ทุกๆปีที่จังหวัดตาก จะจัดงานประเพณีขึ้นธาตุเดือนเก้าขึ้นที่วัดพระบรมธาตุ อ.บ้านตาก เพื่อสืบสานวัฒนธรรมและประเพณีอันดีงามของชาวเหนือให้คงอยู่ต่อไป ควบคู่ไปกับการส่งเสริมการท่องเที่ยวในจังหวัดตาก
ในปีนี้ ชาวอำเภอบ้านตาก องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะตะเภา ได้ร่วมกับอำเภอบ้านตาก จัดงานประเพณีขึ้นธาตุเดือนเก้าขึ้นในช่วงวันขึ้น 14 และ 15 ค่ำเดือนเก้าของชาวภาคเหนือ ซึ่งปีนี้ตรงกับวันที่ 20 มิถุนายน 2548
สำหรับประเพณีขึ้นธาตุเดือนเก้า ชาวเหนือจะจัดขึ้นเพื่อเป็นการบูชาพระบรมสารีริกธาตุขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยการจัดขบวนแห่ผ้าห่มธาตุ ซึ่งประกอบด้วยขบวนกลองยาว ขบวนต้นเงินต้นทอง ขบวนตุงไชย ธงทิวและเครื่องพุทธบูชา จากบริเวณหนองเล่ม เคลื่อนผ่านสะพานบุญ ซึ่งเป็นสะพานไม้ยาวประมาณ 200 เมตร ขึ้นไปทำพิธีห่มพระบรมธาตุ จากนั้นจะเป็นพิธีการบวงสรวงเจดีย์ยุทธหัตถี เจดีย์ที่พ่อขุนรามคำแหงมหาราช ที่ทรงสร้างไว้ในคราวทำสงครามยุทธหัตถีชนะขุนสามชน เจ้าเมืองฉอด
อันประเพณีขึ้นธาตุเดือนเก้า นั้นตามตำนานพระเจ้าเลียบโลก ซึ่งเขียนเป็นภาษาเหนือนั้น ได้กล่าวไว้ว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงเสด็จโปรดสัตว์ล่องมาตามตำน้ำปิง (มีหลักฐานยืนยันในคัมภีร์โบราณ) พระองค์ทานได้เสด็จมายังดอยมะหิยังกะ ในเขตเมืองตาก จึงตรัสกับพระอานนท์ว่า สถานที่นี้เป็นสถานที่สำราญ หากเราตะถาคตปรินิพานแล้ว ให้นำเอาอัฐิและเกศากลับมายังดอยมะหิยังกะ หลังจากที่พระองค์ทรงปรินิพานไปแล้ว 50 พรรษา พระอรหันต์ทั้ง 4 จึงได้นำเอาพระสารีริกธาตุของพระองค์พร้อมด้วยเกศาอีก 4 องค์มาประดิษฐานยังดอยมะหิยังกะ จากนั้นจึงได้ก่อเจดีย์เป็นรูปทรงสี่เหลี่ยม แล้วนำเอาพระสารีริกธาตุบรรจุไว้ภายในพระเจดีย์เพื่อเป็นที่สักการบูชาของมนุษย์และเทวดาทั้งหลาย
ต่อมาท่านพระครูพิทักษ์บรมเกตุ(ทองอยู่)เจ้าอาวาสท่านได้ไปนมัสการพระธาตุชเวดากอง ณ กรุงย่างกุ้ง ประเทศพม่า ท่านได้จดจำพระธาตุชเวดากองมาและได้มาก่อสร้างครอบคลุมองค์เก่าไว้ นอกจากนี้ยังได้สร้างพระบรมธาตุองค์เล็กๆอีก 16 องค์ เจดีย์สำหรับใส่พระพุทธรูปอีก 12 องค์ โขงจุดไฟเทียนอีก 6 โขง
สำหรับวัดพระบรมธาตุเป็นวัดเก่าแก่ มีพระธาตุที่จำลองแบบมาจากเจดีย์ชเวดากอง ประเทศพม่า และเป็นพระธาตุประจำปีเกิดของปีมะเมีย ที่ตัวอุโบสถมีประตูเป็นไม้แกะสลักสวยงาม หน้าบันและจั่วเป็นไม้หน้าต่างแกะเป็นพุทธประวัติปิดทองหัวบันไดเป็นนาค วิหารของวัดซึ่งเป็นวิหารเก่ามีเพดานสูง 2 ชั้น มีช่องลมอยู่โดยรอบ ทำให้อากาศภายในเย็น และวิหารนี้ยังเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้นปิดทอง นอกจากนี้ภายในบริเวณวัดยังมีวิหารไม้เก่าแก่ที่มีลวดลายแกะสลัก ซึ่งถือได้ว่าวัดพระบรมธาตุแห่งนี้เป็นวัดที่มีคุณค่าทางโบราณคดีแห่งหนึ่งของประเทศไทย
ทั้งนี้วัดพระบรมธาตุ สามารถเดินทางไปจากตัวเมืองตาก โดยใช้ทางหมายเลข 1107 สายตาก-บ้านตาก ไปประมาณ 35 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าสู่เส้นทางหมายเลข 1175 ไปประมาณ 1 กิโลเมตร วัดจะอยู่ทางซ้ายมือ
ซึ่งหลังจากร่วมงานบุญเพื่อความเป็นสิริมงคลแล้ว นักท่องเที่ยวยังสามารถเดินทางไปเที่ยวยังแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจใกล้เคียง อาทิ วัดพระพุทธบาทดอยโล้น ซึ่งอยู่ห่างจากวัดพระบรมธาตุ 10 กิโลเมตร ภายในวัดมีสมเด็จมหาศากยะมุนีศรีสรรเพชร พระพุทธรูปขนาดหน้าตักกว้าง 20 เมตร สูง 38 เมตร มีรอยพระพุทธบาทอยู่บนยอดเขา มีบ่อน้ำธรรมชาติที่ชาวบ้านถือเป็นบ่อน้ำทิพย์ หรืออาจเดินทางไปยังวนอุทยานแห่งชาติเขาพระบาท ชมฟอสซิลไม้กลายเป็นหินที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในเอเชีย
ผู้ที่สนใจสามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ภาคเหนือเขต 4 โทร 0-5551-4341-3