หนึ่งปีมีครั้งกับประเพณีขึ้น“เขาพนมรุ้ง”

คนบุรีรัมย์และคนทางแถบอีสานใต้มีความเชื่อกันมาช้านานแล้วว่า ในช่วงชีวิตหนึ่งจะต้องขึ้นเขาพนมรุ้งเพื่อไปสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์อย่างน้อย 1 ครั้ง และนั่นก็ทำให้เกิดประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้งที่ จ.บุรีรัมย์ขึ้นมา

โดยว่ากันว่าประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้งถือกำเนิดขึ้นในปี พ.ศ. 2481 จากความคิดริเริ่มของท่านเจ้าคุณโอภาส-ธรรมญาณ แห่งวัดท่าประสิทธิ์ จ.สุรินทร์ ซึ่งได้เดินทางไปปฏิบัติธรรมวิปัสสนากรรมฐานที่เขาพนมรุ้ง

ในขณะนั้นเขาพนมรุ้งยังไม่มีทางขึ้นสู่ตัวปราสาท โดยผู้ที่สนใจอยากขึ้นชมปราสาทเขาพนมรุ้ง ต่างก็หาทางและวันเวลาขึ้นเอาเอง ทำให้ท่านเจ้าคุณโอภาส-ธรรมญาณคิดว่าน่าจะมีประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้งบ้างเนื่องจากเป็นสิ่งดี เพราะทำให้ประชาชนได้พบปะสังสรรค์และทำบุญร่วมกัน ซึ่งเป็นการสร้างความสามัคคีอีกทั้งยังเป็นการพักผ่อนหย่อนใจไปในตัว

ด้วยเหตุนี้จึงริเริ่มให้จัดงานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้งเป็นครั้งแรกในวันเพ็ญเดือน 5 ปี พ.ศ. 2485 ซึ่งหลังจากนั้นก็ได้ปฏิบัติสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

สำหรับความโดดเด่นที่เป็นเอกลักษณ์และดึงดูดให้คนมาร่วมในงานขึ้นเขาพนมรุ้งกันเนืองแน่นทุกปีก็คือ ปรากฏการณ์แสงอาทิตย์ส่องทะลุทะลุซุ้มประตูทั้ง 15 บาน ผ่านประตูปรางค์ประธาน และทะลุออกซุ้มประตูต่าง รวมความยาว 88 เมตร เป็นแนวเดียวกันในวันเช้าของขึ้น 15 ค่ำ เดือน 5 (เดือนไทย) อย่างน่าอัศจรรย์ใจ ที่มีแค่วันเดียวในรอบปี ซึ่งนี่ถือเป็นความสามารถทางเชิงช่างที่ยอดเยี่ยมของช่างชาวขอมในยุคนั้น

โดยในปีนี้ ชาญวิทย์ นาคะสุวรรณ ผอ.ททท. สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เขต 1 ได้กล่าวว่า นักดาราศาสตร์ได้คำนวณว่าในปีนี้(2548) ในวันที่ 3 – 5 เมษายน 2548 ช่วงเวลาระหว่าง 05.50 น. – 06.10 น. จะเกิดปรากฏการณ์ที่สำคัญคือ พระอาทิตย์จะขึ้นตรงกับช่องประตูทั้ง 15 ช่อง โดยจะสามารถมองเห็นชัดเจนก็ต่อเมื่อสภาพท้องฟ้าปลอดโปร่งไม่มีเมฆหมอกมาบดบัง

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นปรากฏการณ์แสงอาทิตย์ทะลุซุ้มประตูอาจถูกบดบังโดยคนที่มาขึ้นเขาได้ เพราะในวันนั้นจะมีคนหลั่งไหลมาจากทุกสารทิศเพื่อมาขึ้นเขาพนมรุ้งและชมปรากฏการณ์ดังกล่าว

และนอกจากปรากฏการณ์แสงส่องทะลุซุ้มประตูที่น่าอัศจรรย์ใจแล้ว ในงานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้งที่จัดขึ้นในวันที่ 2-3 เมษายน 2548 ก็ยังมีกิจกรรมที่น่าสนใจ อาทิ มหกรรมพิธีบวงสรวง การแสดงดนตรีและศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นอีสานใต้ การสาธิตการแกะสลักหินทราย การจัดนิทรรศการเรื่อง “เส้นทางอารยธรรมขอม” การแสดงและจำหน่ายสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) การออกร้าน อโรคยาศาลา ฯลฯ

ส่วนกิจกรรมในภาคค่ำที่น่าสนใจก็มี ในภาคค่ำยังจัดให้มีการรับประทานอาหารพื้นเมือง “โฮปบายดินเนอร์” มีขบวนแห่พระนางภูปตีนทรลักษมีเทวีและเทพพาหนะทั้ง 10 สู่มหาเทวปราสาทพนมรุ้ง และมีการแสดง แสง เสียง ชุด “พนมรุ้งมหาเทวาลัย” โดยผู้ที่จะเข้าร่วมงานโฮปบายดินเนอร์ สามารถจองบัตรได้ในราคาโตกละ 1,000 บาท สำหรับ 8 ท่าน ส่วนบัตรเข้าชมการแสดง แสง เสียง ชุด “พนมรุ้งมหาเทวาลัย” ราคา 200 บาท

อนึ่งใครที่มาเที่ยวงานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้งแล้วก็ไม่ควรพลาดการเดินชมสิ่งที่น่าสนใจในปราสาทหินพนมรุ้งที่มีมากมายหลายจุด อาทิ ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ ปรางก์ประธาน สะพานนาค ปรางค์น้อย บรรณาลัย ซุ้มประตู และลวดลายสลักหินทรายที่งดงาม ซึ่งใครสนใจหากมีโอกาสผ่านไปแถวบุรีรัมย์มาน่าพลาดการขึ้นเขาพนมรุ้ง และการชมความงามของปราสาทเขาพนมรุ้งด้วยประการทั้งปวง

*    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *    *
ปราสาทหินพนมรุ้ง อยู่ในความดูแลของอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง สามารถไปได้โดยจากกรุงเทพฯ ผ่านนครราชสีมา สู่ อ.นางรอง จ.บุรีรัมย์ จะมีทางแยกบริเวณบ้านตะโกสู่ปราสาทหินพนมรุ้งราว 12 กม.(ทางหลวงหมายเลข 24 โชคชัย-เดชอุดม) หรือหากไปจาก จ.บุรีรัมย์ ให้ใช้ทางหลวงหายเลข 219 มุ่งลงใต้ เลี้ยวขวาไปตามทางหลวงหมายเลข 24 อีกราว 20 กม. แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางย่อยสู่แยกอุทยานฯพนมรุ้ง ซึ่งเปิดให้ชมทุกวันในเวลาราชการ โดยในช่วงประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้งจะมีคนเยอะมาก

ส่วนผู้ที่สนใจไปเที่ยวเขาพนมรุ้งหรือเที่ยวงานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ททท.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เขต 1 โทร. 0-4421-3666,0-4421-3030

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง
“ปราสาทหินพนมรุ้ง”ทิพยวิมานบนปล่องภูเขาไฟ