินด้วยความระมัดระวัง
และช่วงสุดท้ายระยะทางประมาณ 60 เมตร บอกเลยว่าสุดจัดปลัดขิก เพราะเป็นเส้นทางชันลงเขาเกือบ 90 องศา ต้องไต่เชือกโรยตัวลงไปใน 2 ช่วงด้วยกัน
ช่วงแรกโรยตัวสั้น ๆ ผ่านโขดหินประมาณ 10 เมตร ซึ่งจะมีสตาฟฟ์คอยดูแลและบอกจุดวางเท้าลงอย่างใกล้ชิด
เมื่อโรยตัวช่วงแรกลงมาแล้ว จะพบกับจุดยืนชมน้ำตก ที่มีพื้นที่พอประมาณให้เดินหามุมถ่ายรูปกันตามใจชอบ
ใครที่คิดว่าเหนื่อย เรี่ยวแรงอ่อนล้า หรือไม่อยากเสี่ยงโรยตัวลงเขาต่อไป ก็ให้หยุดที่จุดชมวิวช่วงแรกพอ ซึ่งงานนี้แต่ละคนต้องประมาณกำลังเรี่ยวแรงของตัวเองให้ดี
ส่วนใครที่บ่ยั่น ก็สามารถโรยตัวไต่ลงเขาในช่วงที่ 2 ที่มีระยะทางประมาณ 20 เมตร เพื่อลงไปชมน้ำตกอย่างใกล้ชิด
สำหรับน้ำตกน้ำเปิน แม้เราจะเดินทางแบบสมบุกสมบัน ลุยเข้ามาจากบ้านมณีพฤกษ์ แต่ตัวน้ำตกนั้นตั้งอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยภูคา เขตหน่วยพิทักษ์อุทยานฯ ภูแวและผาผึ้ง
น้ำตกน้ำเปิน มีความสูงประมาณ 50 เมตร ไหลจาก “ลำห้วยน้ำเปิน” เป็นสายฟูฟ่อง ทิ้งดิ่งลงมาจากหน้าผา กระทบกับโขดหินแตกกระจายที่เบื้องล่าง
น้ำตกน้ำเปินมีความพิเศษต่างจากน้ำตกทั่ว ๆ ไป ที่เมื่อไหลเป็นสายตกลงมากระทบกับแผ่นดิน หรือแผ่นหินที่เบื้องล่างแล้ว จะเกิดเป็นแอ่งน้ำใสเย็นให้ปลาแหวกว่าย หรือคนลงเล่นน้ำ
แต่น้ำตกน้ำเปินเมื่อตกลงมาแล้ว กลับไม่มีแอ่งน้ำ เนื่องจากสายน้ำตกได้มุดหายลงไปในถ้ำบนภูเขา จนได้ชื่อว่า “น้ำตกที่จมหายไปใต้พิภพ” ก่อนไหลไปรวมกับลำธารสายใหญ่อีกที ซึ่งบ้านเรามีน้ำตกลักษณะพิเศษแบบนี้อยู่เพียงไม่กี่แห่งเท่านั้น
สำหรับน้ำตกน้ำเปิน วันนี้ทางอุทยานแห่งชาติดอยภูคายังไม่ได้ให้นักท่องเที่ยวเข้าชมอย่างเป็นทางการ แต่เป็นการทดลองเปิดในรูปแบบการท่องเที่ยวชุมชนโดยให้กลุ่มท่องเที่ยวชุมชนบ้านมณีพฤกษ์เป็นผู้ดำเนินการ
ทำให้รูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวน้ำตกแห่งนี้ ณ ปัจจุบัน จำเป็นต้องลุย เลอะ เปรอะ เปื้อน สมบุกสมบัน เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวสายลุยที่มีร่างกายแข็งแรง และจิตใจที่แข็งแกร่งพร้อมเผชิญกับอุปสรรคต่าง ๆ
อย่างไรก็ดี สำหรับนักท่องเที่ยวเมื่อเดินทางมาถึงตัวน้ำตกแห่งนี้ ส่วนใหญ่ต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า สวยงามน่าประทับใจคุ้มค่าเหนื่อย
ถือเป็นน้ำตกพิเศษอันซีนจังหวัดน่าน กับการเดินทางที่พิเศษ ทั้งยังมีกาแฟรสเลิศให้ดื่มด่ำกันถึงแหล่ง นับเป็นอีกหนึ่งประสบการณ์ท่องเที่ยวที่แปลกแตกต่างที่บรรดานักท่องเที่ยวสายลุยไม่ควรพลาดด้วยประการทั้งปวง
###############################
น้ำตกน้ำเปิน เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติดอยภูคา ตั้งอยู่ที่บ้านมณีพฤกษ์ ตำบลงอบ อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน
ทุก ๆ ปี น้ำตกน้ำเปินจะมีสายน้ำในช่วงฤดูฝนไปจนถึงต้นฤดูหนาว ประมาณเดือน มิ.ย.-พ.ย. แต่สายน้ำตกจะสวยงามที่สุดในช่วงฤดูฝนราวเดือน ก.ค.-ก.ย.
ผู้สนใจสามารถติดต่อสอบถามกิจกรรมเที่ยวน้ำตกน้ำเปินและท่องเที่ยวชุมชนบ้านมณีพฤกษ์ได้ที่ โทร. 093 304 2734 (กั้ง)/092 390 5098 (เค้ก)
และสามารถสอบถามข้อมูลที่พัก ร้านอาหาร และสถานที่ท่องเที่ยวในจังหวัดน่าน ได้ที่ ททท. สำนักงานน่าน โทร. 0 5471 1217-8 หรือที่เฟซบุ๊กแฟนเพจ ททท.สำนักงานน่าน


