ช่วงเวลานี้เป็นช่วงเทศกาลสำคัญอีกงานหนึ่งของชาวไทยเชื้อสายจีน นั่นก็คือ"เทศกาลกินเจ" ซึ่งในปีนี้ตรงกับวันที่ 10-19 ตุลาคม ไม่ว่าจะเป็นที่กรุงเทพมหานคร จังหวัดภูเก็ต หรือที่หาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ต่างก็เตรียมจัดงานอย่างยิ่งใหญ่เช่นเคย งานนี้ไม่ว่าจะเป็นคนไทยแท้ๆ หรือคนไทยเชื้อสายจีนก็สามารถร่วมสร้างกุศลได้เหมือนกันโดยการกินเจ ซึ่งถือเป็นการให้ชีวิต งดการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต
งานเทศกาลกินเจนอกจากจะเป็นงานบุญแล้ว ก็ยังถือเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวได้อีกทางหนึ่ง เพราะแต่ละจังหวัดก็อยากจะดึงให้คนเข้ามากินเจไหว้พระในจังหวัดของตน เพื่อเป็นการกระจายรายได้และส่งเสริมการค้าขายในจังหวัดนั้นๆ ด้วย
จังหวัดสมุทรสาคร ก็เป็นอีกแห่งหนึ่งที่มีการจัดเทศกาลกินเจขึ้น โดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคกลางเขต 2 และเทศบาลนครสมุทรสาคร ได้จัดงาน "ไหว้เจ้า 9 ศาล เทศกาลกินเจสมุทรสาคร" ขึ้น ในวันที่ 10-19 ตุลาคมนี้ เพื่อเป็นการเชิญชวนคนไทยเชื้อสายจีนให้มาไหว้พระและกินเจกันที่ศาลเจ้าทั้ง 9 แห่ง ทั้งในฝั่งท่าฉลอม และมหาไชย
ท่าฉลอม ในอดีตถือเป็นเมืองท่าที่สำคัญ เพราะเป็นเมืองปากแม่น้ำท่าจีนซึ่งไหลลงสู่ทะเลอ่าวไทย จึงมักมีเรือบรรทุกสินค้าจากเมืองจีนเข้ามาเทียบท่าเพื่อค้าขายจำหน่ายสินค้าต่างๆ และทำให้มีชาวจีนเดินทางเข้ามาตั้งรกรากอยู่ในบริเวณนี้เป็นจำนวนมาก ส่งผลให้ทั้งฝั่งท่าฉลอมและฝั่งมหาชัยเป็นที่ตั้งของชุมชนชาวจีน ซึ่งภายหลังเมื่อมีชาวจีนมาอยู่มากเข้าก็มีการสร้างศาสนสถานตามศาสนาของตัวเองขึ้นเพื่อประกอบกิจทางศาสนาและเป็นศูนย์รวมของชาวจีนด้วยกัน ดังนั้นทั้งสองฝั่งแม่น้ำท่าจีนและเต็มไปด้วยศาลเจ้าต่างๆ ซึ่งเป็นที่เคารพนับถือของชาวจีนตั้งอยู่มากมาย อีกทั้งยังเป็นท่าจอดเรือประมงซึ่งมีสินค้าอาหารทะเลขึ้นฝั่ง และเป็นจุดที่สามารถข้ามฝั่งไปยังตำบลมหาชัยได้ ทำให้ท่าฉลอมในสมัยก่อนมีบรรยากาศคึกคักเป็นอย่างมาก
สำหรับศาลเจ้าทั้ง 9 ศาลในจังหวัดสมุทรสาครนี้ ตั้งอยู่ทั้งที่ฝั่งท่าฉลอมและฝั่งมหาชัย โดยศาลเจ้าในฝั่งท่าฉลอมได้แก่ ศาลเจ้าโรงเจเชงเฮียงตั้ว สถานที่รวมตัวของชาวจีนที่อพยพเข้ามาในเมืองไทย จนกลายเป็นที่ถือศีลของชาวจีนไป ศาลเจ้าพ่อกวนอู เทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์ ซึ่งมีผู้คนจะเข้ามากราบไหว้อยู่เป็นประจำ ศาลเจ้าแม่จุ๋ยบ๋วยเนี้ย หรือเจ้าแม่ทับทิม ผู้ที่ให้ความเคารพสักการะศาลเจ้าแห่งนี้โดยส่วนใหญ่จะเป็นชาวประมงและชาวไทยเชื้อสายจีน ศาลเจ้าปุนเถ้ากงท่าฉลอม ศาลเจ้าเก่าแก่อายุร้อยกว่าปี สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่สักการะแก่ชาวจีนและชาวไทยเชื้อสายจีนที่พำนักอาศัยอยู่ในตำบลท่าฉลอม และสวนพระโพธิสัตว์เจ้าแม่กวนอิมท่าฉลอม ซึ่งมีรูปหล่อพระโพธิสัตว์กวนอิมปางเมตตาขนาดใหญ่ตั้งอยู่โดดเด่น สร้างขึ้นในวาระที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ครองราชย์ครบ 50 ปี ใน พ.ศ.2539
ส่วนศาลเจ้าในฝั่งมหาไชยได้แก่ ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองสมุทรสาคร โดยมีเจ้าพ่อหลักเมืองซึ่งเป็นแผ่นไม้รูปเจว็ด เป็นรูปเทวดาหัตถ์ขวายกประทานพร หัตถ์ซ้ายถือพระขรรค์ เชื่อว่าแผ่นไม้สลักนี้ลอยน้ำผ่านคลองมหาชัย ชาวบ้านได้อัญเชิญขึ้นสักการะสร้างเป็นศาลเล็กๆ ไว้ที่ป้อมวิเชียรโชฏก ส่วนศาลปัจจุบันเป็นศาลที่สร้างขึ้นใหม่ ศาลเจ้าโรงเจมูลนิธิการกุศลสมุทรสาคร โรงเรียนจีนเก่าที่ปิดตัวลงและจัดสร้างใหม่เป็นโรงเจ ศาลเจ้าแม่กวนอิมพันมือคลองจาก ภายในศาลออกแบบพื้นศาลให้เปรียบได้กับสวรรค์9 ชั้น หากผู้ใดได้ก้าวเข้ามาสักการะภายในศาลถือว่าได้มาถึงสวรรค์ชั้นที่ 9 และศาลเจ้าปุนเถ้ากงมหาชัย ศาลเก่าแก่อายุกว่าร้อยปี
นอกจากการไหว้ศาลเจ้าทั้ง 9 ศาลเหล่านี้แล้ว ในบริเวณริมเขื่อนหน้าศาลเจ้าพ่อหลักเมืองก็มีกิจกรรมเทศกาลอาหารเจ ซึ่งมีร้านอาหารเจกว่า 50 ร้าน ที่รับรองความสะอาดปลอดภัยจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาครมาออกร้านให้ชิมกันอีกด้วย อีกทั้งยังมีนิทรรศการเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของเทศกาลกินเจ และนิทรรศการ "กินเจอย่างไร ช่วยต้านภัยโลกร้อน และลดทอนโรคอ้วน"
สำหรับผู้ที่มาร่วมงาน "ไหว้เจ้า 9 ศาล เทศกาลกินเจสมุทรสาคร" นอกจากจะได้สร้างกุศลด้วยการไหว้พระกินเจแล้ว ก็เป็นโอกาสดีที่จะได้มาเยี่ยมเยือน "ท่าฉลอม" ซึ่งคนส่วนใหญ่อาจจะเคยได้ยินชื่อของตำบลท่าฉลอมอย่างผิวเผิน แต่คงมีน้อยคนที่จะรู้จักความสำคัญของท่าฉลอมอีกอย่างหนึ่ง นั่นก็คือในฐานะที่เป็น "สุขาภิบาลหัวเมืองแห่งแรกของประเทศ" โดยจัดตั้งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 เป็นการทดลองรูปแบบการปกครองท้องถิ่นของประเทศไทยในระยะเริ่มแรก
ที่ตำบลท่าฉลอมยังมีถนนสายประวัติศาสตร์ที่ชื่อว่า "ถนนถวาย" ถนนสายเล็กๆ ที่มีความเกี่ยวเนื่องกับสุขาภิบาลท่าฉลอม โดยในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้มีรับสั่งในที่ประชุมเสนาบดีถึงเรื่องที่ได้ประพาสเมืองนครเขื่อนขันธ์ว่า เห็นถนนและตลาดเมืองนครเขื่อนขันธ์สกปรกเหมือนตลาดท่าจีน (ตลาดท่าฉลอม) สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ในฐานะที่ทรงเป็นเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย จึงทรงร้อนใจที่ตลาดท่าฉลอมถูกยกเป็นตัวอย่างในเรื่องความสกปรก จึงได้ทรงคิดหาวิธีร่วมกับพระยาพิไชยสุนทร ผู้ว่าราชการเมืองสมุทรสาครสมัยนั้น เพื่อจัดการทำให้เกิดความสะอาดเรียบร้อยขึ้น
การจัดการในครั้งนั้นได้รับความร่วมมือจากประชาชนในตลาดท่าฉลอมเป็นอย่างดี โดยแต่ละคนก็ได้สละพื้นที่หน้าบ้านของตัวเองให้ทำเป็นถนน อีกทั้งยังเรี่ยไรเงินกันเพื่อซื้ออิฐปูถนนให้ดูเรียบร้อยสวยงาม อีกทั้งก็จะช่วยกันดูแลปัดกวาดหน้าบ้านของตัวเองให้สะอาดสะอ้าน และหลังจากที่การสร้างถนนแห่งนี้สำเร็จลง รัชกาลที่ 5 จึงได้เสด็จมายังตำบลท่าฉลอมโดยทางรถไฟ เพื่อทอดพระเนตรและทรงเปิดถนนเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ.2448 โดยได้ตรัสในคราวที่เสด็จมาเปิดถนนว่า
"ตำบลท่าฉลอม เมืองนี้เป็นผู้ที่ทำถนนโดยลำพังราษฎรในท้องที่ถวายพระเจ้าแผ่นดินเป็นครั้งแรก เราขอตั้งชื่อถนนนี้ว่า ถนนถวาย เราสั่งให้เปิดถนนให้มหาชนเดินไปมาตั้งแต่บัดนี้ ขอให้ชนทั้งหลายซึ่งอยู่ ณ ที่นี้ จงมีความสุขสวัสดิ์โดยทั่วกัน"
และสืบเนื่องมาจากการร่วมออกทุนสร้างถนนของประชาชนนี้ ทำให้ตลาดท่าฉลอมมีสภาพแวดล้อมดีขึ้นอีกมาก โดยมีพระราชโองการประกาศแก้ภาษีโรงร้านจัดการสุขาภิบาลที่ตลาดท่าฉลอม โดยยกเงินภาษีโรงร้านที่เก็บได้ในพื้นที่พระราชทานให้ไว้สำหรับการรักษาซ่อมแซมถนนหนทาง การจุดโคม และรักษาความสะอาด ซึ่งเรียกชื่อรวมกันว่า "การสุขาภิบาล"
"สุขาภิบาลท่าฉลอม" จึงนับเป็นสุขาภิบาลหัวเมืองแห่งแรกของประเทศไทยที่ได้รับพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ดำเนินการได้ และเป็นแม่แบบแก่สุขาภิบาลแห่งอื่นในเวลาต่อมาอีกด้วย
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
งาน "ไหว้เจ้า 9 ศาล เทศกาลกินเจสมุทรสาคร" จะจัดขึ้นในวันที่ 10-19 ตุลาคม 2550 ณ ศาลเจ้า 9 แห่ง และบริเวณริมเขื่อนหน้าศาลเจ้าพ่อหลักเมือง จังหวัดสมุทรสาคร สนใจสอบถามรายละเอียดได้ที่ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคกลางเขต 2 โทร.0-3247-1005 ถึง 6 หรือที่ งานประชาสัมพันธ์ เทศบาลนครสมุทรสาคร โทร.0-3441-1208
