"บ้านป่องนัก" บ้านงาม หน้าต่างหลายร้อยบาน

หากพูดถึง "บ้าน" ไม่เพียงเป็น 1 ในปัจจัย 4 ที่จำเป็นสำหรับมนุษย์แล้ว บ้านโบราณหลายๆหลังในเมืองไทย ยังถูกยกให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวอีกด้วย อย่างเช่นที่ "บ้านป่องนัก" ในค่ายสุรศักดิ์มนตรี แห่งเมืองรถม้า ลำปาง ก็ถือเป็นบ้านเก่าอันทรงคุณค่าที่มีความน่าสนใจไม่น้อยทีเดียว

“บ้านป่องนัก” เป็นภาษาคำเมืองที่คนภาคเหนือเรียกกัน ซึ่งคำว่า “ป่อง” นั้นหมายถึงหน้าต่าง คำว่า “นัก” หมายถึง มาก ฉะนั้น “บ้านป่องนัก” จึงหมายถึง บ้านที่มีหน้าต่างจำนวนมาก ก่อสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2468 โดยกรม ยุทธการทหารบก และควบคุมการก่อสร้างโดยพันโทพระมหาณรงค์เรืองเดช ผู้บังคับกองทัพที่ 1 กรมทหารราบที่ 17 ซึ่งใช้งบประมาณในการก่อสร้างไปกว่า 16,000 บาท

ในการสร้างบ้านบ้านป่องนักหลังนี้ขึ้นมานั้น เพื่อใช้เป็นพลับพลาที่ประทับของรัชกาลที่ 7 เมื่อครั้งที่พระองค์เสด็จพระราชดำเนินมณฑลพายัพ ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2469 และต่อมาเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2501 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ได้เสด็จพระราชดำเนินมาเยี่ยมราษฎรในภาคเหนือ ก็ได้จัดให้เป็นพลับพลาที่ประทับอีกครั้ง ครั้นเมื่อเสด็จกลับได้จึงได้มีการปรับเป็นกองบัญชาการมณฑลทหารบกที่ 7 จนถึง พ.ศ.2513

ปัจจุบันนี้ “บ้านป่องนัก” ก็ได้กลายมาเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจภายในเขตพื้นที่ทหารของค่ายสุรศักดิ์มนตรี โดยจัดเป็นพิพิธฑภัณฑ์ให้นักท่องเที่ยวเข้าไปเที่ยวชม ซึ่งเมื่อมองจากด้านนอกของตัวบ้าน จะเห็นว่าตัวบ้านสร้างขึ้นตามแบบสถาปัตยกรรมยุโรปผสมไทย มีลักษณะเป็นอาคารไม้ 2 ชั้น ยกพื้นเตี้ย มีหน้ามุขแบบ 5 เหลี่ยม จำนวน 5 มุข

ส่วนสิ่งสำคัญที่โดดเด่นสะดุดตามากก็คือ หน้าต่างของบ้านทั้งด้านบนและด้านล่างของบ้าน ที่มีลักษณะเป็นหน้าต่างบานเกล็ดไม้อยู่รายล้อมรอบบ้านไปหมด ซึ่งมีจำนวนมากถึง 250 บาน และมีช่องหน้าต่างกว่า 469 ช่อง เรียกว่าหากใช้เวลาในการปิดหน้าต่างเพียงคนเดียวก็ต้องใช้เวลาเป็นชั่วโมงเลยทีเดียวกว่าจะปิดหมด

แล้วเมื่อเดินเข้าไปภายในตัวบ้าน จะได้พบกับห้องที่ถูกจัดแบ่งสรรเป็นส่วนไว้มากมาย โดยแต่ละห้องจะมีการจัดข้าวของจัดแสดงไว้มากมาย อย่างห้องด้านล่างเป็นที่เป็นรวบรวมปืน และหมวกของทหาร ส่วนอีกห้องจัดแสดงเรื่องราวประวัติของจอมพลและมหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี

พอจะเดินขึ้นสู่ตัวบ้านด้านบน จะมีบันไดแบบเวียนเวียนขึ้น – ลง จำนวน 2 บันได นำขึ้นไปสู่ตัวบ้านด้านบน ที่ถูกแบ่งออกเป็นหลายๆ ห้องเช่นกัน มีทั้งห้องที่จัดแสดงเครื่องใช้อย่างพวก ถ้วย ชามสมัยโบราณ เครื่องเล่นแผ่นเสียงยุคเก่า เตียงนอนทหาร รวมไปถึงยังมีห้องจัดแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับภาพเขียนสีประตูผาที่เป็นแหล่งโบราณคดีที่น่าสนใจของจังหวัดลำปาง อีกทั้งยังมีภาพถ่ายโบราณ (ภาพขาวดำ) ที่จัดแสดงไว้มากมาย ให้ได้เดินชมและศึกษาเรื่องราวต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับจังหวัดลำปาง

และนอกจาก “บ้านป่องนัก” ที่มีความแปลกและน่าสนใจแล้ว ภายในค่ายสุรศักดิ์มนตรีแห่งนี้ยังมีสิ่งที่น่าสนใจอื่นๆ อีก ไม่ว่าจะเป็น ศาลจอมพลและมหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี ที่ตั้งอยู่ด้านหน้าบ้านป่องนักให้ได้ศักการะกัน และหากนักท่องเที่ยวที่อยากจะสัมผัสกับชีวิตความเป็นอยู่ของชาวทหาร ที่นี่ก็มีอาคารบ้านพักไว้คอยบริการ เป็นลักษณะบ้านแบบสถาปัตยกรรมยุโรป ตกแต่งภายในอย่างคลาสสิกชวนให้พักผ่อนเป็นอย่างยิ่ง

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

"บ้านป่องนัก" ตั้งอยู่ภายในมณฑลทหารบกที่ 32 ค่ายสุรศักดิ์มนตรี ตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง นักท่องเที่ยวที่สนใจเข้าไปเที่ยวชมบ้านป่องนักสามารถติดต่อไปได้ที่ กองกิจการพลเรือนมณฑลทหารบกที่ 32 โทร. 0-5422-5941-3 ต่อ 3318