“มะยงชิด-มะปรางหวาน” เป็นหนึ่งในผลไม้ที่ที่อยู่เคียงคู่กับฤดูร้อนของบ้านเรา ทุก ๆ ปีในช่วงเดือนกุมภาพันธ์-เดือนมีนาคม มะยงชิด-มะปรางหวาน ตามพื้นที่ต่าง ๆ จะพร้อมใจกันให้ผลผลิตออกลูกสุกเหลืองเป็นพวงห้อยระย้ามากมายเต็มต้น
มะยงชิดและมะปรางเป็นพืชในตระกูลเดียวกัน คือตระกูล Boeua ผลไม้ทั้ง 2 ชนิด มีความคล้ายคลึงกันมาก โดยเปลือกของมะยงชิดจะมีสีเหลืองส้มเข้มกว่าเปลือกของมะปรางที่มีสีเหลืองนวล และมีขนาดของเม็ดเล็กกว่าเม็ดของมะปราง
ร.ต.ต.อำนวย หงษ์ทอง หรือ “ดาบนวย” (ปัจจุบันเกษียณราชการแล้ว) เจ้าของสวนนพรัตน์ ซึ่งดำรงตำแหน่ง “นายกสมาคมชาวสวนมะปรางนครนายก” ให้ข้อมูลว่า ผลไม้จำพวกมะปราง-มะยงในบ้านเรา โดยรวมแล้วจัดอยู่ใน “ตระกูลมะปราง” แบ่งเป็น มะปรางหวาน มะปรางเปรี้ยว มะยงชิด มะยงห่าง ซึ่งชื่อชิด-ห่าง นั้นอิงจากความหวาน คือชิดใกล้ความหวาน ห่างจากความหวาน มะยงชิดจึงหวานเยอะเปรี้ยวน้อย ส่วนมะยงห่างจะมีความหวานน้อยแต่เปรี้ยวเยอะกว่า นอกจากนี้ก็ยังมี “กาวาง” ที่มีรสเปรี้ยวสุด ๆ ที่แม้แต่นกกายังวางทิ้งไม่ยอมกิน
สำหรับดาบนวย เป็นหนึ่งในผู้ใช้ชีวิตคลุกคลีอยู่กับสวนมะปรางมาตั้งแต่เด็ก ก่อนจะหันมาปลูกมะยงชิดเมื่อราว 40 ปีที่แล้ว จนปัจจุบันนอกจากจะถูกยกให้เป็นกูรูเรื่องมะยงชิดและมะปรางเบอร์ต้น ๆ ของเมืองไทยแล้ว ดาบนวยยังเป็นผู้บุกเบิกเทคนิค “ติดหลอดไฟ” ซึ่งช่วยให้มะยงชิดและมะปรางหวานให้ผลดกกว่าการปกแบบปกติ แถมยังสามารถควบคุมช่วงระยะเวลาของการจัดเก็บผลผลิตได้อีกด้วย
ดาบนวยให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ในอดีตมะยงชิดจะมีผลขนาดใหญ่กว่ามะปรางอย่างเห็นได้ชัด แต่ปัจจุบันมีเกษตรกรหลายพื้นที่สามารถพัฒนาสายพันธุ์ของมะปรางหวานจนทำให้ผลมีขนาดใหญ่เทียบเท่ากับมะยงชิดได้แล้ว
อย่างไรก็ดีวันนี้ในบ้านเรานิยมบริโภคมะยงชิดกันมากกว่ามะปราง โดยมะยงชิดในเมืองไทยนั้นมีอยู่หลายสายพันธุ์ด้วยกัน นำโดย 3 สายพันธุ์หลักที่นิยมปลูกและนิยมบริโภค ได้แก่ พันธุ์ทูลเกล้า เพชรกลางดง และบางขุนนนท์ นอกจากนี้ก็ยังมีพันธุ์อื่น ๆ อาทิ พระอาทิตย์ ดาวพระศุกร์ เพชรชากังราว สีทอง ทองใหญ่หัวเขียว ชิดสาลิกา เป็นต้น
สำหรับหนึ่งในแหล่งปลูกมะยงชิดและมะปรางหวานขึ้นชื่อของเมืองไทยก็คือ “จังหวัดนครนายก” ที่นอกจากผลไม้ทั้ง 2 ชนิด จะเป็น Soft Power ประจำจังหวัดแล้ว มะยงชิดและมะปรางหวานนครนายกยังการันตีคุณภาพด้วยการเป็น “ผลไม้ GI” ที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาประกาศขึ้นทะเบียน มะยงชิด-มะปรางหวานนครนายก เป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ( GI ) ตั้งแต่เมื่อปี 2559
ด้วยเหตุนี้ทุก ๆ ปี ในช่วงต้นฤดูร้อนที่มะยงชิด-มะปรางหวาน ออกผลผลิต ทางจังหวัดนครนายกจะมีการจัดงานมะยงชิด-มะปรางหวานขึ้น เพื่อส่งเสริมผลผลิตของเกษตรกร รวมไปถึงนำเสนอของดีอื่น ๆ ของจังหวัดนครนายก
โดยปีนี้จังหวัดนครนายกกำหนดจัดงานมะยงชิด-มะปรางหวานในชื่อ “เพลินแฟร์ @นครนายก” ขึ้นในวันที่ 20 - 22 กุมภาพันธ์ 2569 ณ บริเวณสวนหน้าเขื่อนขุนด่านปราการชล จังหวัดนครนายก
ภายในงานได้ยกทัพผลไม้ GI อย่าง “มะยงชิด- มะปรางหวาน” ลูกใหญ่ หวานกรอบ ส่งตรงจากสวน มาให้ผู้สนใจได้เลือกซื้อเลือกหากัน รวมไปถึงมีอาหาร เครื่องดื่ม และสินค้าเกษตรคัดเกรดพรีเมียม และร้านค้าเด็ดๆ จากผู้ประกอบการนครนายกมากกว่า 100 ร้าน
ด้าน “การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานนครนายก” ก็ได้จัดกิจกรรมรับฤดูกาลมะยงชิด-มะปรางหวาน ด้วยโปรโมชั่น “Hidden Chill เที่ยวชิล กินมะยงชิดนครนายก” โดยนักท่องเที่ยวต่างถิ่นที่ไม่ได้มีภูมิลำเนาอยู่ในจังหวัดนครนายก เมื่อซื้อผลไม้มะยงชิด-มะปราง ในสวนที่เข้าร่วมกิจกรรมครบ 500 บาท จะได้สิทธิ์ส่วนลด 100 บาท (จำกัดจำนวน 1,500 สิทธิ์/สวนละ 100 สิทธิ์) ตั้งแต่วันนี้- 31 มีนาคม 2569
นอกจากนี้นักท่องเที่ยวยังสามารถทัวร์เกษตรเที่ยวสวนมะยงชิด-มะปรางหวาน เก็บผลสุก ๆ ของผลไม้ GI กินสด ๆ จากต้น ท่ามกลางบรรยากาศของสวนผลไม้อันร่มรื่น หลายสวนมีการปลูกมะยงชิด-มะปรางค์หวานต้นใหญ่ ๆ อย่างเป็นระเบียบสวยงาม เป็นดังอุโมงค์ต้นมะยงชิดที่ชวนให้ถ่ายรูปไม่น้อย
สำหรับรายชื่อสวนผลไม้ (มะยงชิด มะปราง) ในจังหวัดนครนายก จำนวน 15 สวนที่เข้าร่วมกิจกรรม ดังกล่าว มีดังนี้
1. สวนครูณรงค์ ครูเล็ก
ที่อยู่ 23 หมู่ที่ 4 ซอย อพป.สามัคคี ตำบลเขาเพิ่ม อำเภอบ้านนา
โทร. 087-1434890 / 089-9139524
พิกัด https://maps.app.goo.gl/yapH2PSoJ6znMwhM6
2. สวนสิงหวิบูล
ที่อยู่ 23/2 ม4 ตำบลเขาเพิ่ม อำเภอบ้านนา
โทร. 0854335542
ที่อยู่ https://maps.app.goo.gl/VWsCZM2CinDyDhWcA
3. สวนนพรัตน์ (ดาบนวย)
ที่อยู่ 99 หมู่ 10 ตำบลดงละคร อำเภอเมือง
โทร. 081-7624082
พิกัด https://maps.app.goo.gl/YMD9o6XtojFySK6XA
4. สวนภาณุพงศ์ (ท่าช้าง)
ที่อยู่ 72 หมู่ 7 ตำบลท่าช้าง อำเภอเมือง
โทร. 086-3253254 / 086-3457537
พิกัด https://maps.app.goo.gl/Rp6BAaM3dZRN5pUEA
5. สวนสมเกียรติ วังยายฉิม
ที่อยู่ 85 หมู่ 6 ตำบลหินตั้ง อำเภอเมือง
โทร. 089-0203064
พิกัด https://maps.app.goo.gl/3E3ZJHqyRU3s1yzZ9
6. สวนเจริญ มะยงชิด
ที่อยู่ 16 หมู่ 6 ตำบล ท่าทราย อำเภอเมือง
โทร. 086-4458310 คุณต๋อย
พิกัด https://maps.app.goo.gl/Xwi5u9EgMfn6ovGC6
7. สวนละอองฟ้า 2
ที่อยู่ 153 หมู่ 3 ตำบลสาริกา อำเภอเมือง
โทร. 065-9964566 สิทธินนท์ โสวรรณตระกูล
พิกัด https://maps.app.goo.gl/e3rReT5r5iheSCAC8
8. สวนลุงเหลา
ที่อยู่ 106/1 หมู่ที่ 2 ตำบลท่าทราย อำเภอเมือง
โทร. 096-8801242 คุณราวิน
พิกัด https://maps.app.goo.gl/EdmckNQeczZr1a1MA?g_st=al
9. สวนแก้วคูณ
ที่อยู่ 55 หมู่ที่ 3 ตำบลสาริกา อำเภอเมือง
โทร. 081-3639249 คุณสมจิต
พิกัด https://maps.app.goo.gl/yk5HKNszpxH3xDcg9
10. สวนศรีทอง
ที่อยู่ 176 หมู่ที่ 4 ตำบลสาริกา อำเภอเมือง
โทร. 099-9565464 คุณฟาง
พิกัด https://maps.app.goo.gl/sk2BkK53SqZ2suJ8A
11. สวนละอองฟ้าคุณแหม่ม
ที่อยู่ 111/2 หมู่ที่ 8 ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง
โทร. 090-763-2519 ไอซ์
พิกัด https://maps.app.goo.gl/wEecMqFHQfHVvNzz8
12. สวนป้าอ้วน
ที่อยู่ 112 หมู่ที่ 1 ตำบลศรีกะอาง อำเภอบ้านนา
โทร. 086-1559497 จินตนา บุญมี (อ้วน)
พิกัด https://maps.app.goo.gl/5NGwYxeA1nhiAnke8
13. สวนทอฝันบ้านนา
ที่อยู่ 228 หมู่ 2 ตำบลศรีกระอาง อำเภอบ้านนา
โทร. 086-9730519 สุบิน เจริญศักดิ์
พิกัด https://maps.app.goo.gl/ex6ickbhF2smj6gs6
14. มะยงชิด สวนชั้นหนึ่ง
ร้านชั้นหนึ่งคาเฟ่ เลขที่ 248 หมู่ที่ 4 ตำบลป่าขะ อำเภอบ้านนา
โทร. 083-4626841 ,083-4626841
พิกัด https://goo.gl/maps/LC4PDhMXtBrNPR8k8
15. สวนมะยงชิดกำนันวิเชียร
ที่อยู่ 87 หมู่ 1 ตำบลท่าช้าง อำเภอเมือง
โทร. 062-5241536
พิกัด https://maps.app.goo.gl/eEVcFhyy1VdYpYon8
ทั้งนี้ ผู้สนใจสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ททท.สำนักงานนครนายก โทร. 037 312 282 หรือดูที่เฟซบุ๊กแฟนเพจ ททท. สำนักงานนครนายก - นครนายก ปราจีนบุรี สระแก้ว
